Από το Κριάτσι Φωκίδας, μετανάστες στην Αμερική (1907-1930)

 

Προλεγόμενα

   Είναι το πλέον ορεινό χωριό του νομού Φωκίδας, σε υψόμετρο 1.250 μ., στις ΒΔ πλαγιές των Βαρδουσίων. Το όνομά του είναι παράξενο. Δεν το έχω επισκεφθεί.

  Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε τμηματικά και με τυχαίο τρόπο πριν από χρόνια.Βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 22 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2026.

   Για το αποτέλεσμα αυτό χρειάστηκε αρκετός χρόνος. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (EllisIsland). Η έρευνα απέδωσε 9 μεταναστευτικά ταξίδια πλοίων (6 μετανάστες έκαναν διπλά ταξίδια) και τελικά βρέθηκαν οι 22καταγραφές. Υπόψη ότι δεν ξέρω επώνυμα των κατοίκων της. 

 

Το εκκλησάκι της Παναγίας στο Κριάτσι

   Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή να έγραψαν άλλο τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής. Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη (π.χ. Άμφισσα,) ή άλλο χωριό της περιοχής.

   Η εργασία-μελέτη αυτή θέλει να τιμήσει τους ανθρώπους από το Κριάτσι, για την τόλμη και την απόφαση να φύγουν στα ξένα (μερικοί ίσως να μην ξαναδούν τον τόπο τους), θυσιάζοντας τα καλύτερά τους χρόνια για να  ζήσει η γονική οικογένεια και οι ίδιοι καλύτερα.

   Μετά από έναν αιώνα, η προσπάθεια αυτή αποτείνεται στο θυμικό όσων έζησαν ή έχουν εικόνες από τα χρόνια της μετανάστευσης στην Αμερική. Είναι όμως μια αναγκαία κατάθεση μνήμης για τους νεότερους, στους οποίους και αφιερώνεται.

Κωνσταντίνος  Αθαν. Μπαλωμένος

                  φυσικός

 ------------

 Αυτοδιοικητικά

Οικισμός Κριάτσι

   Από τις 20 Απριλίου 1835 ο οικισμός Κριάτσι προσαρτήθηκε στο δήμο Βωμέας (με έδρα την Αρτοτίνα) του νομού Φωκίδος και Λοκρίδος. Στις 5 Νοεμβρίου 1836 ο οικισμός αποσπάστηκε από το δήμο Βωμέας και προσαρτήθηκε στο δήμο Κροκυλίου του νομού Φθιώτιδος και Φωκίδος.

   Στις 31 Δεκεμβρίου 1869 ο οικισμός αποσπάστηκε από το δήμο Κροκυλίου και προσαρτήθηκε στο δήμο Βωμέας. Στις 31 Αυγούστου 1912 ο οικισμός αποσπάστηκε από το δήμο Βωμέας και προσαρτήθηκε στην κοινότητα Αρτοτίνας.

   Στις 3 Μαΐου 1919 ο οικισμός αποσπάστηκε από την κοινότητα Αρτοτίνας. Συστάθηκε νέα κοινότητα Κριατσίου, που περιλάμβανε τον οικισμό, με ομώνυμη έδρα. Στις 3 Απριλίου 1933 η κοινότητα Κριατσίου καταργήθηκε και ο οικισμός Κριάτσι προσαρτήθηκε στην κοινότητα Αρτοτίνας, του νομού Φθιώτιδος και Φωκίδος.

   Στις 31 Μαρτίου 1943 ο νομός Φθιώτιδος και Φωκίδος διαιρέθηκε και ο οικισμός Κριάτσι υπάγεται στο νομό Φθιώτιδος. Στις 26 Ιανουαρίου 1952, ο οικισμός αποσπάστηκε από την κοινότητα Αρτοτίνας. Συστάθηκε νέα κοινότητα Κριατσίου, που περιλάμβανε τον οικισμό, με ομώνυμη έδρα.

   Στις 4 Δεκεμβρίου 1997 (σχέδιο “Καποδίστριας”), η κοινότητα Κριατσίου καταργήθηκε και ο οικισμός προσαρτήθηκε στο δήμο Βαρδουσίων (με πρωτεύουσα το Κροκύλειον). Στις 7 Ιουνίου 2010 (σχέδιο “Καλλικράτης”), ο δήμος Βαρδουσίων καταργήθηκε και ο οικισμός Κριάτσι προσαρτήθηκε στο δήμο Δωρίδος (με πρωτεύουσα το Λιδωρίκιον).

