Το μαγικό μαντίλι και το αερικό σκουφάκι

Χριστουγεννιάτικη ιστορία 

 του Δημήτρη Κ. Καραθεοδώρου

 

   Στα παλιά τα χρόνια, στα χρόνια του μύθου και των παραμυθιών, ήταν στα δικά μας χώματα, σ’ ένα χωριό, ένας περιβολάρης, γέρος και είχε έναν γιο, δυνατό κι όμορφο παλικάρι.

   Πατέρας και γιος δουλεύαν σκληρά στο μεγάλο περιβόλι τους, για να ’χουν πάντοτε ένα πιάτο φαΐ πάνω στο τραπέζι. Σκάβαν βαθιά το χώμα και σπέρνανε όσπρια, σιτάρι και καλαμπόκι, φυτεύαν ζαρζαβατικά και λαχανικά, πολλά εποχικά οπωρικά, κλαδεύαν τις ελιές τους και τ’ αμπέλι τους, και δεν αφήναν να περάσει μέρα που να μη δοξάζουν το Χριστό για τα τρία βασικά αγαθά, που τους χάριζε κάθε χρονιά, τον σίτον, τον οίνον και το έλαιον.

   Μα εμπήκε  χρόνος δίσεκτος και μήνας οργισμένος. Ανοίξαν διάπλατα οι μαυρισμένοι ουρανοί και κατακλυσμός Κυρίου με δρολάπια και χοντρά χαλάζια “έπνιξε ” το περιβόλι, το ’κανε ποτάμι και βαθιά λίμνη. Κι ύστερα, σε λιγάκι σαν ήρθε κι εκείνος ο καταραμένος καυτός αέρας, ο γαρμπής, ο λίβας, που έβραζε τον τόπο, τα σάρωσε όλα, τα κατάκαψε όλα, και τα σπαρτά και τις ελιές και το αμπέλι, δεν άφησε τίποτα όρθιο, το περιβόλι έγινε έρημη γη, ανεμοσκόρπι και πήγε κατά διαόλου με τα αποκαΐδια και τις  στάχτες  του.

    Ο γερο-περιβολάρης έπεσε του θανατά. Αρρώστησε βαριά, που οι τόσοι κόποι του πήγαν χαμένοι. Καλύτερα να πέθαινα, έλεγε, παρά να δω με τα μάτια μου αυτήν την καταστροφή!

Μαρία Τζιβελέκη – Πολυμεροπούλου (1932-2025)

 

Με σαρακατσάνικη καταγωγή από τη μητέρα της, με μεγάλο σόι (όπως έγραψε η ίδια) και από πατέρα γεννημένο σε χωριό στα “ριζά” της Οίτης, επίσης με μεγάλο σόι, η Μαρία γεννήθηκε στις 30 Ιουνίου 1932, στο Λουπάκι[1] της Οίτης, στα σαρακατσάνικα κονάκια. Ήταν το έβδομο και τελευταίο παιδί της οικογένειας.

   Ο πατέρας της Σωτήριος Τζιβελέκης ήταν σιδηρουργός, με σιδηρουργείο στην οδό Γκουαλέν 4 (μετονομάστηκε σε Βενιζέλου) της Λαμίας. Το όνομα της μητέρας της ήταν Αικατερίνη. Η Μαρία έζησε στη Λαμία και – όπως η ίδια έγραψε - ήταν τυχερή στη ζωή της που οι γονείς της δεν την ξέκοψαν από τις ρίζες, με την αγάπη για τη φύση, τη γλώσσα, τα ήθη και τις παραδόσεις. Απέκτησε προσωπικά βιώματα απ’ τη ζωή και τη γλώσσα, στο χωριό και στη στάνη.

Η Λαμία την περίοδο του ελληνο-ιταλικού πολέμου

 Μελέτη

 Κωνσταντίνος Αθαν. Μπαλωμένος, φυσικός

 

1.    Οι Ιταλοί στην Αλβανία – Πολεμικές προειδοποιήσεις

   Σε σύντομη στρατιωτική εκστρατεία, διάρκειας 5 ημερών, από τις 7 έως τις 12 Απριλίου 1939, ισχυρές ιταλικές δυνάμεις κατέλαβαν τα λιμάνια και σύντομα την πρωτεύουσα Τίρανα, μετά από ελάχιστη αντίσταση. Ο βασιλιάς[1] της Αλβανίας Αχμέτ Ζόγου αυτοεξορίστηκε περνώντας στην Ελλάδα. Από τις 12 Απριλίου 1939 η Αλβανία αποτελούσε ιταλικό έδαφος.

