Water mill using artesian water at Megali Vryssi, Lamia, Greece

 by Constantinos Balomenos

 

Introduction

   In 1986 I was fortunate enough to meet and interview the last miller of this watermill, namely Giannis Ververis (1921-2002), who described to me everything he knew about it. By that time the mill was in ruins, surrounded by water and copious plant growth, preventing anyone from being able to approach it. Therefore, I necessarily confined myself to the miller's description and along with his help I attempted to sketch how the watermill was built and operated.

 

Δωρεάν ηλεκτρική ενέργεια 1 Μεγαβάτ, απ’ το Γοργοπόταμο

 

Χωρίς επέμβαση στο περιβάλλον

 

- “Στο πόδι η Παύλιανη για το υδροηλεκτρικό ! Απειλήθηκαν επεισόδια χθες, όταν κάτοικοι του χωριού σταμάτησαν τα μηχανήματα.”

[πρωτοσέλιδος τίτλος εφ. ΛΑΜΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ, 1-11-2023]

- “Μετά την απόρριψη από το ΣτΕ προσφυγής πολύχρονου αγώνα κατοίκων της Παύλιανης, κατά του έργου, εντύπωση προκαλεί η θετική γνωμοδότηση του Δήμου Λαμιέων για το έργο”.

- “Για ένα μικρό υδροηλεκτρικό 0,83 MW θέλουν να καταστρέψουν το φυσικό πλούτο της Παύλιανης”.

[σελ. 3, εφ. Λ.Τ., 1-11-2023]

 

   Από το 2022 το πρόβλημα του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας κορυφώθηκε (με τον πόλεμο στην Ουκρανία) και τόσο οι κυβερνήσεις, όσο και η Αυτοδιοίκηση αναγκάστηκαν να βρουν εναλλακτικές λύσεις. Οι εναλλακτικές και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (μικρά υδροηλεκτρικά, αιολικά και φωτοβολταϊκά) με τις ελάχιστες κατά το δυνατό επεμβάσεις στο περιβάλλον. Γειτονικοί δήμοι (Μακρακώμης, Καρπενησίου) επέλεξαν φωτοβολταϊκά πάρκα. Ο δήμος Λαμίας δεν ανακοίνωσε κάτι ανάλογο. Τώρα αποκαλύπτεται ότι ήταν σε εξέλιξη η κατασκευή μικρού υδροηλεκτρικού στην Παύλιανη.

   Η πρόταση που ακολουθεί, διατυπώθηκε πάλι τον Απρίλιο 2022 από τον γράφοντα, μέσω της εφ. ΛΑΜΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ. Ήταν πολύ ελκυστική οικονομικά, χωρίς επέμβαση στο περιβάλλον, χωρίς ρύπανση και με αξιόλογη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας 1 Μεγαβάτ. Δυστυχώς για τον τόπο, αγνοήθηκε προκλητικά.

 

Ηλεκτρική ενέργεια δωρεάν απ’ το Γοργοπόταμο

Πρόταση στο Δήμο Λαμίας

 

Το ενεργειακό κόστος τείνει πλέον να γίνει δυσβάστακτο για τους Δήμους και οφείλουμε να δράσουμε άμεσα (Γ. Χαντζής)”.

“Φωτοβολταϊκό Πάρκο σχεδιάζουν οι Δήμοι Μακρακώμης και Καρπενησίου”.                    

                                                                 [Από το “Λαμιακό Τύπο”, 30 Μαρτίου 2022]

 

   Είναι εξαιρετική πρωτοβουλία και αξίζουν συγχαρητήρια για την απόφαση υλοποίησης. Καιρός ήταν η μέχρι τώρα αδρανής τοπική αυτοδιοίκηση, μόνιμα εξαρτημένη από την οικονομική στήριξη κάθε κυβέρνησης να αυτονομηθεί ενεργειακά και βελτιωθεί οικονομικά.

   Από το δήμο Λαμίας δεν ακούστηκε κάτι ανάλογο, πέρα από την ανακατασκευή των πλατειών της πόλης. Σκοπός της παρούσης γραφής είναι η διατύπωση μιας ενεργειακής πρότασης, η οποία, από υδραυλική ενέργεια δωρεάν, θα αποφέρει στο δήμο Λαμίας 1 MW (μεγαβάτ)!

