Σύντομη ιστορία της Ηλεκτρικής Εταιρείας Στυλίδας

 Διαμόρφωση – Επιμέλεια : Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

 

   Η απόκτηση του νέου αγαθού, που λεγόταν ηλεκτρισμός, στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αι. ήταν ζητούμενο απ’ όλους. Το πλησιέστερο παράδειγμα ήταν η Λαμία, στην οποία η αρχή έγινε από το 1907, χωρίς επιτυχία. Το έτος 1911 επαναλήφθηκε η προσπάθεια και υπογράφηκε η σύμβαση της δημοτικής αρχής Λαμίας με τους εκπροσώπους της ηλεκτρικής εταιρείας. Στο 1912 έγιναν οι εγκαταστάσεις και ακολούθησε η προμήθεια των μηχανών και γεννητριών. Τμηματικά έγινε το δίκτυο ηλεκτροφωτισμού και πλέον λειτούργησε. Πολύ σημαντική ήταν η δραστηριοποίηση για τα κατασκευαστικά έργα της Ηλεκτρικής Εταιρείας Λαμίας του εργολάβου Σταύρου Χαραλαμποπούλου, ενός εκ των μετόχων αυτής και πρώτου διευθυντή της.

   Με την αποκτημένη εμπειρία από την ηλεκτρική εταιρεία Λαμίας, ο Σταύρος Χαραλαμπόπουλος (1877-1951) πρότεινε στην τότε Κοινότητα Στυλίδας να αναλάβει τον ηλεκτροφωτισμό της. Έτσι τον Ιούνιο 1919 υπογράφηκε η Σύμβαση της Κοινότητας Στυλίδας και του Σταύρου Χαραλαμποπούλου, ως αναδόχου του ηλεκτροφωτισμού της. Ακολούθησε η έγκριση από τον υπουργό Εσωτερικών. Επόμενο βήμα θα ήταν η ανέγερση[1] του κτιρίου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Τον ίδιο μήνα ο Αθανάσιος Ε. Μπαρούτης, πρόεδρος της Κοινότητας Στυλίδας, με έγγραφό του, ευχαρίστησε[2] τους αρμοδίους υπουργούς[3] και βουλευτές που βοήθησαν στην έγκριση δημιουργίας του έργου.

 

Το Ιζντίν (Λαμία), το Μπατραντζίκ (Υπάτη) και η Μπουντουνούτς (Μενδενίτσα) στα μέσα του 17ου αι.

 Τον 17ο αιώνα

 

του Τούρκου περιηγητή Εβλιγιά Τσελεμπή

Μετάφραση – Επιμέλεια Κωνσταντίνου Μπαλωμένου

 

1.   Ο περιηγητής

   Ο δερβίσης Μεχμέτ Ζιλλί (1611-1682) ήταν Οθωμανός Τούρκος. Έγινε γνωστός με το όνομα Εβλιγιά Τσελεμπή. Για 40 χρόνια ταξίδεψε στην οθωμανική αυτοκρατορία και κατέγραψε τις εντυπώσεις του ως περιηγητής και χρονικογράφος σε 10 βιβλία. Το Εβλιγιά είναι ψευδώνυμο και το Τσελεμπή σημαίνει ευγενής-ευσεβής. Σπούδασε σε μεντρεσέ της Πόλης και μετά στο παλάτι του σουλτάνου. Με το έργο του δίνει πληροφορίες για τις πόλεις και χωριά την περίοδο 1640-1676, άλλοτε με ακρίβεια κι άλλες φορές μαζί με μύθους και φαντασία.

 

2.    Περιγραφή του κάστρου και της πόλης Ιζντίν (Ζητούνι)

   Αναφέρει ότι το όνομα Ιζντίν είναι παραφθορά του ονόματος Ζιντίν (Ζητούνι). Καταλήφθηκε το 1448, από τους Βενετούς και η περιοχή αυτή ανήκε στο σαντζάκι του Ευρίπου. Ο περιηγητής εντυπωσιάζεται από το κάστρο του Ιζντίν και με το εύφορο έδαφος της πεδιάδας.

Από το Δερελί (Περιβόλι) Δομοκού, μετανάστες στην Αμερική (1907-1929)

 

Προλεγόμενα

   Το Δερελί είναι ορεινό χωριό της Φθιώτιδας, σε υψόμετρο 510 μ. στην Όθρη. Το 1928 μετονομάστηκε σε Περιβόλι. Διοικητικά ανήκε στο δήμο Ξυνιάδας και από το 2010 ανήκει στο δήμο Δομοκού.

    Από τη μελέτη των μεταναστών αυτού του χωριού βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 44 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2026.