   Από το θέρος του 1940 οι προκλήσεις και απειλές κατά της Ελλάδος διαδέχονταν η μία την άλλη. Οι Ιταλοί δημιούργησαν πολλά συνοριακά επεισόδια. Ο αλβανικός Τύπος, με έμπνευση και ενθάρρυνση των Ιταλών, δημοσίευε ανυπόστατες κατηγορίες κατά της ελληνικής κυβέρνησης και του ελληνικού λαού. Έθεταν ευθέως ζητήματα ανύπαρκτης μειονότητας Τσάμηδων – Τσαμουριάς, ενώ Αλβανοί Λεγεωνάριοι είχαν πλαισιώσει τις φασιστικές δυνάμεις στην Αλβανία.

Τι έκαναν στη Λαμία λίγο πριν και λίγο μετά το ΟΧΙ

του Γιώργου Παλαμιώτη, δημοσιογράφου 

 

   Μπορεί ο αέρας του πολέμου να ήταν εμφανής μήνες πριν, μπορεί οι κινήσεις τουλάχιστον σε ότι αφορά το έμψυχο δυναμικό να ήταν ορατές πολύ νωρίς, δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος ότι ο λαός είχε συνειδητοποιήσει τι ακριβώς συνεπάγεται ένας πόλεμος με τους Ιταλούς το 1940.

του Γιώργου Παλαμιώτη, δημοσιογράφου

 

   Αυτό τουλάχιστον εμφανίζεται στη Φθιώτιδα καθώς οι εκκλήσεις από τους τοπικούς παράγοντες ξεκινούν μετά την κήρυξη του ελληνο-ιταλικού πολέμου.

   Ακόμη από την άνοιξη του 1940 είχαν ξεκινήσει οι προσκλήσεις έτσι ώστε να πυκνώσουν τα στρατιωτικά τμήματα με εφέδρους για να εκπαιδευτούν και βεβαίως να προωθηθούν σε κρίσιμα σημεία, σύμφωνα με τον ερευνητή κ. Κώστα Μπαλωμένο που γράφει στο http://amfictyon.blogspot.com

 

"στην περιοχή της Φθιώτιδας στις 31 Μαρτίου κλήθηκαν από το 42 Σ.Ε της Λαμίας οι υπαξιωματικοί δηλαδή επιλοχίες και λοχίες των κλάσεων 1929 έως 1936 και το επόμενο διάστημα ακολούθησαν ανάλογες προσκλήσεις για τους αξιωματικούς".

 

ΕΠΕΤΕΙΑΚΑ

ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ  28

                                                                                     

                                                                             του Δημήτρη Κ. Καραθεοδώρου

 

Οκτωβρίου 28 / Ιταλία πολεμώ

μπαίνω μες στην Κορυτσά / γεια σου Έλληνα τσολιά.

 

Τεπελάνι, Πρεμετή / Λεσκοβίκι, Βούρμπιανη

Δέλβινο και Τσαμουριά / μέρα-νύχτα λασπουριά.

 

Χιόνι και χιονόνερο και ανέλπιστο όνειρο.

 

Η μαρτυρική θανάτωση του μητροπολίτη Χρυσοστόμου Σμύρνης

 Μια μαρτυρία

του Κ.Α.Μ. 

 

   Αυτή η προσωπική μαρτυρία προέρχεται από τον Γεώργιο Εμμ. Μυλωνά (1898-1988), αρχαιολόγο, καθηγητή πανεπιστημίου και ακαδημαϊκό, που γεννήθηκε στη Σμύρνη. Την ανακοίνωσε και καταγράφηκε για πρώτη φορά στις 14 Δεκεμβρίου 1982, στο τέλος της ομιλίας του, σε μια έκτακτη συνεδρίαση της Ακαδημίας Αθηνών, για τη συμπλήρωση 60 χρόνων, από τη Μικρασιατική Καταστροφή.