   Ο πληθυσμός του οικισμού (απογραφή 2011) ήταν 57 κάτοικοι.

 

1.  Στοιχεία για τη μετανάστευση από το Κριάτσι στην Αμερική[1]

   Από τα 22 ονόματα μεταναστών που τελικά εντόπισε η παρούσα εργασία, οι σχετικά περισσότεροι (7 άτομα) έφυγαν το έτος 1910. Συνολικά έγιναν 9 μεταναστευτικά ταξίδια πλοίων (ομαδικά και μεμονωμένα). Βρέθηκαν και 6 μετανάστες που έκαναν διπλά ταξίδια.

   Το ποσοστό που μετανάστευσε ήταν 12% του πληθυσμού, που είναι 1 ½ φορά μεγαλύτερο από το γενικό μέσο όρο της ελληνικής μετανάστευσης (που ήταν 8 %). Η περιοχή ήταν πολύ ορεινή, είχε μόνο κτηνοτροφία και δεν κάλυπτε τις ανάγκες της ζωής[2] των κατοίκων της.

    Οι μετανάστες ήταν μόνον άνδρες. Μελετώντας την ηλικιακή κατανομή συμπεραίνουμε ότι κυριάρχησαν οι παραγωγικές ηλικίες 21-30 ετών(με 9 άτομα) και ακολούθησαν οι μεγαλύτερες ηλικίες 31-40 ετών (με 8άτομα). Η κατανομή ηλικιών σε ομάδες των μεταναστών από το Κριάτσι δίνονται στον παρατιθέμενο πίνακα 3.

   Οι μικρότεροι σε ηλικία μετανάστες  ήταν :

(α) Κανέλλος Αθανάσιος, ετών 18 (πήγε το 1914)

(β) Κοντογιάννης Νικόλαος, ετών 18 (πήγε το (1914)

      Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία μετανάστες ήταν :

 (α) Σκούρας Βασίλειος, ετών 56 (πήγε το 1915)

(β) Λαλαγιάννης Ιωάννης, ετών 47 (πήγε το 1930)

(γ) Κακογιάννης Βασίλειος, ετών 40 (πήγε το 1910)

(δ) Κανέλλος Χρήστος, ετών 40 (πήγε το 1915) 

   Ο μέσος όρος ηλικιών όλων των μεταναστών είναι 31 έτη, δηλ. μεγάλος.

   Ως προς την οικογενειακή τους κατάσταση, οι σχετικά περισσότεροι μετανάστες από το Κριάτσι (12 άτομα) ήταν έγγαμοι, οι δε υπόλοιποι 10 ήταν άγαμοι.

   Από τις οικογένειες του χωριού, τα περισσότερα (αριθμητικά) ταξίδια των μεταναστών στην Αμερική κατέγραψαν τα επώνυμα :

 

   Συνολικά έγιναν 9 ταξίδια πλοίων, που διακίνησαν τους 22 μετανάστες από το Κριάτσι. Όλοι οι μετανάστες προτίμησαν να φύγουν από το λιμάνι της Πάτρας. Τα ταξίδια διαρκούσαν 2-3 εβδομάδες, ανάλογα με το πλοίο.

  Η επιλογή του πλοίου δεν είχε κάποια ιδιαίτερη σημασία, εκτός από το κόστος του εισιτηρίου και την πυκνότητα των δρομολογίων. Τα ελληνόκτητα πλοία ήταν λιγότερα σε σχέση με τα ξένα. Στην προκείμενη περίπτωση, οι περισσότεροι μετανάστες από το Κριάτσι έφυγαν με πλοία ελληνικής πλοιοκτησίας (18 άτομα) και οι υπόλοιποι (4) άτομα) έφυγαν με ξένα πλοία.

   Σε ένα ταξίδι, το 1909, από το λιμάνι της Πάτρας έφυγαν 4 μετανάστες με το ελληνόκτητο πλοίο “Patris”. Με το ίδιο πλοίο και από το ίδιο λιμάνι το έτος 1915, σε ένα ταξίδι έφυγαν 4 μετανάστες. Έγιναν 6 ομαδικά ταξίδια, και μόνον 2 μεμονωμένα.Αναλυτικά στοιχεία για τα πλοία δίνονται στον Πίνακα 6, που παρατίθεται.

