Ο Γερμανικός “πολιτισμός” και ο Ελληνικός Πολιτισμός

του Στούρε Λιννέρ, Σουηδού, επικεφαλής του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού στην Ελλάδα, κατά την περίοδο της Κατοχής, όπως το έγραψε στο βιβλίο του «Η Οδύσσειά μου», με αναφορά στο Δίστομο.

Επιλογή : Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου

 

    Ο Γερμανικός “πολιτισμός”

     Παντρευτήκαμε στις 14 Ιουνίου. Ο υπεύθυνος της ελληνικής επιτροπής, Έμιλ Σάντστρομ, παρέθεσε γαμήλιο γεύμα προς τιμήν μας. Αργά το βράδυ με πλησίασε και με απομάκρυνε από τα γέλια και τις φωνές, προς μια γωνιά όπου θα μπορούσαμε να μιλήσουμε οι δυο μας. Μου έδειξε ένα τηλεγράφημα που μόλις είχε λάβει: οι Γερμανοί έσφαζαν για τρεις ημέρες τον πληθυσμό του Διστόμου, στην περιοχή των Δελφών, και στη συνέχεια πυρπόλησαν το χωριό. Πιθανοί επιζώντες είχαν ανάγκη άμεσης βοήθειας. Το Δίστομο ήταν μέσα στα όρια της περιοχής την οποία, την εποχή εκείνη, ήμουν αρμόδιος να τροφοδοτώ με τρόφιμα και φάρμακα. Έδωσα με τη σειρά μου το τηλεγράφημα στην Κλειώ να το διαβάσει, εκείνη έγνεψε κι έτσι αποχωρήσαμε διακριτικά από τη χαρούμενη γιορτή.

Από το τουρκοκρατούμενο Ζητούνι, στην ελεύθερη Λαμία

 Επέτειος 190 ετών

 Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος, φυσικός

 

   Στις αρχές του 19ου αι. ο Γάλλος περιηγητής Φραγκίσκος Πουκεβίλ ανέφερε ότι το Ζητούνι  ήταν :

 “… κτισμένο στην πλαγιά ενός κωνικού βουνού. Στεφανώνεται από έναν ερειπωμένο πύργο, δίνει όψη γραφική με τα εξακόσια σπίτια, διάσπαρτα σε επίπεδα, ανάμεσα σε τζαμιά και κυπαρίσσια. …”

 

Το Ζητούνι στο 1805 (Pomardi), όπως αποτυπώθηκε βλέποντας από τα βόρεια της τότε πόλης.

Από τους Γκουμαίους Φωκίδας, μετανάστες στην Αμερική (1906-1921)

 

Προλεγόμενα

   Το χωριό Γκουμαίοι (μετονομάστηκε το 1959 σε  Φιλοθέη) είναι ορεινό χωριό της Φωκίδας, με υψόμετρο 500 μ. σε απόσταση 10 χλμ από το Ευπάλιο. Υπάγεται στο δήμο Δωρίδας (με έδρα το Λιδωρίκι). Δεν το έχω επισκεφτεί.

Φιλοθέη (ή Γκουμαίοι) Φωκίδας (ελήφθη από το Διαδίκτυο)

  Η συγκέντρωση του υλικού για μετανάστες άρχισε πριν από χρόνια. Βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 35 άτομα. Η δύσκολη εργασία ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο του 2026.

   Για το τελικό αποτέλεσμα χρειάστηκε αρκετός χρόνος. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (EllisIsland). Η έρευνα απέδωσε 16 μεταναστευτικά ταξίδια πλοίων (ομαδικά και μεμονωμένα) και τελικά βρέθηκαν τα 35 ονόματα μεταναστών. Υπόψη ότι δεν ξέρω επώνυμα των κατοίκων της.

   Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή να έγραψαν άλλο τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής. Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη (π.χ. Άμφισσα, Λιδωρίκι) ή άλλο χωριό της περιοχής. 