   Τη μεταφέρουμε, όπως ελέγχθηκε :

 

Θύμησες από τα τελευταία 43 χρόνια, της 90χρονης εφημερίδας “Λαμιακός Τύπος”

 Επετειακά

του Κωνσταντίνου Αθαν. Μπαλωμένου, φυσικού 

 

   Είναι η μακροβιότερη εφημερίδα της Λαμίας. Ιδρύθηκε το 1935 από τον Μιλτιάδη Αλεξανδρή (1907-1982) και φέτος συμπλήρωσε 90 χρόνια. Η έκδοση της εφημερίδας ανεστάλη αναγκαστικά στην περίοδο 1941-45 της Κατοχής. Από τις 7 Μαρτίου 1945 εκδόθηκε πάλι μέχρι το 1982, που πλέον μεταβιβάστηκε στους αδελφούς Ρίζου. Ήταν συνήθως 2σέλιδη μεγάλου σχήματος. Τα πιεστήρια τότε ήταν στην οδό Διάκου αρχικά και μετά στα στενά της Λαμίας (περιοχή 7 βρύσες).

Παλαιός λογότυπος

   Τον Αύγουστο 1982, ο αείμνηστος Δημήτριος Ρίζος, χρόνια τυπογράφος, εξαγόρασε τον τίτλο και όλο το τυπογραφικό υλικό. Μεταφέρθηκαν στην οδό Ροζάκη-Αγγελή 42. Ακολούθησαν αλλαγές στο σχήμα της εφημερίδας και στον αριθμό σελίδων. Άλλαξε και το κλισέ (λογότυπος) του τίτλου.

Ιούνιος 1944 : Μαρτυρικός μήνας

 Χρόνια γερμανικής Κατοχής

 του Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου

 

Πρόλογος

   Η είσοδος του θέρους από τον μήνα Ιούνιο 1944 με πολλαπλασιασμό των αντιστασιακών πράξεων και την τακτική των γερμανικών αντιποίνων, είχε αυξήσει την ανασφάλεια του πληθυσμού. Οι γερμανικές ήττες σε άλλα μέτωπα τους έκανε να χάσουν την υπεροψία του δυνατού και ανίκητου, αυξάνοντας και τη δική τους ανασφάλεια. Αδυνατώντας να χτυπήσουν το αντάρτικο, ξεσπούσαν στον άμαχο πληθυσμό.

   Στη Στερεά Ελλάδα, τα πλέον σκληρά περιστατικά ήταν τα επόμενα. Η παρουσίασή τους είναι σύντομη, αλλά επαρκής για να τα επαναφέρει στη μνήμη μας, με τις τραγικές τους συνέπειες. Αποτελεί οφειλόμενη τιμή η αναφορά τους.

Ο Χατζή Χαλήλ Εφέντης και η ελληνική Επανάσταση του 1821

 Η θυσία του Οθωμανού Ιεροεξεταστή

Αρνήθηκε στο Σουλτάνο να γίνουν σφαγές των ρωμιών

 

«O τουρκικός λαός, από την ημέρα της εμφανίσεώς του στην παγκόσμια αρένα, δεν έκανε τίποτα για να νομιμοποιήσει την ύπαρξή του από την άποψη του πολιτισμού. Μπήκε στη ζωή των άλλων λαών, σκορπώντας χειμάρρους αίματος και δακρύων. Δεν επιβεβαιώθηκε μέσα στον κόσμο παρά με τον πόλεμο και τις αλυσίδες. Δεν έζησε παρά με σκλαβωμένους.»

[Andre Mandelstam, Καθηγ. Δικαίου του Πανεπ. της Αγίας Πετρούπολης]

 

            Πρόλογος

   Η εκδήλωση της ελληνικής επανάστασης του 1821 τάραξε τα λιμνάζοντα νερά της παρηκμασμένης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Σουλτάνος και οι σύμβουλοι της Αυλής του αμέσως σκέφτηκαν να την καταπνίξουν, με τον συνήθη αιματηρό τρόπο, δηλ. με συλλήψεις, βασανισμούς και ομαδικές σφαγές. Η απόφαση όμως αυτή, με βάση το εθιμικό δίκαιο, έπρεπε να γίνει με την έκδοση εγκυκλίου (φετφά) από τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη του ισλάμ στη χώρα (τον σεϊχουλισλάμ).