   Φτάνοντας στο λιμάνι της Νέας Υόρκης, οι μετανάστες περνούσαν από υγειονομικό έλεγχο επάνω στο πλοίο. Μετά κατέβαιναν και μαζί με τις αποσκευές τους περίμεναν στη σειρά για την τελική καταγραφή και έλεγχο της υπηρεσίας Μετανάστευσης, στο κτίριο του EllisIsland (νησιού Έλλις), που οι Έλληνες το έλεγαν «Καστιγγάρι».

   Οι άρρωστοι, όσοι είχαν κάποια καταδίκη (κλοπή ή έγκλημα), όσοι δεν είχαν συγγενείς ή φίλους στην Αμερική κι όσοι δεν είχαν λίγα χρήματα για εισιτήριο στον τόπο προορισμού, υποχρεωτικά επέστρεφαν στο πλοίο για επαναπατρισμό.

   Στη Νέα Υόρκη δεν έμεναν πολύ (ήταν πολύ ακριβή πόλη). Με ένα ποσό γύρω στα 20 δολάρια, αγόραζαν το εισιτήριο και έτρωγαν κάτι στη διαδρομή μέχρι τον τόπο προορισμού.

   Οι πολιτείες προορισμού που επέλεξαν οι μετανάστες από το Κριάτσι φαίνονται στον Πίνακα 7. Κυριάρχησε η πολιτεία του Ουισκόνσιν. Ειδικά το Μιλγουώκι ήταν προορισμός για 14 μετανάστες. Ακολούθησαν οι πολιτείες της Μοντάνα και της Νέας Υόρκης. Μεμονωμένες προτιμήσεις υπήρξαν για άλλες δύο πολιτείες. (βλ. παρατιθέμενο πίνακα 7). 

    Πιο αναλυτικά, στον επόμενο πίνακα δίνονται και οι τόποι που επέλεξαν οι μετανάστες (σε παρένθεση είναι ο αριθμός μεταναστών) :

 ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΙ-ΤΟΠΟΙ

 

                2.  Επαγγέλματα των μεταναστών

     Όλοι οι μετανάστες δήλωσαν εργάτες.

 

              3.   Διπλά ταξίδια στην Αμερική

   Από το σύνολο των μεταναστών, εντοπίστηκαν6άτομα που έκανανδιπλό ταξίδι στην Αμερική. Περισσότερα χρόνια στο α’ ταξίδι έμεινε και εργάστηκε (για 25 χρόνια) ο Ιωάννης Λαλαγιάνης. Σε αλφαβητική σειρά διπλά ταξίδια έκαναν οι :

1.    Γεώργιος Αποστολόπουλος:  Το α’  ταξίδι έγινε την περίοδο 1909-14 σε τόπο που δεν μας είναι γνωστός. Το β’ ταξίδι έγινε το 1915 στη Νέα Υόρκη.

2.    Δημήτριος Θεοδοσίου :  Το α’  ταξίδι έγινε την περίοδο 1910-12 στο Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν. Το β’ ταξίδι έγινε το 1914 πάλι στον ίδιο προορισμό.

3.    Φώτιος Κακογιάννης :  Το α’  ταξίδι έγινε την περίοδο 1909-10 στο Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν. Το β’ ταξίδι έγινε το 1914 πάλι στον ίδιο προορισμό.

4.    Χρήστος Κανέλλος:  Το α’  ταξίδι έγινε την περίοδο 1909-14 σε τόπο που δεν μας είναι γνωστός. Το β’ ταξίδι έγινε το 1915 στο Πουκίπσι (Poughkeepsie) της Νέας Υόρκης.

5.    Ιωάννης Λαλαγιάννης:  Το α’  ταξίδι έγινε την περίοδο 1904-1929 στη Γιούτα (αόριστα). Το β’ ταξίδι έγινε το 1930 στο ΣωλτΛέικ Σίτυ της Γιούτα.

6.    Ηρακλής Πελεκάνος :  Το α’  ταξίδι έγινε την περίοδο 1910-12 στην πόλη Μέμφις του Τενεσί. Το β’ ταξίδι έγινε το 1915 πάλι στον ίδιο προορισμό.

