Τα Λουτρά Πλατυστόμου στα χρόνια του Μεσοπολέμου

 Προσπάθειες ανάδειξης

 

1.   Η υπάρχουσα κατάσταση του χώρου (μέχρι το 1928)

   Οι πηγές ιαματικού νερού πρέπει να ήταν γνωστές στους αρχαίους Αινιάνες, σίγουρα όμως τις χρησιμοποίησαν οι Ρωμαίοι. Όταν το 1929 ξεκίνησαν οι εργασίες για το χτίσιμο της λουτρόπολης, βρέθηκαν ερείπια αρχαίων λουτρικών εγκαταστάσεων, λουτρικά αγγεία και νομίσματα. Στους νεότερους χρόνους γινόταν ευρεία χρήση των νερών αυτών λόγω των θεραπευτικών ιδιοτήτων τους.

 

   Στις τρεις πρώτες δεκαετίες του 20ού αι. η περιοχή γύρω από τα μεταγενέστερα λουτρά, σε ακτίνα 500 μ. περίπου ήταν χωρίς σημαντική βλάστηση και άδενδρη. Είχε παντού αγριόχορτα. Δεν είχε τη γοητεία άλλων περιοχών, με πανύψηλα βουνά και εκτεταμένα δάση. Ήταν μια χωμάτινη έκταση, χωρίς ιδιαίτερες φυσικές καλλονές, όμορφη στο μάτι, με τις μυρωδιές θυμαριού και ρίγανης ευχάριστα αποδεκτές στην όσφρηση.

   Δεν υπήρχε κάτι που να προδίδει τη θαυματουργή δύναμη του ιαματικού νερού. Σε μια γούρνα σκεπασμένη κατέληγε το νερό των πηγών αυτών, χωρίς να αξιοποιείται καλύτερα. Σ’ αυτή τη γούρνα οι λουόμενοι έπαιρναν γυμνοί το λουτρό τους, άλλοι για να πλυθούν από τον ιδρώτα κι άλλοι αποζητώντας θεραπεία σε πάσχοντα μέλη του σώματός τους.

   Μέσα σ’ αυτή τη δεξαμενή, το μεσημέρι έκαναν το λουτρό τους οι γυναίκες και το απόγευμα οι άνδρες. Στην επιφάνεια του νερού επέπλεαν αφροί, σαν σαπουνάδα και λιπαρές ουσίες, που δεν ήταν καθόλου τιμητική εικόνα ιδιαίτερα για τους ξένους λουόμενους, που έρχονταν από άλλα μέρη της Ελλάδας, ακούγοντας ότι τα λουτρά Πλατυστόμου ήταν όπως η κολυμβήθρα του Σιλωάμ!

   Οι πηγές περιστοιχίζονταν από λίγα χαμόσπιτα, που έμοιαζαν με αποθήκες. Το σχετικά μεγάλο ξενοδοχείο έμοιαζε με εγκαταλειμμένο στρατώνα, που δεν χαρακτηριζόταν για την καλή του καθαριότητα. Για την κατάσταση αυτή, όπως ανέφερε ο συντάκτης της εφημερίδας “Η ΕΠΑΡΧΙΑ” της Λαμίας, δεν μπορούσε να κατηγορηθεί ο μέχρι τότε ανάδοχος Χρήστος Κοτρώτσος, που συμμάζεψε όσο μπορούσε την υπάρχουσα κατάσταση, αν λάβουμε υπόψη ότι είχε ενοικιάσει τα λουτρά  μόνον για ένα έτος (όπως τότε όριζε το κράτος).

   Είναι προφανές ότι έτσι όπως ήταν τότε τα νερά του Πλατυστόμου, ήταν αναξιοποίητα και δεν προσέφεραν οφέλη στην τοπική κοινωνία, αλλά ούτε και στην εθνική οικονομία. Το ελληνικό κράτος δεν ενδιαφερόταν ή αδυνατούσε να αναπτύξει τον κλάδο του ιαματικού τουρισμού.

