"Τη μάνα μου τη Ρούμελη ν' αγνάντευα το λαχταρώ
Ψηλά που με νανούριζες καημένo Καρπενήσι!
Τρανά πλατάνια ξεδιψούν στις βρύσες με το κρύο νερό
Σαρακατσάνα ροβολάει και πάει για να γεμίσει.

Με κρουσταλλένια σφυριχτά, σε λόγγους φεύγουν σκοτεινούς
κοτσύφια και βοσκόπουλα με τα λαμπρά τα μάτια,
νερά βροντούνε στο γκρεμό και πάνε προς τους ουρανούς
ίσια κι ορθά, σαν την ψυχή της Ρούμελης, τα ελάτια..."

Ζαχαρίας Παπαντωνίου

Κυλιόμενο

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

31/8/24

Στο τραίνο που δεν σφυρίζει πια

 Διαδρομή Λειανοκλάδι - Μπράλος

του Κωνσταντίνου Αθαν. Μπαλωμένου, φυσικού

Τα τραίνα που φύγαν, αγάπες μου πήρανε …

        (στίχοι Βαγ. Γκούφα)

 

    Η σκέψη-όνειρο επιστρέφει από τα μεταπολεμικά χρόνια. Με την ατμομηχανή και με τα ξύλινα βαγόνια, στο σταθμό Λειανοκλαδίου ανεβαίναμε τα δυο σκαλιά, κι αν βρίσκαμε θέση καθόμαστε, αλλιώς όρθιοι. Δεν μας πείραζε καθόλου, αρκεί να ήμασταν μπροστά σε παράθυρο και μάλιστα ανοιχτό. Το σήμα του σταθμάρχη ακολουθούσε το χαρακτηριστικό σφύριγμα του μουτζούρη και γλυκά ξεκινούσε.

Ατμομηχανή στο Σ. Σ. Λειανοκλαδίου (1974)
   Η ταχύτητα του τραίνου δεν μας ενδιέφερε, αντίθετα θέλαμε πιο πολύ να χαρούμε το τοπίο. Μετά το πεδινό τμήμα, ανηφόριζε από το Φραντζή και περνώντας το μικρό σιδηρ. σταθμό του Γοργοποτάμου, ανέβαινε στην εντυπωσιακή ιστορική σιδηροδρομική γέφυρα. Ήταν η πρώτη κορύφωση της εντύπωσης από το ταξίδι.

   Η συνέχεια επίσης μοναδική. Στην πλαγιά της Οίτης, στην περιοχή της Τραχίνας, με θαυμάσια θέα στην κοιλάδα του Σπερχειού, με εναλλασσόμενες μικρές σήραγγες, αλλά και περνώντας τα μικρά πανέμορφα τοξωτά γεφύρια, δεν προλαβαίναμε να βλέπουμε μοναδικές εικόνες. Τότε, που τα ταξίδια ήταν σπάνια στον απλό κόσμο, η διαδρομή αυτή ήταν ένα όνειρο. Βγάζοντας το κεφάλι έξω από το παράθυρο, η μουντζούρα του καπνού χρωμάτιζε τα πρόσωπά μας. 

17/7/20

Η σιδηροδρομική γέφυρα της Αγίας Μαρίνας Στυλίδας


Ένα νεότερο βιομηχανικό μνημείο


 Πρόλογος


   Η σιδηροδρομική γέφυρα (ή προβλήτα) της Αγίας Μαρίνας, αποτελεί το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του παραθαλάσσιου χωριού και ταυτόχρονα είναι ένα πολύ σημαντικό νεότερο βιομηχανικό μνημείο, ηλικίας 130 ετών. Θα αναφερθώ με όσο γίνεται σύντομο τρόπο στην ιστορία της, που είναι δεμένη με την κατασκευή του σιδηροδρόμου στην Ελλάδα.

