Ταβέρνες και κουτούκια της Λαμίας με μουσικές παρέες

 Νοσταλγική αναδρομή

 

Πρόλογος

   Η μουσική ήταν πάντα απαραίτητη στις κοινωνικές συγκεντρώσεις των ανθρώπων και δεν νοείται πανηγύρι χωρίς τραγούδι και μουσικά όργανα. Η έκφραση των συναισθημάτων κάποιου σε άλλο άτομο μπορεί να γίνεται είτε μόνο με το λόγο (απλό ή ποιητικό), είτε με τραγούδι. Αυτή τη σύνθεση πέτυχαν με τις καντάδες οι Βενετσιάνοι, που διαδόθηκε στα Επτάνησα και μετά στην υπόλοιπη Ελλάδα. Οι κανταδόροι, πρώτα στους δρόμους κάτω από μπαλκόνια για κάποια κοπέλα και αργότερα σε κάποια μαγαζιά, όταν η παρέα το ζητούσε, εκδήλωναν το φωνητικό τους χάρισμα στην κοινή ευχαρίστηση.

   Στην παρούσα εργασία θα αποδοθούν (α) οι χώροι της Λαμίας, από τα παλιότερα χρόνια, όπου “έβρισκαν στέγη” τέτοιες ομάδες χαρισματικών ατόμων (οι κανταδόροι ) και (β) όσα ονόματα αυτών έγινε δυνατό να καταγραφούν.

   Οφείλω να συγχαρώ το καλό φίλο Μπάμπη Μώκο[1], που συνέλεξε αρκετά στοιχεία για το θέμα αυτό.

             Κωνσταντίνος Αθαν. Μπαλωμένος, φυσικός

 

Από το Μπεκή Φθιώτιδας μετανάστες στην Αμερική (1905-1912)

 

Προλεγόμενα

   Το Μπεκή ή Μπεκί (το 1927 μετονομάστηκε σε Σταυρό) είναι ένα χωριό 7 χλμ δυτικά τηςΛαμίας, σε υψόμετρο 90 μ., στις πλαγιές δύο λόφων. Ανήκει διοικητικά στο δήμο Λαμίας.

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από το Μπεκί. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 22 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2026.

 

Μπεκή – Σταυρός (πανοραμική άποψη, ελήφθη από το διαδίκτυο)

Από το Βλαχοκάτουνο Φωκίδας, μετανάστες στην Αμερική (1906-1927)

 

Προλεγόμενα

   Το Βλαχοκάτουνο (μετονομάστηκε το 1930 σε Τρίκορφο) είναι ορεινό χωριό της Φωκίδας, σε υψόμετρο 480 μ. στις πλαγιές του όρους Τρίκορφο. Είναι αγροτικός οικισμός ανάμεσα στο Ευπάλιο και τη Ναύπακτο. Υπάγεται στο δήμο Δωρίδας (με έδρα το Λιδωρίκι). Δεν το έχω επισκεφτεί.

  Η συγκέντρωση του υλικού για μετανάστες άρχισε πριν από χρόνια. Βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 91 άτομα. Η δύσκολη εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2026.

 

στον ασυμβίβαστο δημοσιογράφο και πολίτη Γιώργο Ν. Παλαμιώτη (εις μνήμην)

 

   Το τηλεφώνημα από τον αδελφό του Χρήστο χθες το πρωί, δεν ήταν εύκολο να γίνει πιστευτό. Τη νύχτα, ο Γιώργος άφησε την πένα του στο γραφείο οριστικά. Ήξερα την περιπέτεια της υγείας του, που άρχισε το Δεκέμβρη 2024. Μετά την επέμβαση το Νοέμβριο 2025, ακολούθησαν αρκετές χημειοθεραπείες. Σε όλο αυτό το διάστημα παρέμενε μάχιμος, με αδιάλειπτη την έκδοση του εβδομαδιαίου φύλλου της ΣΕΝΤΡΑΣ, αλλά και των ρεπορτάζ σε ΑΠΕ. Περίμενα το αποτέλεσμα της βιοψίας και ήθελα να μάθω, αλλά η εξέλιξη ήταν πιο γρήγορη, που έφερε το μοιραίο. Διατηρώντας το ιδιαίτερο χρώμα στο λόγο του, ο Γιώργος έκανε πικρό χιούμορ και στο τελευταίο του κείμενο, λέγοντας :

 “Αγαπητοί φίλοι, άφησα αρκετές ώρες για να το γράψω συνειδητά. Ευχαριστώ όλους που βοήθησαν σε αυτή τη μάχη αλλά και στη ζωή. Πήγαμε να φάμε τον καρκίνο και μας έφαγε. Δώσαμε μια μάχη, επιλέξαμε το καλύτερο, οδηγηθήκαμε σ’ αυτό που δεν θέλαμε. Δίνουμε και τώρα μια διαφορετική μάχη. Δόξα τω Θεώ επιχειρούμε ακόμα”.