  

4. Αλφαβητικός πίνακας των μεταναστών από το Κριάτσι

      Από το αμερικανικό αρχείο του νησιού Έλλις (Ellisisland) μέσω του Διαδικτύου (internet) βρέθηκαν οι περισσότεροι μετανάστες από το Κριάτσι που έφτασαν στις Η.Π.Α. και καταγράφηκαν. Από το 1892 έως το 1924, περισσότεροι από 22 εκατομμύρια μετανάστες, επιβάτες, και μέλη πληρώματος των πλοίων ήρθαν στις ΗΠΑ μέσω του νησιού Ellis και του λιμένα της Νέας Υόρκης και έχουν καταγραφεί[3]. Τα βασικά στοιχεία των μεταναστών από το Κριάτσι δίνονται συνοπτικά στον παρακάτω πίνακα (με αλφαβητική σειρά και έτσι ακριβώς, όπως καταγράφηκαν στην Υπηρεσία Μετανάστευσης των ΗΠΑ):

  

α/α          Ονοματεπώνυμο              χρον. άφιξης   ηλικία   έγγαμος    Πλοίο ταξιδιού   Λιμάνι αναχώρ.

1          Αποστολόπουλος Γεώργιος     2-6-1909         30        ναι          Patris                     Πάτρα

2          Αποστολόπουλος Γεώργιος     16-5-1915       38        ναι          Patris                     Πάτρα

3          Θεοδοσίου Δημήτριος             28-3-1914       27        όχι          Themistocles          Πάτρα

4          Κακογιάννης Βασίλειος           1-5-1910         40        ναι          Themistocles          Πάτρα

5          Κακογιάννης Γεώργιος            28-3-1914       39        ναι          Themistocles          Πάτρα

6          Κακογιάννης Δημήτριος          28-3-1910       25        ναι          Athinai                   Πάτρα

7          Κακογιάννης Φώτιος              2-6-1909         30        ναι          Patris                     Πάτρα

8          Κακογιάννης Φώτιος              28-3-1914       36        ναι          Themistocles          Πάτρα

9          Κακογιάννης Χρήστος             26-8-1910       34        ναι          Themistocles          Πάτρα

10        Καννέλος Αθανάσιος               2-4-1914         18        όχι          Laconia (1912)      Πάτρα

11        Καννέλος Αριστείδης               28-3-1910       23        όχι          Athinai                   Πάτρα

12        Καννέλος Χρήστος                  2-6-1909         35        ναι          Patris                     Πάτρα

13        Καννέλος Χρήστος                  16-5-1915       40        ναι          Patris                     Πάτρα

14        Κοντογιάννης Νικόλαος          2-4-1914         18        όχι          Laconia (1912)      Πάτρα

15        Λαλαγιάννης Ιωάννης             29-9-1907       25        όχι          Francesca              Πάτρα

16        Λαλαγιάννης Ιωάννης             26-5-1930       47        όχι          Saturnia                 Πάτρα

17        Πελεκάνος Ηρακλής               26-8-1910       24        όχι          Themistocles          Πάτρα

18        Πελεκάνος Ηρακλής               16-5-1915       29        όχι          Patris                     Πάτρα

19        Σαράμπαλος Αθανάσιος          1-5-1910         32        ναι          Themistocles          Πάτρα

20        Σκάρμιτσας Θεόδωρος            1-5-1910         20        όχι          Themistocles          Πάτρα

21        Σκάρμιτσας Μιλτιάδης            2-6-1909         22        όχι          Patris                     Πάτρα

22        Σκούρας Βασίλειος                 16-5-1915       56        ναι          Patris                     Πάτρα

 

5.    Χρονικό της μετανάστευσης από το Κριάτσι Φωκίδας στις ΗΠΑ

 

(i)   Η αρχή στο 1907

   Ο άνθρωπος που “άνοιξε το δρόμο” προς την Αμερική από το Κριάτσι ήταν ο Ιωάννης Λαλαγιάννης. Από το λιμάνι της Πάτρας, στις 5 Σεπτεμβρίου 1907 αναχώρησε με το πλοίο “Francesca” και στις 29 Σεπτεμβρίου αφίχθηκε στος Λιμάνι της Νέας Υόρκης. Ήταν τότε 25 ετών και αναλφάβητος. Η μητέρα του ονομαζόταν Ελένη. Προορισμός του για δουλειά (με 12 $ μαζί του) ήταν το Σαιν Λούις της Μοντάνα όπου ήταν ο φίλος του Γεώργιος Κοκώλης.