Κωνσταντίνος Αθαν. Μπαλωμένος
                 φυσικός
Η προβλήτα της Αγίας Μαρίνας (παλιά φωτογραφία)

18/12/18

Επιβατηγά ατμόπλοια, που μετέφεραν Έλληνες μετανάστες στην Αμερική (1863-1940)



Πρόλογος


   Στην ιστορική εξέλιξη του πλοίου, ο 19ος αι. ήταν καταλυτικός. Έδωσε τον τρόπο να κινηθούν τα μεγάλα πλοία, χωρίς την ανάγκη του ανέμου. Αυτό έγινε χάρη στη δύναμη του ατμού (με ατμομηχανή ή ατμοστρόβιλο). Η παραγωγή ατμού όμως επέβαλε την καύση κάρβουνου (δηλ. φωτιάς), κάτι απαγορευτικό για τα ξύλινα σκάφη. Έτσι έγινε το αναγκαίο πέρασμα από τα ξύλινα στα σιδερένια πλοία, με πλήρη εγκατάλειψη των ιστιοφόρων.
   Η ανάπτυξη της επιβατικής ατμοπλοΐας επιταχύνθηκε την ίδια χρονική περίοδο, με το ισχυρό ρεύμα της μετανάστευσης προς την Αμερική. Στην αλλαγή του αιώνα από το 19ο στον 20ό, κατασκευάστηκαν τα περισσότερα μεγάλα ατμόπλοια για να διαπλέουν τον Ατλαντικό Ωκεανό, δηλ. υπερωκεάνια.
   Η παρούσα εργασία καλύπτει χρονική περίοδο 75 ετών, από το 1863 μέχρι το 1938 και κατέγραψε 152 ατμόπλοια. Η πολυετής ενασχόλησή μου με τους μετανάστες από τη Στερεά Ελλάδα προς την Αμερική, στο πρώτο τέταρτο του 20ού αι., μου αποκόμισε πολλά στοιχεία για το θέμα που αναφέρεται εδώ. Η εργασία θα αποδοθεί, με όσο γίνεται περιεκτικό, ακριβή, αλλά και σύντομο τρόπο.


Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος
    φυσικός


7/9/18

Δημιουργία υδατοδρομίου στη Φθιώτιδα


Μια πρόταση από το 1931





   Η πρόσφατη είδηση (δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα  “Λαμιακός Τύπος[i]”) αναφέρει για νομοσχέδιο στη Βουλή, που μεταξύ άλλων επιτρέπει την ίδρυση υδατοδρομίου σε δημόσιους φορείς, σε ΟΤΑ, αλλά και σε ιδιώτες της Ε.Ε. Ο δήμος Μώλου-Αγ. Κωνσταντίνου Λοκρίδας ενδιαφέρεται άμεσα για την απόκτηση της άδειας λειτουργίας, ώστε να είναι έτοιμη από τη νέα τουριστική περίοδο, με την εταιρεία Hellenic Seaplanes S.A.
   Κι όμως, το 1931, με κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου, από το 1929 δημιουργήθηκε το υπουργείο Αεροπορίας, με υπουργό τον ίδιο. Από τις 19 Νοε. 1930 το υπουργείο Αεροπορίας ανέλαβε ο Αλέξ. Ζάννας. Το έτος 1931 η κυβέρνηση αυτή μελετούσε την ίδρυση δύο κεντρικών αεροδρομίων (ένα για αεροπλάνα και ένα για υδροπλάνα)!
   Αναζητούσε τους κατάλληλους χώρους για την εγκατάστασή τους. Για το αεροδρόμιο αεροπλάνων η επικρατούσα πρόταση ήταν να γίνει στη Θήβα. Για το αεροδρόμιο υδροπλάνων δεν είχαν καταλήξει, αλλά μελετούσαν τις προτάσεις για το Βόλο ή τη Χαλκίδα.

8/4/17

Από την Παλαιοβράχα Φθιώτιδος, μετανάστες στην Αμερική (1904-1924)