Ο Ι.Ν. Αγ. Τριάδας στο Δερελί

   Για το τελικό αποτέλεσμα χρειάστηκε αρκετός χρόνος. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (EllisIsland). Η έρευνα απέδωσε 24 μεταναστευτικά ταξίδια πλοίων (ομαδικά και μεμονωμένα) και τελικά βρέθηκαν τα 44 ονόματα μεταναστών. Υπόψη ότι δεν ξέρω επώνυμα των κατοίκων της. Υπήρχε η δυσκολία της επιβεβαίωσης του τόπου, εφόσον υπήρχε κι άλλο χωριό Δερελί Τυρνάβου (που το 1927 μετονομάστηκε σε Γόννος).

   Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή οι μετανάστες τότε να δήλωσαν άλλο τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής. Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη (π.χ. Λαμία) ή άλλο χωριό της περιοχής.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΑΛΙΠΑΣΤΩΝ ΣΤΗ ΣΤΥΛΙΔΑ

 Τη δεκαετία του ’50

 του Δημήτρη Κ. Καραθεοδώρου, φιλολόγου

 

   Ήμουνα μαθητής της Β΄ τάξης του εξαταξίου Γυμνασίου μας, τέλη δεκαετίας του ’50 και ο φιλόλογός μας ΚΑΡΤΣΑΚΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ μας είχε τρελάνει στις εξωσχολικές εργασίες. Μας έβαζε να σκιαγραφήσουμε και να χαρακτηρίσουμε ιστορικά πρόσωπα, όπως του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του Μεγάλου Κων/νου, του Ιουστινιανού και άλλων μεγάλων ανδρών. Ήθελε η ιστορική γνώση των σχολικών εγχειριδίων να πάει πιο βαθιά, να φωτισθεί από πολλές πλευρές κι έτσι να επέλθει, όπως μας έλεγε, η κριτική σκέψη. Πάσχιζε ο καλός καθηγητής μας γι’ αυτήν την κριτική σκέψη, αλλά οι εξωσχολικές εργασίες των μαθητών θέλαν οπωσδήποτε βιβλιοθήκη. Και πού να βρεθεί βιβλιοθήκη στα φτωχικά μας σπίτια του ’50;

Επίσκοπος Ευμενείας Μάξιμος Μαστίχης (1935-2015)

 Από τη Στυλίδα στο Βέλγιο

Επιμέλεια : Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος 

 

   Γεννήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1935 στη Στυλίδα. Το κοσμικό του όνομα ήταν Ιωάννης Μαστίχης. Τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο Στυλίδας, σπούδασε τρία χρόνια στην Εκκλησιαστική Σχολή Λαμίας και μετά φοίτησε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, από την οποία αποφοίτησε το 1958. Έλαβε το όνομα Μάξιμος ως πνευματικό τέκνο του Μάξιμου Ρεπανέλλη (1919-1991), που ήταν Σχολάρχης (από το 1955) της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και (από το 1965) μητροπολίτης Σταυρουπόλεως.

Από την Αρκίτσα Λοκρίδας μετανάστες στην Αμερική (1906-1921)

 

Προλεγόμενα

   Η Αρκίτσα είναι παράλιος οικισμός στην πρώην επαρχία Λοκρίδας της Φθιώτιδας, γνωστός και σαν τουριστικό θέρετρο για τις παραλίες του στο Βόρειο Ευβοϊκό Κόλπο.

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από την Αρκίτσα. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 38 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2026.

Ο Ι.Ν. Αγ. Γεωργίου Αρκίτσας

   Για το αποτέλεσμα αυτό χρειάστηκε πολύς χρόνος εντατικής απασχόλησης. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (EllisIsland). Η έρευνα απέδωσε 18 μεταναστευτικά ταξίδια πλοίων και τελικά ανευρέθηκαν 38 ονόματα μεταναστών. Πρέπει να σημειωθεί, επειδή δεν ξέρω επώνυμα, ότι κατέγραψα ως μετανάστες από την Αρκίτσα, όσους δήλωσαν στην Αμερική ότι γεννήθηκαν ή κατοικούσαν σ’ αυτό.

   Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή μπορεί να δήλωσαν άλλον τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής. Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη ή κωμόπολη (π.χ. Λαμία, Λιβανάτες, Αταλάντη). Κάτι τέτοιο όμως, θα πρέπει να το συμπληρώσει κάποιος που ξέρει τα ντόπια επώνυμα, κι αν είναι μεγαλύτερης ηλικίας (με καλή μνήμη) ακόμα καλύτερα. 

Από την Καρδάρα Ευπαλίου Φωκίδας, μετανάστες στην Αμερική (1904-1921)

 

Προλεγόμενα

   Η Καρδάρα Ευπαλίου (το 1960 μετονομάστηκε σε Δροσάτο) είναι μικρό ημιορεινό χωριό στα ΝΔ της Φωκίδας, σε υψόμετρο 450 μ. με θέα προς τον κάμπο και τον Κορινθιακό κόλπο. Δεν το έχω επισκεφτεί.

  Η συγκέντρωση του υλικού για μετανάστες άρχισε πριν από χρόνια. Βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 63 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2026.