Ο Ιερός Ναός της Αγίας Παρασκευής Νέας Άμπλιανης Λαμίας

 

(με επιπλέον στοιχεία)

 

Πρόλογος

 

   Οι πρώτοι κάτοικοι στην περιοχή νότια της Λαμίας, ήταν νομάδες κτηνοτρόφοι από την Άμπλιανη Ευρυτανίας, που έφερναν τα κοπάδια με πρόβατα για την περίοδο του χειμώνα (από την εορτή του Αγίου Δημητρίου μέχρι την εορτή του Αγίου Γεωργίου). Οι οικογένειές τους διέμεναν σε καλύβες, που κατασκεύαζαν οι ίδιοι μέσα στα βοσκοτόπια, που ήταν τότε όλη η γύρω από τη Λαμία περιοχή. Μετά έφευγαν και σε 2-3 μέρες πορεία με τα πόδια - μέσω Γαρδικίου Ομιλαίων και Σαράνταινας - έφταναν στην ορεινή Άμπλιανη, όπου είχαν πετρόκτιστα σπίτια. Εκεί υπήρχε Ιερός Ναός της Αγίας Παρασκευής, όπου εκκλησιάζονταν. Κορυφαία ετήσια γιορτή ήταν το πανηγύρι στις 26 Ιουλίου, εορτή της Αγίας Παρασκευής, με παραδοσιακούς χορούς στο χοροστάσι Στέγκο και γλέντι στην πλατεία του χωριού, κάτω από υπεραιωνόβια πλατάνια.

Από τον Τέρνο (ή Μεσοκώμη) Ευρυτανίας, μετανάστες στην Αμερική (1901-1932)

 

Προλεγόμενα

     Ο Τέρνος (παλιά ονομασία του χωριού) είναι ένα πολύ ορεινό χωριό του νομού Ευρυτανίας, στην απότομη πλαγιά του Παναιτωλικού όρους, σε υψόμετρο από 870-1000 μ. Βρίσκεται στα νότια του νομού Ευρυτανίας, κοντά στο νομό Αιτωλοακαρνανίας.

Ο Ι. Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου (του 1911) στη Μεσοκώμη (Τέρνο).

Η φωτογραφία ελήφθη από https://oreinografies.wordpress.com

 

    Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από τον Τέρνο (ή Μεσοκώμη). Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 163 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε το Σεπτέμβριο του 2022.

Οι Μικρασιατικές σφαγές του 1922 και η πολιτική σιωπή του 2022

 

Ελληνική αναντίστοιχη στάση

 

Χρυσόστομος, μητροπολίτης Σμύρνης

   Πέρασε το τέλος Αυγούστου και είμαστε στις πρώτες μέρες του Σεπτέμβρη 2022. Συμπληρώθηκαν ακριβώς 100 χρόνια από την Μικρασιατική Καταστροφή. Η θύμηση “τρέχει” αμέσως σε τραγικές μέρες τότε. Θα αναφέρω συνοπτικά μερικές αντιπροσωπευτικές (αν και όλες ήταν ίδιες) :

  Στις 13 Αυγούστου 1922, με την τουρκική αντεπίθεση, σπάζει το μέτωπο. Ο ελληνικός στρατός στις επόμενες 15 μέρες διαλύθηκε και αναζήτησε τη σωτηρία του στα παράλια. Από τις 26 Αυγούστου μέχρι τις 5 Σεπτεμβρίου ο στρατός έφυγε από τη Σμύρνη και τον Τσεσμέ. Ο ελληνικός πληθυσμός εγκαταλείφθηκε με την πολιτική εντολή του πρωθυπουργού Πρωτοπαπαδάκη και την αντίστοιχη  στρατιωτική εντολή “Στρατόν σώσατε, πολίτας εγκαταλείψατε”! Έτσι, οι κάτοικοι της Μικρασιατικής ενδοχώρας παράτησαν τις περιουσίες τους κι έφυγαν για κάποιο λιμάνι, ελπίζοντας να σωθούν.

   Στις 26 Αυγούστου 1922, ο Αριστείδης Στεργιάδης, ύπατος αρμοστής Σμύρνης και προδότης όπως χαρακτηρίστηκε για τη ρήξη του με την τοπική, πολιτική, στρατιωτική και θρησκευτική ηγεσία του τόπου, φεύγει με αγγλικό πλοίο από τη Σμύρνη για τη Γαλλία και δεν επέστρεψε ποτέ στην Ελλάδα.

Στα 40 νεότερα χρόνια του “Λαμιακού Τύπου”

 

Επετειακά

 

   Ήταν Αύγουστος το 1982, που μια παρέα καλών φίλων καθόταν στην πλατεία Ελευθερίας της Λαμίας. Μεταξύ αυτών ήταν ο (αείμνηστος) Δημήτρης (ή Τζίμης) Ρίζος, που έφερε την είδηση στους άλλους. Είχε πρόταση από τον υπερήλικα τότε (αείμνηστο) Μιλτιάδη Αλεξανδρή (1907-1982), ιδρυτή και διευθυντή της ιστορικής εφημερίδας “Λαμιακός Τύπος”, ότι πουλούσε τον τίτλο και τα μηχανήματα της εφημερίδας. Μας ζήτησε τη γνώμη και το συζητήσαμε. Ο Τζίμης κατείχε άριστα την τυπογραφική τέχνη, εργαζόμενος από νέος, αλλά είχε επιφυλάξεις για να αναλάβει μια εφημερίδα.