Προλεγόμενα


  Δεν έχω επισκεφτεί την Παλαιοβράχα δυστυχώς, αν και υπάρχουν γνωστοί και φίλοι που κατάγονται από κει. Θυμάμαι ιδιαίτερα την αείμνηστη Λούλα Πολίτη-Τσεργά, που μου μιλούσε για τον τόπο που γεννήθηκε και τα αδέρφια της. Δεν ξέρω βέβαια επώνυμα των ανθρώπων από την Παλαιοβράχα, αλλά άλλη Παλαιοβράχα δεν υπάρχει στην Ελλάδα και έτσι δεν υπήρχε φόβος κάποιου λάθους.
   Η προσπάθεια αυτή αναζήτησε και κατέγραψε 39 μεταναστευτικά ταξίδια των ανθρώπων της προς την Αμερική στις πρώτες δύο 10ετίες του 20ού αιώνα. Εντοπίστηκαν έτσι 152 μετανάστες (απ’ αυτούς οι 16 έκαναν διπλό ταξίδι στην Αμερική).
  Πιθανά να υπάρχουν κι άλλοι μετανάστες που δεν εντοπίστηκαν και θα βρεθούν στη συνέχεια. Η όλη αναζήτηση είναι δύσκολη και χρονοβόρος, εφόσον τα στοιχεία του αμερικανικού αρχείου είναι χειρόγραφα και μερικά δεν διαβάζονται εύκολα.
   Η εργασία-μελέτη αυτή θέλει να τιμήσει τους ανθρώπους της Παλαιοβράχας, για την τόλμη και την απόφαση να φύγουν στα ξένα (μερικοί ίσως να μην ξαναδούν τον τόπο τους), θυσιάζοντας τα καλύτερά τους χρόνια για να  ζήσει η γονική οικογένεια και οι ίδιοι καλύτερα.
      Μετά από ένα και πλέον αιώνα, η προσπάθεια αυτή αποτείνεται στο θυμικό όσων έζησαν ή έχουν εικόνες από τα χρόνια της μετανάστευσης στην Αμερική. Είναι όμως μια αναγκαία κατάθεση μνήμης για τους νεότερους, στους οποίους και αφιερώνεται.

Κωνσταντίνος Αθαν. Μπαλωμένος
                    φυσικός

Η εκκλησία της Παλαιοβράχας


25/8/16

Ο Λαμιακός Σιδηρόδρομος


Ατυχείς προσπάθειες



Πρόλογος


   Η δύναμη του ατμού με την ανακάλυψη της ατμομηχανής, άλλαξε ριζικά τον τρόπο που γίνονταν οι μεταφορές, οι συγκοινωνίες  και έφερε τη βιομηχανική εποχή. Ειδικά στις χερσαίες συγκοινωνίες και σε συνδυασμό με τις σιδηροδρομικές γραμμές, από το 1829 λειτούργησε για πρώτη φορά[1] με επιτυχία ο σιδηροδρομικός συρμός στην Αγγλία. Η γραμμή αυτή εγκαινιάστηκε το 1830. Ακολούθησαν άλλα ευρωπαϊκά κράτη και οι ΗΠΑ. Η εξάπλωση του σιδηροδρόμου έγινε κυρίως την περίοδο 1860-1910.
  


Πρώτες προσπάθειες για σιδηροδρομικό δίκτυο στην Ελλάδα


   Στις 18 Σεπτεμβρίου 1834 η Αθήνα έγινε πρωτεύουσα του νέου ελληνικού κράτους. Ήταν τότε ένα κεφαλοχώρι με 1.500 σπίτια και 124 εκκλησίες (από τις οποίες μόνον οι 34 είχαν στέγη)! Όλοι οι δρόμοι ήταν στενοί, καμωμένοι για άλογα και μουλάρια (όπως έγραψε ο Λούντβιχ Ρος).
   Η πρώτη πρόταση για την κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής μεταξύ Αθήνας-Πειραιά, ήρθε από το Γάλλο μηχανικό Φραγκίσκο Φεράλδη, από το 1835, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.
   Το 1843, ο Αλέξανδρος Ραγκαβής κατέθεσε μια πρόταση για σιδηρόδρομο. Η χρήση του ατμού τότε θεωρήθηκε πολύ επικίνδυνη, το δε σιδηρόδρομο αποκαλούσαν “διαβολόδρομο”. Βέβαια τον ίδιο φόβο είχαν και οι άνθρωποι σε άλλες δυτικές χώρες (π.χ. Αγγλία).
   Στις 16 Ιουνίου 1855, στη Βουλή έγινε κατάθεση του νομοσχεδίου ΤΖ’ από τον πρωθυπουργό Αλέξ. Μαυροκορδάτο[2], για την κατασκευή σιδηροδρόμου στη γραμμή Αθήνας-Πειραιά. Η κυβέρνηση δήλωσε ότι περιμένει προσφορές από εταιρείες ή ιδιώτες  για την ανάληψη του έργου. Παράλληλα, διάφορες εταιρείες (ελληνικές, αγγλικές, γαλλικές) “βομβάρδιζαν” με προτάσεις για σιδηροδρομικά δίκτυα, που όλες απορρίπτονταν ως ανεφάρμοστες και δαπανηρές. Η μόνη πρόταση που έγινε δεκτή ήταν αυτή του Ψύχα, που προέβλεπε την κατασκευή του (ατμήλατου) Σιδηροδρόμου Αθηνών-Πειραιώς (ΣΑΠ) με πλάτος 1,44 μ.
   Ο νόμος ΤΖ’ που έδινε το δικαίωμα αποκλειστικής εκμετάλλευσης του σιδηροδρομικού δικτύου για 55 χρόνια, άφησε αδιάφορους τους ιδιώτες. Με άλλο νόμο, το 1857, η εκμετάλλευση επεκτάθηκε στα 75 χρόνια και ο διαγωνισμός έβγαλε νικητή μια γαλλική εταιρεία υπό τον Φραγκίσκο Φεράλδη. Μειοψήφησε η ελληνική εταιρία, στην οποία συμμετείχαν μεταξύ άλλων ο Γεώργιος Σταύρου, διοικητής της Εθνικής Τράπεζας Ελλάδος, ο βαρώνος Σίμων Σίνας και η Ελένη Μ. Τοσίτσα.