 

Τα Λουτρά Πλατυστόμου τη δεκαετία του ’30 (φωτ. Σπ. Μελετζή)

2.    Το ιαματικό νερό – Θεραπευτικές ιδιότητες

   Οι πηγές Πλατυστόμου συγκεντρώνουν χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να τις καταστήσουν κέντρο διεθνούς θερμαλιστικού ενδιαφέροντος.

Υπάρχουν δύο θερμομεταλλικές πηγές, η «ΙΑΣΩ» και η «ΥΓΕΙΑ», καθεμία με διαφορετική σύσταση και χρήση του νερού. Η πρώτη είναι υδροθειούχος ψυχρή πηγή, με φυσική θερμοκρασία πόσιμου νερού 25°C. Η δεύτερη είναι αλκαλική θερμή πηγή με φυσική θερμοκρασία νερού 33,5°C.

Οι κυριότερες ενδείξεις των ειδικών για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες ανέφεραν ότι :

Η ψυχρή πηγή είναι κατάλληλη για παθήσεις του στομάχου (έλκος, υπερχλωρυδρία, δυσπεψία, νεύρωση, υποχλωρυδρία) παθήσεις των εντέρων (συνήθης δυσκοιλιότητα, χρόνια εντεροκολίτιδα, παιδική δυσκοιλιότητα, κοιλίτιδες, εντερικές ατονίες), χρόνιοι ρευματισμοί (παραμορφωτική αρθρίτιδα, ριζομελική σπονδύλωση, αγκυλωτικές καταστάσεις, μυϊκοί ρευματισμοί).

Η θερμή πηγή είναι κατάλληλη για νεφρική ψαμμίαση και λιθίαση, πυελίτιδα, πυελονεφρίτιδα, κυστίτιδα, κάθε είδους νεφρίτιδες, χολολιθίαση, χολοκυστίτιδες, χολαγγείτιδες, υπερτροφίες και υπεραιμίες του ήπατος, κίρρωση του ήπατος, παντοειδείς ρευματικές και αρθριτικές εκδηλώσεις, ισχιαλγίες, νευραλγίες, κλπ.

 

 

3.   Ο νέος ανάδοχος Σταύρος Χαραλαμπόπουλος

   Γεννήθηκε το 1874[1] στην Άμφισσα. Στις αρχές του 20ού αιώνα ήρθε στη Λαμία. Ασχολήθηκε με οικοδομικά έργα αναλαμβάνοντας μεγάλες εργολαβίες. Τα έργα του διακρίνονταν για την ποιότητα της κατασκευής τους, αλλά και την προσεγμένη αισθητική τους.

Σταύρος Χαραλαμπόπουλος

   Αναφέρουμε μερικά όπως : το κτίριο της Ηλεκτρικής Εταιρείας Λαμίας (το 1911), το πρώην Παρθεναγωγείο Λαμίας (Πέτρινο) που έγινε το 1912, το Δικαστικό Μέγαρο Λαμίας από το 1912 με δαπάνη Ανδρ. Συγγρού, το κτίριο του Ξενοδοχείου «Ακταίον» ιδιοκτησίας Γεωργ. Τελώνη[2] (1891-1966), το εκκλησάκι των Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ «ιδίοις εξόδοις»  το 1915, κ.ά. 

Τη 10ετία του ’30, ανέλαβε, συντήρησε και αξιοποίησε τα κτίρια των Λουτρών Πλατυστόμου (με νέα κτίρια, άλσος και κήπους).

   Το 1922 έχασε τη γυναίκα του Ελένη, σε ηλικία 35 ετών. Το 1933 έχασε την κόρη του Θάλεια σε ηλικία 19 ετών. Ο γιος του Κίμων, ασχολήθηκε επίσης με κατασκευαστικά έργα και είχε τεχνικό γραφείο μέσα στη Δημοτική Αγορά της Λαμίας.