   Ήταν ο Χατζή Χαλήλ Εφέντης. Αρνήθηκε τη γενική σφαγή των Ελλήνων, εφαρμόζοντας το γράμμα του Κορανίου, που δεν επέτρεπε τη σφαγή αθώων. Ο Σουλτάνος τον καθαίρεσε και τον εξόρισε μαζί με τη σύζυγό του, με αποτέλεσμα τον σύντομο θάνατό του. Ήταν ένα σπάνιο άτομο, το οποίο στην υψηλή θέση που κατείχε, με προσωπική θυσία, κράτησε ψηλά τη μεγάλη αξία του ανθρώπου.

   Η παρουσίαση του θέματος θα γίνει με όσο είναι δυνατό σύντομο, αλλά και περιεκτικό τρόπο.

Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

                 φυσικός

 

Α Ρ Ι Σ Τ Ε Ι Α

 Συμβολή στην επέτειο της Εθνικής Αντίστασης

 Διήγημα του Δημήτρη Κ. Καραθεοδώρου, λογοτέχνη-φιλολόγου

 

   Μεσημεράκι θάταν, όταν έφτασε η μεγάλη είδηση. Ο φιλόλογός μας, ο κυρ Έλληνας, σύνδεσμος των ανταρτών από τους πρώτους, ντελάλισε σ’ όλους τους μαχαλάδες του χωριού, σαν άλλος Φειδιππίδης, το θεότρελο κατόρθωμά μας: “Ανατινάχτηκε η γέφυρα! Ανατινάχτηκε η γέφυρα! Καλή Λευτεριά! Ο φασισμός δεν θα περάσει!”

Ο ηθοποιός του ΔΗΠΕΘΕΡ Άρης Τσιούνης διαβάζει την ΑΡΙΣΤΕΙΑ

   Ξαλάφρωσε η καρδιά μας και γέλασε το φαρμακωμένο μας τ’ αχείλι. Διασίδι γίναμε στο χοροστάσι του χωριού κι αγκαλιαζόμασταν σαν στο Χριστός Ανέστη και κλαίγαμε από χαρά. Και στα ταίρια της, Χριστέ μου, λέγαμε, και στα ταίρια της! Κι υψώναμε ψηλά στον ουρανό, με πολεμάρχο τον κυρ Έλληνα, τα ταπεινά μας όπλα, ότι αυτά μας είχαν απομείνει, το τσεκούρι, τη βουκέντρα, το σκαλιστήρι, το σκεπάρνι, τη βαριά, το ξυλοφάι, το αρνάρι, τον κασμά, τον λοστό, το αμόνι, το ακόνι, το σφυράκι, τον σουβλιά, το δρεπάνι, την κοσιά, την πιρούνα, το χαντζάρι, το κλαδευτήρι, το δικέλλι, να τα βλογήσει η Λευτεριά, τώρα που ήρθε ανάμεσό μας.

   Και τα κορίτσια μας ανοίγαν τα προικιάρικα σεντούκια τους και στόλιζαν τα πορτόφυλλα και πορτοπαραθύρια με τα γαμήλια δώρα τους, χάρισμα κι αυτά στη Λευτεριά, γιατί όπως ελέγαν, σαν ελευθερωθούμε απ’ όλα κάμνουνε.

 

“75 ΧΡΟΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ - ΦΘΙΩΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ”

 Βιβλιοκριτική

του Δημήτρη Κ. Καραθεοδώρου, φιλολόγου

 

Ολύμπια γραφή και εικόνα

το “ΦΘΙΩΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ”.

Μνημειώδης έκδοση, καλαίσθητη

μας ξανασυστήνει το ευ ζην.

 

Και τα λόγια του ξυπνάνε

Φθιωτών μορφές και άξιά τους

ιδού Επιμελητηρίου μνήμες

ιδού και η θεϊκή θωριά τους.