  

(ii)  Η συνέχεια με μία ομαδική αναχώρηση στο 1909

   Η ομάδα περιλάμβανε τέσσερα άτομα. Ήταν οι: Γεώρ. Αποστολόπουλος, Φώτ. Κακογιάννης, Χρ. Κανέλλος και Μιλτ. Σκάρμιτσας. Στις 16 Μαΐου 1909, από το λιμάνι της Πάτρας επιβιβάστηκαν στο ελληνόκτητο πλοίο “Patris” και στις 2 Ιουνίου αποβιβάστηκαν στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Το υπάρχον αρχειακό υλικό μας αναφέρει ότι :

·         Ο Γεώργιος Αποστολόπουλος ήταν 30 ετών και παντρεμένος. Το όνομα της γυναίκας του ήταν Βασιλική. Με 15 $ για τα πρώτα του έξοδα, πήγαινε για δουλειά στην πόλη Σαιν Λούις της Μοντάνα, όπου ήταν ο συγγενής του Ιωάννης Ζαγγογιάννης.

·         Ο Φώτιος Κακογιάννης ήταν 30 ετών και παντρεμένος. Η γυναίκα του ονομαζόταν Αικατερίνη. Αναζητούσε δουλειά (με 10 $ μαζί του) στην πόλη Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν, κοντά στον ξάδερφό του Γεώργιο Ηλιόπουλο.

·         Ο Χρήστος Κανέλλος ήταν 35 ετών και παντρεμένος. Στο χωριό είχε τη γυναίκα του Τασούλα. Με 12 $ στην τσέπη έψαχνε για δουλειά το Μιγουώκι του Ουισκόνσιν, κοντά στον ξάδερφό του Μιλτιάδη Στεφανή[4].

·         Ο Μιλτιάδης Σκάρμιτσας ήταν 22 ετών. Ο πατέρας του ονομαζόταν Κωνσταντίνος. Προορισμός του για δουλειά (με 17 $ μαζί του) ήταν το Σαιν Λούις ((St. Louis) της Μοντάνα, όπου ήταν ο ξάδερφός του Ιωάννης Καλογιάννης.

 

 

(iii)    Αύξηση του αριθμού μεταναστών στο 1910

   Στη διάρκεια του έτους καταγράφηκαν τρία ομαδικά μεταναστευτικά ταξίδια πλοίων προς την Αμερική. Συνολικά έφυγαν επτά άτομα από το Κριάτσι. Πιο συγκεκριμένα έχουμε :

   Η πρώτη ομαδική αναχώρηση στο 1910 έγινε από δύο άτομα, τους : Δημ. Κακογιάννη και Αριστ. Κανέλλο. Στις 9 Μαρτίου, από το λιμάνι της Πάτρας έφυγαν με το ελληνόκτητο πλοίο “Athinai”  και στις 28 Μαρίου έφτασαν στην Αμερική. Επιπλέον στοιχεία του αρχείου μας γνωρίζουν ότι :

·         Ο Δημήτριος Κακογιάννης ήταν 25 ετών, αναλφάβητος και παντρεμένος. Το όνομα της γυναίκας του ήταν Ευθυμία. Με 25 $ για τα αναγκαία πρώτα έξοδα, πήγαινε για δουλειά στο Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν, κοντά στον ξάδερφό του Φώτη Κακογιάννη.

·         Ο Αριστείδης Κανέλλος ήταν 23 ετών και αναλφάβητος. Ο πατέρας του λεγόταν Ζωητός (;). Αναζητούσε δουλειά, με 20 $ μαζί του, στο Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν, όπου ήταν ο φίλος του Φώτης Κακογιάννης.

 

Ατμόπλοιο “Athinai” (1910)

   Η δεύτερη ομαδική αναχώρηση στο 1910 αριθμούσε τρία άτομα και περιλάμβανε τους : Βασ. Κακογιάννη, Αθαν. Σαράμπαλο και Θεόδ. Σκουμίντζο. Από το λιμάνι της Πάτρας, στις 12 Απριλίου ανέβηκαν στο πλοίο “Themistocles” και την 1η Μαΐου κατέβηκαν στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Το υπάρχον αρχειακό υλικό μας πληροφορεί ότι :

·         Ο Βασίλειος Κακογιάννης ήταν 40 ετών και παντρεμένος. Στο Κριάτσι είχε τη γυναίκα του Αθανασία. Με 25 $ στην τσέπη, έψαχνε για δουλειά στο Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν, κοντά στον ξάδερφό του Χρήστο Κανέλλο.