   Ο Σταύρος Χαραλαμπόπουλος διετέλεσε δήμαρχος Λαμίας την περίοδο 1946-48, αφήνοντας έργα στη διάρκεια της μικρής θητείας του.

   Πέθανε στις 30-4-1951, στη Λαμία, σε ηλικία 77 ετών.

 

4.    Η νέα μορφή του χώρου – Έργα και υπηρεσίες

Λεωφόρος Περιπάτου, στα Λουτρά Πλατυστόμου

   Από το 1929 η περιοχή αυτή διαμορφώθηκε και δεντροφυτεύτηκε. Ήδη από το 1928 απογράφηκε ο οικισμός στην τότε Κοινότητα Πλατυστόμου, με την ονομασία Συνοικισμός Λουτρών. Από το θέρος του 1930, ο Σταύρος Χαραλαμπόπουλος υπέγραψε συμφωνία με το ελληνικό Δημόσιο και ενοικίασε το χώρο των Λουτρών Πλατυστόμου, για 25 χρόνια. Παράλληλα ανέλαβε υποχρεώσεις για δημιουργία νέων εγκαταστάσεων βελτίωσης της υποδομής, αλλά και των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Σχέδιο του υπό ίδρυση ξενοδοχείου Λουτρών (1930)

   Για το σκοπό αυτό από τον Αύγουστο 1930 άρχισε της κατασκευή της οδού πρόσβασης στα Λουτρά που ήταν σε κακή κατάσταση. Στη συνέχεια κατεδάφισε τα προϋπάρχοντα κτίσματα και ελευθέρωσε το χώρο, ώστε να ακολουθήσει η κατασκευή των νέων έργων. Το Νοέμβριο 1931, είχε συντελεστεί πραγματική αναδημιουργία. Ο χώρος άλλαξε τελείως μορφή. Εκεί όπου πριν ήταν το ασυντήρητο από χρόνια οίκημα και μια κοινή “κολυμβήθρα[3] του Σιλωάμ”, τώρα κτίστηκαν μεγαλοπρεπή ξενοδοχεία[4], που διέθεταν λουτήρες ευρωπαϊκούς. Συγκεκριμένα κτίστηκε Υδροθεραπευτήριο, με 38 λουτήρες και Ποσιθεραπευτήριο. Το ξενοδοχείο, που ονομάστηκε “Ασκληπιός”, λειτούργησε από το 1933. Το φυσικό περιβάλλον ενίσχυε περαιτέρω την αξία του τόπου. Στους πρόποδες της Όθρυος, μέσα σε πλούσια βλάστηση και πλατάνια, το Πλατύστομο προσέφερε ένα τοπίο ιδανικό για αποκατάσταση, ηρεμία και αποσύνδεση από τον αγχωτικό ρυθμό ζωής.

   Η περιοχή επίσης είχε διαμορφωθεί με δρόμους, με πλατείες και πάρκα. Απέμεναν ακόμη μερικά μικρά έργα με την πεποίθηση ότι το ερχόμενο Μάιο 1932, θα λειτουργούσαν και θα διατίθονταν σε κοινή χρήση. Το 1932 όμως δεν ήταν καλό έτος για την ελληνική οικονομία. Η κυβέρνηση Ελευθ. Βενιζέλου το Μάιο 1932 κήρυξε επίσημα παύση πληρωμών (πτώχευση). Οι χρηματοδοτήσεις και τα έργα σταμάτησαν. Έτσι ήρθε το επόμενο έτος 1933.

   Με διαφήμιση στον τοπικό τύπο[5], ο ανάδοχος ανακοίνωσε την έναρξη της λειτουργίας των Λουτρών Πλατυστόμου από 1ης Μαΐου 1933. Από το 1932 είχε ήδη αρχίσει η κατασκευή του ξενοδοχείου τριών κατηγοριών με τέλεια επίπλωση. Λειτούργησε και αίθουσα εστιατορίου, με πολύ λογικές τιμές. Το σημαντικότερο ήταν το πλήρες υδροθεραπευτήριο των Λουτρών, εφάμιλλο σε πολυτέλεια και άνεση με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά. Το ιαματικό νερό Πλατυστόμου με τα μοναδικά συστατικά του διέθετε ειδική θεραπευτική ικανότητα για παθήσεις νεφρών, λιθιάσεις, ψαμμιάσεις και ουρικές παθήσεις της κύστης.