 

   Καλοτάξιδο το αξιανάγνωστο ΛΕΥΚΩΜΑ και ούριοι άνεμοι να το συντροφεύουν, μαζί με επαρκείς αναγνώστες. Και κοντά σ’ αυτούς κι εγώ να σου χορηγώ γενναία την υποστήριξή μου. Γιατί αγαπάς το φως και μέσα στο φως και με το φως κτίζεις ΛΑΜΙΑΣ παρελθόν, ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ σύμπαν ανθισμένο, για να μας χαμογελάει ανεξάντλητο.

   Αποταμιεύουμε ασμένως τα ονόματα και τις αείροες λέξεις και φωτογραφίες-εικόνες, τα επαγγέλματα και τα καταστήματα, τα εργοστάσια και βιομηχανικά συγκροτήματα μέσα στο νου μας, σαν τρόπαια όπου, αιώνα φωνήματα, θαυμάτων αφές, κτίσματα πάλης, φύτρα ανάβασης σαν σήματα μνήμης σε πολύφυλλα τιμής, αναγνώρισης και σεβασμού που χαρίζουν σ’ ορίζοντες νόστου ταξίδι.

   Το “Φθιωτών Επιχειρείν” μας ταξιδεύει με άνεμο οίστρου μέσα σε καράβι τέχνης και ζωής του Επιμελητηρίου και μας κομίζει μέγα πλούτο και προίκα εμπειρίας, οικονομίας και ιστορίας, εμπορίου, συναλλαγών, γενναίας τοπικής προσφοράς, προίκα ερευνητικής δεινότητας, προόδου και προκοπής ανθρώπινων ικανοτήτων.

  Μ’ ευχαριστούν και με συγκινούν τα 75 εόρτια χρόνια του Επιμελητηρίου Φθιώτιδας, σε εποχή που κοντεύουμε να τυλίξουμε ξανά σαν κουβαρίστρα τη Γη μας με συρματόπλεγμα. Αλλά η έκδοση του “Φθιωτών Επιχειρείν” με έκανε να νιώθω και πάλι δυνατός, να αναθαρρώ, να ελπίζω, να αισιοδοξώ.

 

Στα 42 νεότερα χρόνια της εφημερίδας “Λαμιακός Τύπος”

 Επετειακά

του Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου, φυσικού

 

   Η πρώτη περίοδος της ιστορικής αυτής εφημερίδας, άρχισε το 1935 από το Μιλτιάδη Αλ. Αλεξανδρή (1907-1982) και διακόπηκε το 1941, λόγω της Κατοχής. Από το 1945 επανεκδόθηκε και συνέχισε με τον ίδιο εκδότη και διευθυντή, μέχρι το 1982. Τα τελευταία χρόνια εκδότρια ήταν η Ολυμπία Καρανάσιου, σύζυγος του Μιλτ. Αλεξανδρή. 

Ο παλαιός λογότυπος της εφημερίδας

   Ήταν εφημερίδα 2σέλιδη, ενίοτε 4σέλιδη ή σπανίως πολυσέλιδη, μεγάλου σχήματος. Τα γραφεία και πειστήρια ήταν αρχικά στην οδό Διάκου 16 και μετά στην περιοχή Επτά Βρύσες (στα στενά της Λαμίας).

   Από τις 4 Σεπτεμβρίου 1982, η εφημερίδα περιήλθε στους Αφους Αλεξ. Ρίζου, με διευθυντή τον αείμνηστο Δημήτριο Ρίζο  (Β’ περίοδος). Το σχήμα της εφημερίδας έγινε μικρότερο και ήταν πλέον  πολυσέλιδη. Τα γραφεία και πιεστήρια ήταν αρχικά στην οδό Ροζάκη-Αγγελή 42, μετά στην οδό Αμφικτυόνων και τελικά στην οδό Ηρώων 3, όπου παραμένουν μέχρι σήμερα.