·         Ο Αθανάσιος Σαράμπαλος ήταν 32 ετών και παντρεμένος. Η γυναίκα  του ονομαζόταν Βασιλική. Προορισμός του για δουλειά (με 25 $ μαζί του) ήταν το Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν, όπου ήταν ο ξάδερφός του Χρήστος Κανέλλος.

·         Ο Θεόδωρος Σκάρμιτσας (Scoumintzos) ήταν 20 ετών. Το όνομα του πατέρα του ήταν Κωνσταντίνος. Με 35 $ για τα πρώτα του έξοδα, πήγαινε για δουλειά στο Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν, κοντά στον αδερφό του Μιλτιάδη.

   Η τρίτη ομαδική αναχώρηση στο 1910 έγινε από δύο άτομα, τους : Χρ. Κακογιάννη και Ηρ. Πελεκάνο. Στις 6 Αυγούστου, από το λιμάνι της Πάτρας ταξίδεψαν με το πλοίο “Themistocles” και στις 26 Αυγούστου αφίχθηκαν στις ΗΠΑ. Ξέρουμε ακόμη ότι :

·         Ο Χρήστος Κακογιάννης ήταν 34 ετών και παντρεμένος. Το όνομα της γυναίκας του είναι κακογραμμένο στο αρχείο και δυσανάγνωστο. Αναζητούσε δουλειά, με 23 $ μαζί του στο Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν, κοντά στον αδερφό του Δημήτριο Κακογιάννη.

·         Ο Ηρακλής Πελεκάνος ήταν 24 ετών. Ο πατέρα του ονομαζόταν Νικόλαος. Με 25 $ στην τσέπη, έψαχνε για δουλειά στο Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν, όπου ήταν ο ξάδερφός του Δημήτριος Κακογιάννης.

  

Ατμόπλοιο“Moraitis”και μετά “Themistocles”

(iv) Μείωση του αριθμού μεταναστών στο 1914

   Στη διάρκεια του έτους καταγράφηκαν δύο ομαδικά μεταναστευτικά ταξίδια πλοίων προς την Αμερική. Συνολικά έφυγαν πέντε άτομα από το Κριάτσι. Αναλυτικά έχουμε :

   Η πρώτη ομαδική αναχώρηση στο 1914 αριθμούσε τρία άτομα και την αποτελούσαν οι : Δημ. Θεοδοσίου, Γεώρ. Κακογιάννης και Φώτ. Κακογιάννης. Από το λιμάνι της Πάτρας, στις 11 Μαρτίου αναχώρησαν με το πλοίο “Themistocles” και στις 28 Μαρτίου αποβιβάστηκαν στο λιμάνι  της Νέας Υόρκης. Το διαθέσιμο υλικό του αρχείου μας ενημερώνει ότι :

·         Ο Δημήτριος Θεοδοσίου ήταν 27 ετών και αναλφάβητος. Ως πλησιέστερο συγγενή του στο χωριό δήλωσε τον αδερφό του Κώστα. Προορισμός του για δουλειά (με 25 $ μαζί του) ήταν το Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν, όπου ήταν ο ξάδερφός του Γεώργιος Κάιλας[5]. Είχε ξαναπάει στην Αμερική ο Δημήτριος Θεοδοσίου την περίοδο 1910-12 και εργάστηκε πάλι στον ίδιο προορισμό.

·         Ο Γεώργιος Κακογιάννης ήταν 39 ετών, αναλφάβητος και παντρεμένος. Η γυναίκα του ονομαζόταν Αθανασία. Με 25 $ για τα πρώτα του έξοδα, πήγαινε για δουλειά στο Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν, όπου ήταν ο φίλος του Γεώργιος Ζωγράφος[6].