Ο παλαιότερος λογότυπος

 

Η ενορία του Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής Νέας Άμπλιανης (την περίοδο 1929-1949)

Πρόλογος

    Πριν από μήνες, με αίτησή μου προς το Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Φθιώτιδας ζήτησα να έχω πρόσβαση στα πρώτα (παλαιότερα) βιβλία του Ι. Ναού της Αγίας Παρασκευής Νέας Άμπλιανης. Είχα την έγκρισή του και ο καλός μας εφημέριος π. Αθανάσιος Κυρίτσης εφάρμοσε την εντολή αυτή. Είναι συγκινητικό να συναντά κανείς τα ονόματα (γνωστά τα περισσότερα) των παλαιότερων κατοίκων που πριν έναν αιώνα εγκαταστάθηκαν στην περιοχή αυτή και αποτέλεσαν τον πυρήνα της συνοικίας αρχικά της Λαμίας και του μεγάλου σήμερα προαστίου αυτής.

   Στο αρχειακό υλικό των βιβλίων θα γίνει αξιοποίηση μετά από επεξεργασία, ώστε να έχουμε χρήσιμα συμπεράσματα. Είναι προφανής ο επιβαλλόμενος σεβασμός στα προσωπικά δεδομένα που φέρουν μαζί τους τα στοιχεία των βιβλίων.

   Σε μια πρώτη παρουσίαση, επειδή ο χρόνος που παρήλθε είναι μικρός, θα δοθούν γενικά στοιχεία και μερικές δραστηριότητες της περιόδου 1929-1949. Η παρουσίαση θα γίνει με όσο γίνεται συνοπτικό, αλλά και περιεκτικό τρόπο.

 Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

                φυσικός

Μια καταγραφή της χλωρίδας στη Φθιώτιδα (δένδρα, θάμνοι, βότανα)

 

Εισαγωγή

    Στη δεκαετία 1990-2000 έγινε μια καλή προσπάθεια Καταγραφής Δεδομένων του Φθιωτικού Περιβάλλοντος. Στηρίχθηκε σε ένα πολυσέλιδο πολύ αναλυτικό Ερωτηματολόγιο, που κάλυπτε πλήρως το θέμα. Δημιουργοί του ήταν οι Κωνστ. Μπαλωμένος, φυσικός και Κωνστ. Στασινός, βιολόγος. Με τη στήριξη της τότε Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης το  Ερωτηματολόγιο εστάλη σε όλους τους τότε ΟΤΑ (πριν εφαρμοστεί το Πρόγραμμα “Καποδίστριας”) και απαντήθηκε από το 70 % αυτών. Ακολούθησε επεξεργασία των απαντήσεων και εξαγωγή πολύτιμων συμπερασμάτων. Το όλο Πρόγραμμα ολοκληρώθηκε το 1998, αλλά παρέμεινε ανέκδοτο, με ευθύνη της τότε Νομαρχίας.

μέντα

   Από αυτό, στην παρούσα εργασία αντλούνται στοιχεία για το κεφάλαιο “Χλωρίδα”. Από τα επιμέρους ερωτήματα που τέθηκαν ήταν τα είδη δένδρων, θάμνων και σπάνια βότανα που ευδοκιμούν σε κάθε τόπο.

   Τα ονόματα των φυτών αποδίδονται, όπως ακριβώς μας τα έγραψαν στις απαντήσεις οι ντόπιοι. Η όλη παρουσίαση θα γίνει με όσο γίνεται συνοπτικό, αλλά και περιεκτικό τρόπο.

 

                          Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

                               φυσικός

 

Ο Ι Γ Ε Ρ Ο Ι

του Δημήτρη Καραθεοδώρου, φιλολόγου

 

       Απ’ τις δυο κορφές της Λιάκουρας τη χαμηλότερη τη λένε Γεροντόβραχο. Εκεί ανέβαζαν οι γιοί τους πατεράδες τους όταν παραγερνούσαν, τούς έβαναν σε ένα καλάθι και τους εγκρέμιζαν απ’ την κορφή στη θάλασσα. Μια φορά ένας γέρος κει που τον έβανε ο γιος του στο καλάθι τού λέει : «φύλαξέ το το καλάθι, γιέ μου, γιατί θα χρειαστεί και στα παιδιά σου, όταν γεράσεις». Αυτά τα λόγια τον έφεραν το γιό του σε συναίσθηση, και δεν εγκρέμισε τον πατέρα του. Από τότε παράτησαν αυτή τη συνήθεια όλοι.⁽¹⁾

      Κι’ όμως δεν παρατήσαμε τη συνήθεια αυτή όλοι;