80 χρόνια μετά την καταστροφή του Σανατορίου και της Ιερής Μονής Αντίνιτσας (13 Ιουνίου 1944)

Μνήμες γερμανικής Κατοχής

Κωνσταντίνου Αθαν. Μπαλωμένου, φυσικού

 

Το ιστορικό Καθολικό της Μονής (φωτ. 1930)

    Ήταν μια ακόμη αποφράδα ημέρα για τον τόπο μας. Το 1944 ήταν το τελευταίο και χειρότερο έτος της γερμανικής Κατοχής, με την αντιστασιακή δράση σε κορύφωση και με διαρκή “χτυπήματα” στον κατακτητή.  Τα αποσπάσματα Ες-Ες στην Ελλάδα εφάρμοζαν την χιτλερική εντολή για αντίποινα, δυστυχώς σε αθώους. Στις αρχές Ιουνίου του 1944, στη θέση “Πηγή του Αχιλλέα” (στο Ντερβένι, ή τον αυχένα της Όθρυος), είχε προηγηθεί μια ενέδρα των ανταρτών, σε γερμανικό στρατιωτικό αυτοκίνητο, με 3 αξιωματικούς νεκρούς. Αυτό ίσως ήταν η αφορμή.

   Τα πλησιέστερα στη θέση αυτή ήταν : στα ανατολικά της η Μονή Αντίνιτσας και δίπλα το Σανατόριο Αντίνιτσας. Από τη δυτική πλευρά ήταν το χωριό Δερβέν Φούρκα (ή Καλαμάκι).

   Οι Γερμανοί θεωρούσαν ότι τόσο το Σανατόριο, όσο και η γειτονική Μονή Αντίνιτσας ότι υπέθαλπαν τους αντάρτες της περιοχής Όθρυος. Με αφορμή το γεγονός που προαναφέρθηκε, ένα γερμανικό απόσπασμα Ες-Ες με αυτοκίνητα, μοτοσικλέτες, ολμοβόλα και εκρηκτικά το πρωί της 13ης Ιουνίου 1944 έφτασε στην Αντίνιτσα.

Ο Κωνσταντίνος Δ. Ισχόμαχος (1841-1888) και η Θεσσαλική Επανάσταση (1878)

Αλκιβιάδη Ν. Λεμπέση, ερευνητή

 

Πρόλογος

    Το παρόν κείμενο προήλθε από ομιλία του Αλκιβιάδη Ν. Λεμπέση, ιστορικού ερευνητή με καταγωγή από τη Σίφνο, σε εκδήλωση με τίτλο :  

“Ο Μυστηρήρωας Ισχόμαχος - Ο Γενικός Αρχηγός της Θεσσ. Επανάστασης του 1878”.

    Η ομιλία έγινε την Κυριακή 12 Μαΐου 2024, στην Κοινότητα Λουτρού του Δήμου Σοφάδων Καρδίτσας, σε εκδήλωση τιμής και μνήμης για το Λοχαγό Κωνσταντίνο Ισχόμαχο.

   Μπορεί κάποιος να διαβάσει την ομιλία από την ιστοσελίδα του ομιλητή Αλκιβιάδη Ν. Λεμπέση, στη διεύθυνση :  http://alkislembessis.me/o-mystiriroas-ischomachos/

   Στις 21 Μαΐου 2024 η ομιλία δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο του Δήμου Σοφάδων (sofades.gr). Η ομιλία υπάρχει σε βίντεο από τη ζωντανή μετάδοσή της στη διεύθυνση :

https://www.youtube.com/watch?v=jWpxsCiUPEw

   Τη διασκευή αυτή έκανε ο Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος, μετά από άδεια του συγγραφέα.

 

Πίνακας αναρτημένων εργασιών στον Αμφικτύωνα (2014-2024)

 

 Εισαγωγή

  Με τη συμπλήρωση 10 ετών από τη δημιουργία του www.amfictyon.blogspot.gr έκρινα χρήσιμο να δοθούν οι τίτλοι των εργασιών που δημοσιεύτηκαν αυτά τα χρόνια. Προήλθαν από το Γεώργιο Κων. Μπαλωμένο και τον υποφαινόμενο. Επίσης αναρτήθηκαν κείμενα του Δημ. Καραθεοδώρου, φιλολόγου.