·         Ο Φώτιος Κακογιάννης ήταν 36 ετών και παντρεμένος. Στο χωριό είχε τη γυναίκα του Αικατερίνη. Αναζητούσε δουλειά, με 25 $ μαζί του, στο Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν, όπου ήταν ο φίλος του Γεώργιος Ζωγράφος. Για τον Φώτιο Κακογιάννη, αυτό ήταν το δεύτερο ταξίδι στις ΗΠΑ. Την πρώτη φορά πήγε την περίοδο 1909-10 και εργάστηκε πάλι στον ίδιο προορισμό.

   Η δεύτερη ομαδική αναχώρηση στο 1914 έγινε από δύο άτομα τους : Αθαν. Κανέλλο και Νικ. Κοντογιάννη. Στις 17 Μαρτίου, από το λιμάνι της Πάτρας αναχώρησαν με το πλοίο “Laconia (1912)” και στις 2 Απριλίου αντίκρισαν το λιμάνι της Νέας Υόρκης. Ξέρουμε ακόμη γι’ αυτούς ότι :

·         Ο Αθανάσιος Κανέλλος ήταν 18 ετών. Το όνομα του πατέρα του ήταν Ζωητός. Με 25 $ στην τσέπη, έψαχνε για δουλειά στο Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν, όπου ήταν ο θείος του Αθανάσιος Σαράμπαλος.

·         Ο Νικόλαος Κοντογιάννης ήταν 18 ετών. Ο πατέρας του ονομαζόταν Λάμπρος. Προορισμός του για δουλειά (με 25 $ μαζί του) ήταν το Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν, όπου ήταν ένας θείος[7] του.

 

Πλοίο “Laconia (1912)” [Photo: Hisashi Noma Collection]

                (v)      Μία ομαδική αναχώρηση στο 1915

   Έγινε από τέσσερα άτομα. Ήταν οι : Γεώρ. Αποστολόπουλος, Χρ. Κανέλλος, Ηρ. Πελεκάνος και Βασ. Σκούρας. Από το λιμάνι της Πάτρας, στις 28 Απριλίου έφυγαν με το πλοίο “Patris” και στις 16 Μαΐου έφτασαν στην Αμερική. Τα διαθέσιμα στοιχεία του αρχείου μας πληροφορούν ότι:

·         Ο Γεώργιος Αποστολόπουλος ήταν 38 ετών και παντρεμένος. Στο Κριάτσι είχε τη γυναίκα του Βασιλική. Με 25 $ για τα αναγκαία πρώτα έξοδα, πήγαινε για δουλειά στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο φίλος του Ηρακλής Καραμεσίνης. Είχε ξαναπάει στην Αμερική ο Γεώργιος Αποστολόπουλος την περίοδο 1909-14 και εργάστηκε σε τόπο που δεν μας είναι γνωστός.

·         Ο Χρήστος Κανέλλος ήταν 40 ετών και παντρεμένος. Το όνομα της γυναίκας του ήταν Τασούλα. Αναζητούσε δουλειά, με 46 $ μαζί του, στην πόλη Πουκίπσι (Poughkeepsie) της Νέας Υόρκης, όπου ήταν ο φίλος του Αθανάσιος Σκούρας[8]. Για τον Χρήστο Κανέλλο αυτό ήταν το δεύτερο ταξίδι στις ΗΠΑ. Πρωτοπήγε την περίοδο 1909-14 και εργάστηκε σε τόπο που δεν μας είναι γνωστός.

·         Ο Ηρακλής Πελεκάνος ήταν 29 ετών. Ο πατέρας του ονομαζόταν Νικόλαος. Με 25 $ στην τσέπη, έψαχνε για δουλειά στην πόλη Μέμφις του Τενεσί, κοντά στον ξάδερφό του Ευάγγελο Λάμπο. Είχε ξαναπάει στην Αμερική ο Ηρακλής Πελεκάνος την περίοδο 1910-12 και εργάστηκε πάλι στον ίδιο προορισμό.

·         Ο Βασίλειος Σκούρας[9]ήταν 56 ετών και παντρεμένος. Το όνομα της γυναίκας του ήταν Ελένη. Αναζητούσε δουλειά, με 55 $ μαζί του στην πόλη Πουκίπσι (Poughkeepsie) της Νέας Υόρκης, κοντά στο γιο του Αθανάσιο Σκούρα.

