το τελευταίο ταξίδι

 Στη μνήμη Φοίβου Ιωσήφ

 Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

 

   Ως γόνος μιας επιχειρηματικής εμπορικής οικογένειας, με σημαντική θέση στη βιοτεχνία της Λαμίας του Μεσοπολέμου, ο Φοίβος Ιωσήφ ήταν άξιος συνεχιστής της πορείας αυτής. Γεννήθηκε στη Λαμία το 1949. Πατέρας του ήταν ο Σεραφείμ (1905-1972), που συνέχισε την επιχείρηση και στα μεταπολεμικά χρόνια, κυρίως ως εμπορική επιχείρηση. Ο Σεραφείμ ήταν ο πρώτος πρόεδρος (για 2 θητείες) του τότε νεότευκτου Επιμελητηρίου Φθιώτιδας-Ευρυτανίας-Φωκίδας.

   Ο Φοίβος μετά τις εγκύκλιες σπουδές γράφτηκε στη Νομική Σχολή με την προοπτική να γίνει δικηγόρος. Τελικά ασχολήθηκε με το εμπόριο στην οικογενειακή επιχείρηση. Ήταν δημιουργικά ανήσυχη προσωπικότητα και αναζητούσε το βέλτιστο για τον ίδιο και τον τόπο μας. Για την οικογενειακή επιχείρηση, έκανε πολλά ταξίδια στην Καντώνα της Κίνας, για εμπορικούς λόγους. Έφερνε εργαλεία, ανταλλακτικά και μηχανήματα (κυρίως γεωργικά). Στα πολύωρα ταξίδια είχε το χρόνο για διάβασμα, κυρίως αρχαίους συγγραφείς, αλλά και νεότερους. Ιδιαίτερα τον γοήτευε ο πλούτος της ελληνικής γλώσσας.

Τα Λουτρά Πλατυστόμου στα χρόνια του Μεσοπολέμου

 Προσπάθειες ανάδειξης

 

1.   Η υπάρχουσα κατάσταση του χώρου (μέχρι το 1928)

   Οι πηγές ιαματικού νερού πρέπει να ήταν γνωστές στους αρχαίους Αινιάνες, σίγουρα όμως τις χρησιμοποίησαν οι Ρωμαίοι. Όταν το 1929 ξεκίνησαν οι εργασίες για το χτίσιμο της λουτρόπολης, βρέθηκαν ερείπια αρχαίων λουτρικών εγκαταστάσεων, λουτρικά αγγεία και νομίσματα. Στους νεότερους χρόνους γινόταν ευρεία χρήση των νερών αυτών λόγω των θεραπευτικών ιδιοτήτων τους.

Μια σατιρική αφίσα για το λάδι της Στυλίδας, με πρωταγωνιστή-διαφημιστή τον Απόστολο Γκλέτσο

 Δημήτρη Κ. Καραθεοδώρου

 

   Ήμουν βραδάκι με φίλους στην πλατεία της πόλης μας, αρχές 2013, και συζητούσαμε για την ιστορία της παλιάς Στυλίδας. Εκείνη την ώρα κατέφθασε φορτσάτη στην πλατεία μας μια κουστωδία Συμβούλων τής τότε δημοτικής αρχής του ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΓΚΛΕΤΣΟΥ.

   Γρήγορα αναμίχθηκε στην παρέα μας κι όλοι εμείς οι φίλοι μ’ ένα στόμα, μια φωνή ρωτήσαμε τη συνοδεία των δημοτικών Συμβούλων :

 - “Πώς πάει ο Δήμος μας ; Τι κάνει ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ;”

   Ένας από τους Συμβούλους μάς κοίταξε σοβαρά στα μάτια και είπε :