    Ο Γιώργος γεννήθηκε στις Μεξιάτες το 1957. Γονείς του ήταν ο Νικόλαος και η Χρυσούλα. Ο συνονόματος παππούς του πήγε μετανάστης στην Αμερική και μετά ήταν αγρότης. Μετά τις εγκύκλιες σπουδές στο Γυμνάσιο, σπούδασε γεωπόνος. Η οικογένεια διέθετε αγροτική γη, αλλά ο κοινωνικός και ερευνητικός του χαρακτήρας τον έστρεψε στη δημοσιογραφία. Η περίοδος της μεταπολίτευσης και κυρίως η δεκαετία του ’80, με αιτήματα για κοινωνικές αλλαγές τον γοήτευσε.

Υποψήφιος για νέα βράβευση ο Σάββας Μαρκόπουλος, νευρολόγος-γιατρός του Γεν. Νοσοκ. Λαμίας

 Μετά από δύο Βραβεία

 Πρεσβευτής του προγράμματος «ΧΟΠΑ ΗΡΩΕΣ 112»

 

   Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα ΧΟΠΑ Ήρωες 112 (που είναι γνωστό διεθνώς ως FAST Heroes) απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 5 έως 9 ετών. Στόχος του είναι να μάθει στα παιδιά πώς να αναγνωρίζουν τα τρία βασικά συμπτώματα ενός εγκεφαλικού επεισοδίου και να καλούν αμέσως τον πανευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης 112.

   Το όνομα ΧΟΠΑ προήλθε από τα αρχικά γράμματα των λέξεων :

Χ (χέρι) , Ο (ομιλία) , Π (πρόσωπο) και Α (αμέσως)

   Αυτά αντιστοιχούν σε συμπτώματα που πρέπει να προσέξει και ενέργειες που πρέπει να κάνει, ώστε να σώσει κάποιον άνθρωπο από την εκδήλωση του εγκεφαλικού επεισοδίου. Πιο αναλυτικά :

·       Χ (Χέρι)  :   Ελέγχουν εάν το άτομο μπορεί να κουνήσει και τα δύο του χέρια.

·       Ο (Ομιλία) : Ελέγχουν εάν η ομιλία του ατόμου είναι καθαρή ή αν μπερδεύει τα λόγια του.

·       Π (Πρόσωπο): Ελέγχουν εάν το πρόσωπο του ατόμου έχει κρεμάσει από τη μία πλευρά.

·       Α (Αμέσως) :  Εάν παρατηρήσουν οποιοδήποτε από αυτά τα σημάδια, μαθαίνουν να καλούν αμέσως το 112.

   Το πρόγραμμα αυτό, μέσα από το παιχνίδι, αξιοποιεί τη διάθεση των παιδιών να μαθαίνουν και έτσι να μετατραπούν σε "σούπερ ήρωες", οι οποίοι θα μπορούν να σώσουν τις ζωές των αγαπημένων τους, κυρίως των παππούδων και των γιαγιάδων.

Από το Αυλάκι Φθιώτιδας, μετανάστες στην Αμερική (1911-1914)

Προλεγόμενα

  Το Αυλάκι είναι ένα πεδινό χωριό της Φθιώτιδας, σε απόσταση 10 χλ. περίπου ανατολικά της Λαμίας. Ανήκει διοικητικά στο δήμο Στυλίδας. Το έχω επισκεφτεί.

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από το Αυλάκι. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια. Βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 7 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2026.

   Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (EllisIsland). Η έρευνα απέδωσε 6 μεταναστευτικά ταξίδια (δύο μετανάστες έκαναν διπλά ταξίδια) και τελικά ανευρέθηκαν οι 7 μετανάστες. Πρέπει να σημειωθεί, επειδή δεν ξέρω επώνυμα, ότι κατέγραψα ως μετανάστες από το Αυλάκι, όσους δήλωσαν στην Αμερική ότι γεννήθηκαν ή κατοικούσαν σ’ αυτόν.

Από το Τροβάτο Ευρυτανίας, μετανάστες στην Αμερική (1910-1914)

 

Προλεγόμενα

  Το Τροβάτο είναι ένα πολύ ορεινό χωριό (το βορειότερο) του νομού Ευρυτανίας, στις πλαγιέςτων Αγράφων,σε υψόμετρο 1.060 μ. Δεν το έχω επισκεφθεί.

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από το Τροβάτο. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 7 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2026.

Ο Ι.Ν. Αγίων Θεοδώρων Τροβάτου (ελήφθη από το Διαδίκτυο)

    Για το αποτέλεσμα αυτό χρειάστηκε πολύς χρόνος εντατικής απασχόλησης. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (EllisIsland). Η έρευνα απέδωσε 4 μεταναστευτικά ταξίδια πλοίων (ένας μετανάστης έκανε διπλό ταξίδι) και τελικά ανευρέθηκαν στοιχεία για τα 7 άτομα. Πρέπει να σημειωθεί, επειδή δεν ξέρω επώνυμα, ότι κατέγραψα ως μετανάστες από το Τροβάτο, όσους δήλωσαν στην Αμερική ότι γεννήθηκαν και κατοικούσαν σ’ αυτό. Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή μπορεί να έγραψαν άλλο τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής. Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη (π.χ. Καρπενήσι, Λαμία). Κάτι τέτοιο όμως, θα πρέπει να το συμπληρώσει κάποιος που ξέρει τα ντόπια επώνυμα, κι αν είναι μεγαλύτερης ηλικίας (με καλή μνήμη) ακόμα καλύτερα.