8/9/15

Κατασκευή και λειτουργία της σιδηροδρομικής διακλάδωσης Αγίας Μαρίνας – Λαμίας (1891 - σήμερα)



   Το έτος 1889 ήταν καθοριστικό για τη δημιουργία σιδηροδρόμου από τον Πειραιά μέχρι τα τουρκικά σύνορα[1]. Ο πρωθυπουργός Χαρίλαος Τρικούπης στις 14-3-1889 κατέθεσε[2] νομοσχέδιο για την κατασκευή και εκμετάλλευση σιδηροδρόμου πλάτους 1,44 μ., με διακλαδώσεις για τη Χαλκίδα και τον λιμένα της Λαμίας (δηλ. την Αγία Μαρίνα). Ψηφίστηκε από τη Βουλή στις 7 Απριλίου 1889.

Η προβλήτα της Αγίας Μαρίνας (1889)

    Θέλοντας να διαμορφώσει προσωπική εικόνα για τις δυσκολίες του έργου, ο Χαρ. Τρικούπης πέρασε από το ορεινό τμήμα του Μπράλου, του Ασωπού και Γοργοποτάμου και από τον Γκοτλάν, αρχιμηχανικό της Γαλλικής αποστολής, ενημερώθηκε για τα κατασκευαστικά προβλήματα. Έφτασε μέχρι τη Στυλίδα, όπου άκουσε τα αιτήματα, και μεταξύ άλλων υποσχέθηκε εκβάθυνση του λιμανιού «υπό της εταιρείας σιδηροδρόμου».

22/11/14

Κατασκευή και λειτουργία της σιδηροδρομικής γέφυρας Γοργοποτάμου


Με την ευκαιρία της αντιστασιακής επετείου



   Όπως έχει αναφερθεί σε προηγούμενη εργασία για τη μεγάλη σήραγγα Μπράλου, η αρχική[1] σχεδίαση της σιδηροδρομικής γραμμής Πειραιώς-Αθηνών-συνόρων που εκπονήθηκε το 1883 (αλλά ανακοινώθηκε το 1889), ήθελε να αποφύγει τους ορεινούς όγκους του Καλλιδρόμου και της Οίτης. Αυτή, μετά τον Πειραιά και την Αθήνα, ακολουθούσε τη διαδρομή Ελευσίνα, Θήβα, Λεβάδεια, Ελάτη (Ελάτεια), Ρεγκίνι, Μώλο, Θερμοπύλες, Σπερχειό, Λαμία, Δαϊτσά, Δαουκλή, Παζαράκι (Παλαιοφάρσαλος) με κατάληξη τη Λάρισα.
   Τελικά όμως, επικράτησε η ορεινή[2] διαδρομή μέσω Βελίτσας, Δαδίου, Μπράλου, Λιανοκλαδίου, κ.λ.π. Την πολιτική απόφαση της κατασκευής και εκμετάλλευσης σιδηροδρόμου Πειραιά-Συνόρων έλαβε και υλοποίησε το έτος 1889 ο τότε πρωθυπουργός Χαρίλαος Τρικούπης με την ψήφιση[3] του σχετικού νόμου στη Βουλή.