- “Τι τα θέλετε παιδιά, τι τα γυρεύετε ! Ο Δήμος μας είναι φτωχός με πολλά προβλήματα. Άργασε το τομάρι του Δημάρχου μας απ’ τα προβλήματα και τις απαιτήσεις που τον πνίγουν. Κοπανιέται κάθε μέρα ο Απόστολος να δώσει λύσεις στα αδιέξοδα, αλλά τις παίρνει η θάλασσα στα βάθη της. Ξεθεώθηκε απ’ την κούραση ο Απόστολος σωματικά και ψυχικά και ίσταται τώρα κατηφής και απομεριμνημένος, έπηξε ο άνθρωπος απ’ τη δουλειά και τώρα πώς να σας το πω είναι down ! ” Και λέγοντας τα τελευταία λόγια του ο δημοτικός Σύμβουλος γύρισε προς εμένα και μου ψιθύρισε :

- “Ρε, συ Δημήτρη, δεν γράφεις κάτι σατιρικό για να ξαναγυρίσει το χαμόγελο και η ενέργεια στο πρόσωπο του Δημάρχου μας !”

Σύντομη ιστορία της Ηλεκτρικής Εταιρείας Στυλίδας

 Διαμόρφωση – Επιμέλεια : Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

 

   Η απόκτηση του νέου αγαθού, που λεγόταν ηλεκτρισμός, στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αι. ήταν ζητούμενο απ’ όλους. Το πλησιέστερο παράδειγμα ήταν η Λαμία, στην οποία η αρχή έγινε από το 1907, χωρίς επιτυχία. Το έτος 1911 επαναλήφθηκε η προσπάθεια και υπογράφηκε η σύμβαση της δημοτικής αρχής Λαμίας με τους εκπροσώπους της ηλεκτρικής εταιρείας. Στο 1912 έγιναν οι εγκαταστάσεις και ακολούθησε η προμήθεια των μηχανών και γεννητριών. Τμηματικά έγινε το δίκτυο ηλεκτροφωτισμού και πλέον λειτούργησε. Πολύ σημαντική ήταν η δραστηριοποίηση για τα κατασκευαστικά έργα της Ηλεκτρικής Εταιρείας Λαμίας του εργολάβου Σταύρου Χαραλαμποπούλου, ενός εκ των μετόχων αυτής και πρώτου διευθυντή της.

   Με την αποκτημένη εμπειρία από την ηλεκτρική εταιρεία Λαμίας, ο Σταύρος Χαραλαμπόπουλος (1877-1951) πρότεινε στην τότε Κοινότητα Στυλίδας να αναλάβει τον ηλεκτροφωτισμό της. Έτσι τον Ιούνιο 1919 υπογράφηκε η Σύμβαση της Κοινότητας Στυλίδας και του Σταύρου Χαραλαμποπούλου, ως αναδόχου του ηλεκτροφωτισμού της. Ακολούθησε η έγκριση από τον υπουργό Εσωτερικών. Επόμενο βήμα θα ήταν η ανέγερση[1] του κτιρίου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Τον ίδιο μήνα ο Αθανάσιος Ε. Μπαρούτης, πρόεδρος της Κοινότητας Στυλίδας, με έγγραφό του, ευχαρίστησε[2] τους αρμοδίους υπουργούς[3] και βουλευτές που βοήθησαν στην έγκριση δημιουργίας του έργου.

 

Το Ιζντίν (Λαμία), το Μπατραντζίκ (Υπάτη) και η Μπουντουνούτς (Μενδενίτσα) στα μέσα του 17ου αι.