 

Η γεωθερμία ως πηγή ενέργειας – Οι ελληνικές προσπάθειες

Αναξιοποίητος φυσικός πλούτος

 

Πρόλογος

 

  Είναι μια μάλλον άγνωστη μορφή ενέργειας στον πολύν κόσμο. Προέρχεται από το εσωτερικό της γης και σε κάποιες χώρες έχει ήδη αξιοποιηθεί. Κυρίως ενδιαφέρει η ηλεκτροπαραγωγή, με πρώτη χώρα στον κόσμο την Κίνα. Με τη μορφή της θερμότητας μπορεί να έχει πολλές χρήσεις. Στην Ελλάδα η γεωθερμία μπορεί να αποδώσει πολλά οφέλη, παρά τη χρονική καθυστέρηση σε σχέση εφαρμογών αυτής με άλλες χώρες.

   Στην παρούσα εργασία θα δοθούν χρήσιμα στοιχεία για τη γεωθερμική ενέργεια, με όσο γίνεται σύντομο, αλλά και περιεκτικό τρόπο.

Ονομαστική καταγραφή υδρομύλων και μυλωθρών του νομού Φθιώτιδος

                      Προλεγόμενα

   Το υλικό αυτό προήλθε κυρίως από δύο βασικές πηγές :

(α) Την ανέκδοτη εκτεταμένη εργασία-μελέτη “Πρόγραμμα Καταγραφής & Αξιοποίησης Δεδομένων του Φθιωτικού Περιβάλλοντος”, των Κωνσταντίνου Μπαλωμένου, φυσικού και Κωνσταντίνου Στασινού, βιολόγου, που ολοκληρώθηκε το Νοέμβριο του 1998, στη Λαμία.

(β) Την εξαιρετική εργασία “Φυσικές πηγές ενέργειας (υδροκίνηση στην επαρχία Φθιώτιδος)”, από τις Μαρία Π. Πολυμεροπούλου, Σταματία Γ. Πολυκανδριώτη και Ειρήνη Κ. Οικονόμου, που εκδόθηκε από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Φθιώτιδας, 1998, Λαμία.

   Αποτελεί συμπλήρωση της εργασίας με τίτλο “Υδροκίνηση στη Φθιώτιδα (μέχρι το τέλος του 20ού αι.”, που αναρτήθηκε την περίοδο 6-18 Μαρτίου 2018, σε Α’, Β’ και Γ’ μέρη, στο www.amfictyon.blogspot.gr

Κωνσταντίνος Αθαν. Μπαλωμένος

                  φυσικός

 ---

Υδροκίνηση στη Φθιώτιδα – Άλλες χρήσεις (Γ’ μέρος)

Συνέχεια από το Β’ μέρος

---

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γ’ μέρους

15.  Οι μπαρουτόμυλοι του Μαυρίλου

16.  Ηλεκτρική ενέργεια από υδροκίνηση

17.  Άλλες χρήσεις της υδροκίνησης (λανάρισμα, τριέρισμα, ταμπακόμυλοι, σουσαμόμυλοι)

18.  Καταστροφή υδρομύλων και νεροτριβών

19.  Παλιός υδρόμυλος Αγίας Παρασκευής Μεγάλης Βρύσης

Επίλογος

Βιβλιογραφία

15. Οι μπαρουτόμυλοι του Μαυρίλου

   Μετά τη Δημητσάνα, είναι η 2η περιοχή, που ιστορικά παρήγαγε πυρίτιδα (μπαρούτι) στον ελληνικό χώρο κατά την περίοδο από το 1700 περίπου μέχρι το 1910, οπότε ουσιαστικά έπαψε. Από τα δύσκολα  χρόνια της τουρκοκρατίας οι μπαρουτόμυλοι λειτούργησαν στο Μαυρίλο της Δυτικής Φθιώτιδας, με υδροκίνηση από τα πολλά νερά της Γκούρας. Η κατασκευή τους δεν διέφερε από τους άλλους υδρομύλους για την κίνηση της φτερωτής από τη δύναμη του νερού. Ο μηχανισμός τους άλλαζε μετά (βλ. παρατιθέμενο σκίτσο).