 

                (vi)     Μεταναστευτικός επίλογος στο 1930

   Έγινε μία μεμονωμένη αναχώρηση από τον Ιωάννη Λαλαγιάννη. Στις 16 Μαΐου 1930, από το λιμάνι της Πάτρας ταξίδεψε με το πλοίο “Saturnia” και στις 26 Μαΐου “πάτησε πόδι” στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Ήταν 47 ετών και αναλφάβητος. Ως πλησιέστερο συγγενή του στο Κριάτσι δήλωσε τον ξάδερφό του Αντώνη Μαλογιάννη. Με 25$ στην τσέπη, πήγαινε στη δουλειά του, όπως δήλωσε (my business) στο Σωλτ Λέικ Σίτι της Γιούτα. Ο Ιωάννης Λαλαγιάννης ήταν ο πρωτοπόρος μετανάστης από το Κριάτσι και είχε ξαναπάει την περίοδο 1904-1929 (δηλ. 25 χρόνια) και εργάστηκε στη Γιούτα.

 

Πλοίο “Saturnia”

 -----------------------------

 

Βιβλιογραφία-Αναφορές-Ιστοσελίδες

1.    Αρχείο EllisIsland, της Υπηρεσίας Μετανάστευσης των ΗΠΑ.

2.    Β.Δ.  3/15-12-1833

3.    Διάταγμα 29-8-1912 (ΦΕΚ 261/1912)

4.    Απογραφές πληθυσμού 1889, 1896, 1920.

5.    Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου : “Από την περιοχή Δωρίδας, μετανάστες στην Αμερική (1897-1921)”. Ανέκδοτη εργασία από το Μάρτιο 2016. Αναρτήθηκε στο www.amfictyon.blogspot.gr από τις 20-3-2016 (Α’ & Β’ μέρη).

6.    Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου : “Από το Ευπάλιο Δωρίδας, μετανάστες στην Αμερική (1906-1921)”. Ανέκδοτη εργασία από τον Αύγουστο 2017. Αναρτήθηκε στο amfictyon.blogspot.gr στις 31 Οκτωβρίου 2017.

7.    Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου : Από το Ζωριάνο Φωκίδας, μετανάστες στην Αμερική (1903-1921). Ανέκδοτη εργασία από τον Ιούλιο 2021. Αναρτήθηκε στο amfictyon.blogspot.gr στις 26 Ιουλίου 2021.

8.    Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου : “Από τους  Πενταγιούς Δωρίδας, μετανάστες στην Αμερική (1904-1929)”. Ανέκδοτη εργασία από το Νοέμβριο 2017. Αναρτήθηκε στο amfictyon.blogspot.gr την 1η Φεβρουαρίου 2018.

9.    Βικιπαίδεια

 

 

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

 

---

[1]Όταν λέμε Αμερική εννοούμε τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ).

[2]Στο σύνολο των 22 μεταναστών από το Κριάτσι βρέθηκαν 6 αναλφάβητοι (ποσοστό 27 % των μεταναστών).

[3]Δεν καταγράφηκαν και  δεν περιλαμβάνονται σ’ αυτή την εργασία όσοι μετανάστες ήρθαν στις ΗΠΑ, αλλά από άλλα λιμάνια της.

[4]Από το Ευπάλιο. Πήγε στην Αμερική το 1907, σε ηλικία 22 ετών. Προορισμός του για δουλειά εργάτη σε φάρμα ήταν το Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν.

[5]Από τους Πενταγιούς. Πήγε στην Αμερική το 1910, σε ηλικία 37 ετών και παντρεμένος. Η γυναίκα του ονομαζόταν Αικατερίνη. Αρχικός τόπος προορισμού του για δουλειά ήταν η Νέα Υόρκη.

[6]Από το Ζωριάνο Φωκίδας. Πήγε στην Αμερική το 1909, σε ηλικία 40 ετών και παντρεμένος. Προορισμός του για δουλειά ήταν το Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν.

[7]Το όνομα είναι Βασίλειος, αλλά το επώνυμο είναι δυσανάγνωστο.

[8]Από τη Σεργούλα Φωκίδας. Πήγε στην Αμερική το 1913, σε ηλικία 18 ετών. Αρχικός τόπος προορισμού του για δουλειά ήταν το Μιλγουώκι του Ουισκόνσιν.

[9]Φέρει σφραγίδα που γράφει DEPORTED, δηλ. απελάθηκε.