 Τον 17ο αιώνα

 

του Τούρκου περιηγητή Εβλιγιά Τσελεμπή

Μετάφραση – Επιμέλεια Κωνσταντίνου Μπαλωμένου

 

1.   Ο περιηγητής

   Ο δερβίσης Μεχμέτ Ζιλλί (1611-1682) ήταν Οθωμανός Τούρκος. Έγινε γνωστός με το όνομα Εβλιγιά Τσελεμπή. Για 40 χρόνια ταξίδεψε στην οθωμανική αυτοκρατορία και κατέγραψε τις εντυπώσεις του ως περιηγητής και χρονικογράφος σε 10 βιβλία. Το Εβλιγιά είναι ψευδώνυμο και το Τσελεμπή σημαίνει ευγενής-ευσεβής. Σπούδασε σε μεντρεσέ της Πόλης και μετά στο παλάτι του σουλτάνου. Με το έργο του δίνει πληροφορίες για τις πόλεις και χωριά την περίοδο 1640-1676, άλλοτε με ακρίβεια κι άλλες φορές μαζί με μύθους και φαντασία.

 

2.    Περιγραφή του κάστρου και της πόλης Ιζντίν (Ζητούνι)

   Αναφέρει ότι το όνομα Ιζντίν είναι παραφθορά του ονόματος Ζιντίν (Ζητούνι). Καταλήφθηκε το 1448, από τους Βενετούς και η περιοχή αυτή ανήκε στο σαντζάκι του Ευρίπου. Ο περιηγητής εντυπωσιάζεται από το κάστρο του Ιζντίν και με το εύφορο έδαφος της πεδιάδας.

Από το Δερελί (Περιβόλι) Δομοκού, μετανάστες στην Αμερική (1907-1929)

 

Προλεγόμενα

   Το Δερελί είναι ορεινό χωριό της Φθιώτιδας, σε υψόμετρο 510 μ. στην Όθρη. Το 1928 μετονομάστηκε σε Περιβόλι. Διοικητικά ανήκε στο δήμο Ξυνιάδας και από το 2010 ανήκει στο δήμο Δομοκού.

    Από τη μελέτη των μεταναστών αυτού του χωριού βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 44 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2026.

Ο Ι.Ν. Αγ. Τριάδας στο Δερελί

   Για το τελικό αποτέλεσμα χρειάστηκε αρκετός χρόνος. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (EllisIsland). Η έρευνα απέδωσε 24 μεταναστευτικά ταξίδια πλοίων (ομαδικά και μεμονωμένα) και τελικά βρέθηκαν τα 44 ονόματα μεταναστών. Υπόψη ότι δεν ξέρω επώνυμα των κατοίκων της. Υπήρχε η δυσκολία της επιβεβαίωσης του τόπου, εφόσον υπήρχε κι άλλο χωριό Δερελί Τυρνάβου (που το 1927 μετονομάστηκε σε Γόννος).

   Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή οι μετανάστες τότε να δήλωσαν άλλο τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής. Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη (π.χ. Λαμία) ή άλλο χωριό της περιοχής.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΑΛΙΠΑΣΤΩΝ ΣΤΗ ΣΤΥΛΙΔΑ

 Τη δεκαετία του ’50

 του Δημήτρη Κ. Καραθεοδώρου, φιλολόγου

 

   Ήμουνα μαθητής της Β΄ τάξης του εξαταξίου Γυμνασίου μας, τέλη δεκαετίας του ’50 και ο φιλόλογός μας ΚΑΡΤΣΑΚΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ μας είχε τρελάνει στις εξωσχολικές εργασίες. Μας έβαζε να σκιαγραφήσουμε και να χαρακτηρίσουμε ιστορικά πρόσωπα, όπως του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του Μεγάλου Κων/νου, του Ιουστινιανού και άλλων μεγάλων ανδρών. Ήθελε η ιστορική γνώση των σχολικών εγχειριδίων να πάει πιο βαθιά, να φωτισθεί από πολλές πλευρές κι έτσι να επέλθει, όπως μας έλεγε, η κριτική σκέψη. Πάσχιζε ο καλός καθηγητής μας γι’ αυτήν την κριτική σκέψη, αλλά οι εξωσχολικές εργασίες των μαθητών θέλαν οπωσδήποτε βιβλιοθήκη. Και πού να βρεθεί βιβλιοθήκη στα φτωχικά μας σπίτια του ’50;