1. Προκαταρκτικές εργασίες κατασκευής - Πτώχευση της εταιρείας


   Μετά από διεθνή μειοδοτικό διαγωνισμό την εργολαβία της σιδηροδρομικής γραμμής ανέλαβε αγγλική εταιρεία των Eckersley, Godfrey και Liddelow. Οι εργασίες άρχισαν από το 1890 από πολλά σημεία ταυτόχρονα. Η Λαμία από τον Ιανουάριο του 1891, γέμισε με μηχανικούς και εργολάβους[4] (Άγγλους, Γάλλους, Πολωνούς και Ιταλούς). Πολλοί εργάτες ήταν Ιταλοί, Μαυροβούνιοι (μέχρι και Πέρσες).

Η σιδηροδρομική προβλήτα της Αγίας Μαρίνας

κατασκευάζεται (1891)
   Η κατασκευή της σιδηροδρομικής διακλάδωσης Αγίας Μαρίνας-Λαμίας-Μπεκή (ο Σ. Σ. Λιανοκλαδίου δεν υπήρχε τότε) άρχισε (από τις 27 Μαΐου 1891) από τη θάλασσα, όπου προηγήθηκε η κατασκευή της σιδερένιας αποβάθρας. Με ατμόπλοια έφταναν τα υλικά και εκφορτώνονταν στην Αγία Μαρίνα. Το τμήμα της γραμμής Αγίας Μαρίνας-Λαμίας έπρεπε να αποπερατωθεί πρώτο, ώστε να γίνεται η μεταφορά των υλικών (στρωτήρες, σιδηροδοκοί, σιδερένια καταστρώματα γεφυρών, κ.ά.). Υπεύθυνος μηχανικός του τμήματος αυτού ήταν ο Τζων Γκότφρεϋ, γιος του αναδόχου της κατασκευής του σιδηροδρόμου Πειραιώς-Λάρισας. Μέχρι το τέλος του 1892 ήταν έτοιμο. Υπήρχε καινούρια ατμομηχανή (με το όνομα ΜΑΡΙΝΑ) και φορτηγά βαγόνια[5] για τις μεταφορές.

4/11/14

Η κατασκευή της μεγάλης σήραγγας Μπράλου


Ο σιδηρόδρομος στη Φθιώτιδα



     Η αρχική σχεδίαση της σιδηροδρομικής γραμμής εκπονήθηκε το 1883 και ήθελε να αποφύγει τους ορεινούς όγκους του Καλλίδρομου και της Οίτης. Τελικά όμως, επικράτησε η διαδρομή μέσω Βελίτσας, Δαδίου, Μπράλου, Λιανοκλαδίου, κ.λ.π. Την πολιτική απόφαση της κατασκευής και εκμετάλλευσης σιδηροδρόμου Πειραιά-Συνόρων έλαβε και υλοποίησε το έτος 1889 ο τότε πρωθυπουργός Χαρίλαος Τρικούπης με την ψήφιση[1] του σχετικού νόμου στη Βουλή.
     Με επίσκεψή του στο ορεινό τμήμα του Μπράλου-Ασωπού-Γοργοποτάμου ο Χαρίλαος Τρικούπης ενημερώθηκε για τα κατασκευαστικά προβλήματα από τον Γκοτλάν (αρχιμηχανικό της Γαλλικής αποστολής). Στη Λαμία, από τη θέση “Μυλαύλακος” είδε την Οίτη και ενημερώθηκε για τη χάραξη της γραμμής.
     Το 1890 το έργο ανατέθηκε στην αγγλική εργολαβική εταιρεία των Eckersley, Godfrey και Liddelow. Η ολοκλήρωση θα γινόταν σε 5 χρόνια.