Ο ανδριάντας του Άρη Βελουχιώτη στη Λαμία

Ένα περιπετειώδες έργο 

Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

 

Γ. Παλαμιώτης, Λ. Παπαδήμας (1989)

   Από την πρώτη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ το 1981, υλοποιήθηκε η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης. Απέμενε να τιμηθεί ο αγώνας του Θανάση Κλάρα, που ήταν γέννημα-θρέμμα της Λαμίας ή Άρη Βελουχιώτη, αρχικαπετάνιου του ΕΛΑΣ 1943, με κορυφαία δράση από το 1942 με την ανατίναξη της σιδηροδρομικής γέφυρας Γοργοποτάμου. Ο Λάμπρος Παπαδήμας,ως δήμαρχος Λαμίας, από την πρώτη θητεία[1] του (1982-86), έθεσε το θέμα της απόδοσης της οφειλόμενης τιμής σ’ αυτόν,πιστός στο πνεύμα της Εθνικής Ομοψυχίας.

   Έτσι το 1985 το Δημοτικό Συμβούλιο Λαμίας αποφάσισε ομόφωνα, την κατασκευή έφιππου ανδριάντα του Άρη Βελουχιώτη. Ακολούθησε η προκήρυξη πανελληνίου καλλιτεχνικού διαγωνισμού, από Κριτική Επιτροπή με τη συμμετοχή και μελών του Εικαστικού Επιμελητηρίου και του ΤΕΕ. Το πρώτο βραβείο κέρδισε ο γλύπτης Κώστας Καζάκος  (1949- ), που ανέλαβε και την κατασκευή του. Ακολούθησε η δεύτερη θητεία του Λάμπρου Παπαδήμα ως δημάρχου Λαμίας (1986-90).

 

Από το χωριό Ροσκά Ευρυτανίας, μετανάστες στην Αμερική (1907-1922)

Προλεγόμενα

  Το χωριό Ροσκά είναι ένα πολύ ορεινό χωριό του νομού Ευρυτανίας, ανάμεσα στο Παναιτωλικό Όρος και την Οξυά των Βαρδουσίων, μέσα στα έλατα, σε υψόμετρο 1000 μ. Δεν την έχω επισκεφθεί.

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από τη Ροσκά. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 10 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2026. 

Ταβέρνες και κουτούκια της Λαμίας με μουσικές παρέες

 Νοσταλγική αναδρομή

 

Πρόλογος

   Η μουσική ήταν πάντα απαραίτητη στις κοινωνικές συγκεντρώσεις των ανθρώπων και δεν νοείται πανηγύρι χωρίς τραγούδι και μουσικά όργανα. Η έκφραση των συναισθημάτων κάποιου σε άλλο άτομο μπορεί να γίνεται είτε μόνο με το λόγο (απλό ή ποιητικό), είτε με τραγούδι. Αυτή τη σύνθεση πέτυχαν με τις καντάδες οι Βενετσιάνοι, που διαδόθηκε στα Επτάνησα και μετά στην υπόλοιπη Ελλάδα. Οι κανταδόροι, πρώτα στους δρόμους κάτω από μπαλκόνια για κάποια κοπέλα και αργότερα σε κάποια μαγαζιά, όταν η παρέα το ζητούσε, εκδήλωναν το φωνητικό τους χάρισμα στην κοινή ευχαρίστηση.

   Στην παρούσα εργασία θα αποδοθούν (α) οι χώροι της Λαμίας, από τα παλιότερα χρόνια, όπου “έβρισκαν στέγη” τέτοιες ομάδες χαρισματικών ατόμων (οι κανταδόροι ) και (β) όσα ονόματα αυτών έγινε δυνατό να καταγραφούν.

   Οφείλω να συγχαρώ το καλό φίλο Μπάμπη Μώκο[1], που συνέλεξε αρκετά στοιχεία για το θέμα αυτό.

             Κωνσταντίνος Αθαν. Μπαλωμένος, φυσικός

 

Από το Μπεκή Φθιώτιδας μετανάστες στην Αμερική (1905-1912)

 

Προλεγόμενα

   Το Μπεκή ή Μπεκί (το 1927 μετονομάστηκε σε Σταυρό) είναι ένα χωριό 7 χλμ δυτικά τηςΛαμίας, σε υψόμετρο 90 μ., στις πλαγιές δύο λόφων. Ανήκει διοικητικά στο δήμο Λαμίας.

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από το Μπεκί. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 22 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2026.

 

Μπεκή – Σταυρός (πανοραμική άποψη, ελήφθη από το διαδίκτυο)