   Από τις 9 Ιουνίου 2014 που αναρτήθηκε η πρώτη εργασία, έφτασε τώρα τον αριθμό 445 συνολικά. Ελπίζω η συμβολή μας να βοήθησε στη διεύρυνση της γνώσης της τοπικής μας ιστορίας.

   Για τα σχόλια που ελήφθησαν και για τα καλά λόγια αρκετών αναγνωστών, τους ευχαριστώ.

Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

 

Η επιβραδυντική άμυνα των Βρετανών στις Θερμοπύλες και στη διάβαση Μπράλου (Απρίλιος 1941)

 Κατά τη γερμανική εισβολή

Κωνσταντίνου Αθαν. Μπαλωμένου, φυσικού

 

Πρόλογος

Μπέρναρντ Φρέυμπεργκ

   Από τις αρχές του 1941, ήταν γνωστή η επιθυμία των Βρετανών για δημιουργία νέου συμμαχικού μετώπου απέναντι στους Γερμανούς. Τις εξελίξεις στο αλβανικό μέτωπο και τις επιτυχίες των Ελλήνων παρακολουθούσαν με ενδιαφέρον και οι Γερμανοί. Όμως, το Μάρτιο 1941 διαψεύστηκαν οι ελπίδες για τη σύμπτυξη βαλκανικού μετώπου με Ελλάδα, Γιουγκοσλαβία και Τουρκία, συνεπικουρούμενες από το βρετανικό εκστρατευτικό σώμα. Το τελευταίο περιλάμβανε κυρίως μονάδες Αυστραλών και Νεοζηλανδών (γνωστές με το όνομα ANZAC[1], που είναι το ακρωνύμιο των λέξεων Australian and New Zealand Army Corps). Επικεφαλής ήταν ο υποστράτηγος Φρέυμπεργκ (19η Αυστραλιανή Ταξιαρχία) και ο αντιστράτηγος Μακέη (6η  Νεοζηλανδική ταξιαρχία).

   Ο πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς, για το σκοπό αυτό, είχε ζητήσει 10 βρετανικές μεραρχίες, οι δε Άγγλοι πρότειναν 2-3 μόνον και μετά από 2 μήνες. Μετά τον αιφνίδιο και περίεργο θάνατο του Ι. Μεταξά (στις 21 Ιανουαρίου 1941), η ίδια διάσταση απόψεων παρέμενε. Η οργάνωση άμυνας στη γραμμή του ποταμού Αλιάκμονα ήταν πολύ δύσκολη, με τον όγκο του ελληνικού στρατού κυρίως στην Αλβανία και  τον υπόλοιπο στην ελληνοβουλγαρική μεθόριο.

Δέκα Έλληνες – Τραγούδημα για το Εικοσιένα

 του Δημήτρη Κ. Καραθεοδώρου

 

 

 

Τετρακόσια χρόνια τώρα

μέσα στης σκλαβιάς την μπόρα

έμαθα να ξαγρυπνώ.

Κι ήρθε η ώρα η μεγάλη

κράτος να γενώ και πάλι

κι απ’ τη νύχτα μου ξυπνώ.

 

Δέκα Έλληνες όλη η μαγιά σου

δύο σακούλια βόλια τ’ άρματά σου

Πολεμάρχοι του Σουλίου

Αγιομάρτυρες της Χίου.

στα 41 νεότερα χρόνια του “Λαμιακού Τύπου”

Επετειακά

 

Ο παλαιός λογότυπος της εφημερίδας

   Είναι μια ιστορική εφημερίδα, η μακροβιότερη της πόλης, από το 1935, δημιούργημα του Μιλτιάδη Αλ. Αλεξανδρή (1907-1992). Στην αρχή της Κατοχής διέκοψε την έκδοση και στις 7 Μαρτίου 1945 επανεκδόθηκε. Τα τυπογραφεία της ήταν στην οδό Διάκου 16 και αργότερα στα στενά της Λαμίας (Επτά Βρύσες). Ήταν η πρώτη εφημερίδα της περιοχής με λινοτυπική μηχανή. Συνήθως ήταν 2σέλιδη, αλλά ενίοτε γινόταν 4σέλιδη ή πολυσέλιδη.