Οι πρώτες εργασίες κατασκευής μέχρι την πτώχευση της εταιρείας


    Από τις αρχές του 1891 η Λαμία γέμισε με Άγγλους, Γάλλους, Πολωνούς και Ιταλούς μηχανικούς και εργολάβους[2] για την κατασκευή του σιδηροδρόμου. Πολλοί Ιταλοί, Μαυροβούνιοι αλλά και Πέρσες εργάτες αναζητούσαν δουλειά στις δοκιμαστικές διατρήσεις του Μπράλου και της Οίτης.
    Από το Δαδί (Αμφίκλεια) έγινε ισοπέδωση σε μήκος 16χλμ. προς τη μεγάλη σήραγγα Μπράλου (μήκους άνω των 2.000 μ.). Η διάτρηση άρχισε το Δεκέμβριο του 1890 από δύο σημεία συγχρόνως.
    Από το βόρειο στόμιο (προς τη Λαμία), oι εργασίες συνάντησαν μεγάλες δυσχέρειες και δαπάνες, λόγω του εδάφους (αργιλώδες) και των υδάτων που ανέβλυζαν στο εσωτερικό του λόφου. Εργάζονταν νυχθημερόν με σκαπάνες μόνο, με φανούς, φορώντας αδιάβροχα ρούχα και υποδήματα. Με το άνοιγμα της στοάς τα χώματα υποστηρίζονταν με ξύλινα υποστυλώματα σε ύψος 6 μ. και πλάτος 4μ.
    Μέχρι την 27-5-1891 η στοά[3] έφτασε τα 184μ. Στη μέση της σήραγγας ανοίχτηκε πηγάδι προς τα επάνω (42μ.). Γινόταν άντληση των νερών με μια ισχυρή ατμαντλία. Για πρόσβαση στο στόμιο της σήραγγας ανοίχτηκαν δρόμοι από τη Μουσταφάμπεη (Ηράκλεια) και το Πουρναράκι.
    Η εργασία προχώρησε, αλλά όταν η διάτρηση έφτασε τα 500μ. έγινε αναγκαία η χορήγηση αέρα στους εργάτες με ατμοκίνητους ανεμιστήρες. Από το νότιο στόμιο η εργασία προχώρησε, όμως ο θόλος δεν ήταν λίθινος αλλά από οπτοπλίνθους (ψημένα τούβλα).
    Επιπλέον ανοίχτηκαν δύο φρέατα από το λόφο μέχρι κάτω, όπου θα διέλθει η γραμμή. Το ένα έγινε σε απόσταση 300μ. από το νότιο στόμιο, με βάθος 30μ. και το άλλο στο μέσο περίπου της σήραγγας, με βάθος 97μ. Έτσι επιταχύνθηκαν οι εργασίες εφόσον η διάτρηση θα γινόταν από 6 σημεία συγχρόνως και θα κυκλοφορούσε ατμοσφαιρικός αέρας από τα φρέατα. Η διάτρηση από το βόρειο στόμιο είχε προχωρήσει σταθερά, παρά τις δυσχέρειες λόγω καταπτώσεων.
    Για τις ιδιοκτησίες απ’ όπου θα περνούσε η γραμμή από το Δαδί μέχρι το Μπράλο, προβλεπόταν να δοθούν αποζημιώσεις. Μετά τη μεγάλη σήραγγα (με κατεύθυνση τη Λαμία) ακολουθούσε οδογέφυρα μήκους 300μ., άλλη μικρότερη σήραγγα και άλλες διαδοχικές μικρές οδογέφυρες και σήραγγες, μέχρι το χωριό Αλεπόσπιτα και την κοιλάδα του Σπερχειού.
Το στόμιο της σήραγγας στην Οίτη (Ημερολόγιον Γ. Δροσίνη, 1894)
   Οικονομικά σύννεφα εμφανίστηκαν στα άλλα εργοτάξια[4] της εταιρίας. Καθυστερήσεις[5] πληρωμής 200 εργατών για 2-3 μήνες, τους οδήγησαν σε απεργία[6] απαιτώντας τα ημερομίσθιά τους. Συγκεντρώθηκαν στα γραφεία της εταιρείας στη Θήβα, αλλά μετά και στην Αθήνα.
    Οι εργασίες στη σήραγγα Μπράλου συνεχίζονταν εντατικά[7] και στην αρχή του 1892 διατρήθηκε μήκος 600 περίπου μέτρων. Υπολείπονταν άλλα 1.500μ. περίπου.
    Η οικονομική αντιδικία μεταξύ αναδόχου εταιρίας και κυβέρνησης συνεχίστηκε. Οι απλήρωτοι εργάτες διαμαρτύρονταν[8]. Η κυβέρνηση πήρε δάνειο[9] για πληρωμή των έργων και παράλληλα άσκησε αγωγή[10] κατά της εταιρίας.