[προήλθε από το βιβλίο “Το εργαστήρι της φωτιάς” του Χαρ. Μηχιώτη]

Υδροκίνηση στη Φθιώτιδα (μαντάνια-ντριστέλες) – Μέρος Β’

Συνέχεια από το Α’ Μέρος

                                                                            του Κωνσταντίνου Αθαν. Μπαλωμένου 

                                                                                                      φυσικού

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Β’ μέρους

12.  Μαντάνια, ντριστήλες στη Φθιώτιδα

13.  Νεροπρίονα – Κατασκευή και λειτουργία, καταγραφή νεροπρίονων στη Φθιώτιδα

14.  Ελαιοτριβεία με υδροκίνηση στη Φθιώτιδα

12.   Νεροτριβές (ντριστέλες, μαντάνια)

   Είναι κατασκευές, που χρησιμοποιούσαν την υδραυλική ενέργεια για τον καθαρισμό των ρούχων. Στον Ελλαδικό χώρο πρωτοεμφανίστηκαν από τα μέσα του 19ου αιώνα και πλέον. Διακρίνονται σε δριστέλες (ή ντριστέλες) και σε μαντάνια.

Διπλή δριστίλα σε λειτουργία

   Οι ντριστέλες[1] ή δριστέλες στηρίζονται στην ταχύτητα πτώσης του νερού, από κατερχόμενο σωλήνα, σε ημικυκλική στέρνα, όπου το νερό δημιουργεί στροβίλους που συμπαρασύρουν τα ρούχα από κάτω προς τα πάνω και η τριβή που δημιουργούν με το νερό δίνει στα υφαντά  και χοντρά ρούχα άλλη υφή και όψη. Τα κενά της ύφανσης κλείνουν. Η δράση του νερού τα κάνει να «αναμαλλιάζουν», να χνουδιάζουν και να γίνονται αφράτα.

   Η αποτελεσματικότητα της νεροτριβής στηρίζεται στην ορμή του νερού, ενώ για πρακτικούς λόγους απαγορεύεται το απορρυπαντικό. Ο όγκος και η ταχύτητα ροής του νερού προφανώς καθιστούν αδύνατη τη δράση του απορρυπαντικού στα ρούχα.

Υδροκίνηση στη Φθιώτιδα (μέχρι το τέλος του 20ού αι.) – Μέρος Α’

Πρόλογος

   Η εργασία θα παρουσιαστεί σε 3 μέρη, λόγω μεγέθους. Η κάλυψη ενός μεγάλου νομού, όπως η Φθιώτιδα στο μεγάλο θέμα της υδροκίνησης επιτεύχθηκε στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, με τη βοήθεια των ΟΤΑ, της περιόδου 1996-98, με τη χρήση μεγάλου ερωτηματολογίου. Αυτό έγινε από τους Κωνστ. Μπαλωμένο, φυσικό και Κωνστ. Στασινό, βιολόγο. Εστάλη από την τότε Νομαρχία Φθιώτιδας. Από τις τότε Κοινότητες και Δήμους λάβαμε απαντήσεις σε ποσοστό 70 %. Αυτό δεν μειώνει το αποτέλεσμα της προσπάθειας. Αν κάποιοι τόποι της Φθιώτιδας δεν αναφέρονται, αυτό δεν οφείλεται σε παράλειψη, αλλά σε απουσία στοιχείων.

  Η εργασία θα αποδοθεί με όσο γίνεται σύντομο, αλλά και περιεκτικό τρόπο.

                                                                     Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος
                                                                                     φυσικός

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ (Α’ μέρους)

1.    Γενικά - Εισαγωγή

2.    Είδη μύλων (ιστορικά στοιχεία, τεχνικά στοιχεία)

3.    Οι υδρόμυλοι - κατασκευή και δομή (θέση, κτίσμα, υδρομάστευση, κλπ)

4.    Περιγραφή – Μέρη του υδρομύλου

5.    Οι μυλωθροί (το έργο του, ο ρόλος του)

6.    Στοιχεία υδρομύλων της Φθιώτιδας

7.    Βακούφικοι υδρόμυλοι της Φθιώτιδας

8.    Η παραγωγή των υδρομύλων

9.    Εγκατεστημένη ισχύς και ισοδύναμη ενέργεια από υδρομύλους

10.  Χωριά χωρίς υδρομύλους

11.  Στατιστικά υδρομύλων της Φθιώτιδας