Ο σημερινός λογότυπος της εφημερίδας

   Στις αρχές Σεπτεμβρίου 1982, περιήλθε στην ιδιοκτησία  των Αφών Αλεξ. Ρίζου. Το πρώτο φύλλο με διευθυντή το Δημήτριο Αλ. Ρίζο και κεντρικό άρθρο με τίτλο “Νέο ξεκίνημα” κυκλοφόρησε στις 4 Σεπτεμβρίου 1982, στα τυπογραφεία-γραφεία που ήταν στην οδό Ροζάκη-Αγγελή 42. 

50 Έλληνες που χάθηκαν στη σήραγγα Κούρνοβου (1943)

 

 

Άσβεστη η μνήμη τους 80 χρόνια μετά

 

Η είσοδος της σήραγγας Κούρνοβου

   Η ιδέα για σαμποτάζ στη σιδηροδρομική γραμμή ήταν η πρώτη που ερχόταν στα χρόνια της Κατοχής, ειδικά μετά από τις επιτυχίες στις γέφυρες Γοργοποτάμου και Ασωπού. Η σήραγγα Μπράλου φυλασσόταν καλά από τους Γερμανούς κι έτσι επιλέχτηκε η σήραγγα Κούρνοβου. Η αντιστασιακή ομάδα με επικεφαλής τον καπετάν Λάμπρο (Σπύρο Μπέκιο) θα χτυπούσε μια αμαξοστοιχία με Γερμανούς στρατιώτες, μέσα στη σήραγγα. Η έγκριση από τον ΕΛΑΣ ήρθε και τα εκρηκτικά βρέθηκαν. Οι πληροφορίες ότι θα κατέρχονταν δύο αμαξοστοιχίες με Γερμανούς επιβεβαίωναν την αντιστασιακή ενέργεια.

   Στις 2 Ιουνίου 1943 τοποθετήθηκαν τα εκρηκτικά και απέμενε η πυροδότηση, μόλις φανεί η κατερχόμενη αμαξοστοιχία. Όμως, από την αντίθετη κατεύθυνση ερχόταν άλλη αμαξοστοιχία που μετέφερε αδειούχους Ιταλούς στρατιώτες στη Λάρισα. Στο πρώτο βαγόνι είχε 50 Έλληνες ομήρους των Ιταλών,σε βαγόνι-κλούβα, που οι κατακτητές έβαζαν για την  ασφάλειά τους κατά τη διάρκεια του ταξιδιού.

Ο Εθνομάρτυρας Αθανάσιος Διάκος

 

Ομιλία του Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου στο 3ήμερο εκδηλώσεων για τον Αθανάσιο Διάκο, με τίτλο “Ύμνος στην αθανασία 2023”. Εκφωνήθηκε την Παρασκευή 12 Μάη 2023, στο Δημοτικό Θέατρο Λαμίας

 

Αθανάσιος Διάκος

   Ο Άγγλος ιστορικός Τζωρτζ Φίνλεϋ έγραψε για  το Διάκο ότι είναι στους:

 “δώδεκα Ελληνας, τους μάλιστα αξίους ν' αναγράφωνται εις δημόσιον μνημείον. … Ο Διάκος κατέστη στρατιωτικός αρχηγός των Χριστιανών, ανήρ δικαίως φημισθείς διά την ανδρείαν και τον πατριωτισμόν του”.

   Ο Θανάσης ήταν το τελευταίο από τα 5 παιδιά μιας οικογένειας. Για τον τόπο και το έτος γέννησης του Θανάση, ακόμα και για το πατρικό του επώνυμο υπάρχουν δύο εκδοχές:

- Γεννήθηκε στην Άνω Μουσουνίτσα, το 1788 και το πατρικό επώνυμο ήταν Μασαβέτας.

- Γεννήθηκε στην Αρτοτίνα, το 1792 και το πατρικό επώνυμο ήταν Γραμματικός.

   Ως πιθανότερη εκδοχή είναι ότι ο Διάκος καταγόταν από τη Μουσουνίτσα, αλλά γεννήθηκε στην Αρτοτίνα. Επίσης, σύμφωνα με τον ιστορικό Τάκη Λάππα, το πλέον πιστευτό επώνυμο του Διάκου είναι Μασαβέτας.