Το Εμφιαλωτήριο νερού Πλατυστόμου

   Μετά από χημικές αναλύσεις και κλινικές παρατηρήσεις στα πόσιμα ύδατα της πηγής Πλατυστόμου, πιστοποιήθηκε η αξία τους και υπογράφηκε σύμβαση μεταξύ του αναδόχου Σταύρου Χαραλαμποπούλου και της φαρμακευτικής εταιρίας ΣΠΕΣ, με σκοπό την εμφιάλωση και τη διάθεση αυτών σε όλη την Ελλάδα και στο εξωτερικό. Μάλιστα δημιουργήθηκαν Πρατήρια για πώληση του εμφιαλωμένου ιαματικού νερού σε Λαμία και Αθήνα.

 

 

5.   Η ελπιδοφόρος πορεία και προοπτική της μονάδας

   Η επιτυχής λειτουργία του συγκροτήματος των Λουτρών Πλατυστόμου, με τη διεύθυνση του Σταύρου Χαραλαμποπούλου στο πρώτο έτος 1933, έδινε εγγυήσεις και για τη συνέχεια.

    Έτσι από τις 21 Απριλίου 1934, ανακοινώθηκε και διαφημίστηκε[6] η έναρξη λειτουργίας της επομένης περιόδου.

Εκτός της λειτουργίας της ξενοδοχειακής μονάδας τριών κατηγοριών και της αίθουσας εστιατορίου πολυτελείας, υπήρχαν για τους λουόμενους και λαϊκά ενοικιαζόμενα οικήματα με μαγειρεία. Το εστιατόριο εκτελούσε χωρίς επιβάρυνση και τις δίαιτες, που όριζαν οι γιατροί σε κάποιους ασθενείς. Επίσης υπήρξε εξυπηρέτηση με αυτοκίνητο για τη συγκοινωνία.

 

Η ξενοδοχειακή μονάδα Λουτρών Πλατυστόμου (1934)

  Η διαμονή ήταν πολύ ευχάριστη λόγω της θαυμάσιας τοποθεσίας του Πλατυστόμου που βρίσκεται σε υψόμετρο 400 μέτρων, με υγιεινό κλίμα. Να θυμίσουμε ότι σε αντίθεση με τη σημερινή ιατρική αντίληψη ότι οι θεραπείες θα προέλθουν με φαρμακευτικές αγωγές, κατά τη δεκαετία του ’30, που τα φάρμακα ήταν περιορισμένα, οι γιατροί συνιστούσαν ιδιαίτερα τις ιαματικές θεραπείες (λουτροθεραπεία, ποσιθεραπεία).

   Το 1934, διαφήμιση στην εφ. Η ΕΠΑΡΧΙΑ, της Λαμίας αναφέρει την εταιρεία εκμεταλλεύσεως υδάτων Στ. Χαραλαμπόπουλος – Χ. Τούγκας & Σια, με κεντρικό πρατήριο εμφιαλωμένων νερών στη Λαμία του Τάκη Μιχαλοπούλου στην οδό Κολοκοτρώνη 6 (έναντι τραπέζης Κρόκου-Μουζέλη).

Διαφήμιση (8-8-1951)

   Τα επόμενα χρόνια συνεχίστηκε η επιτυχής λειτουργία, με επισκέπτες από όλη την Ελλάδα. Το 1940 ανακοινώθηκε[7] ότι η λουτρόπολη Πλατυστόμου θα λειτουργήσει μέχρι 31 Οκτωβρίου. Ήδη όμως,από τις 28 Οκτωβρίου, είχε αρχίσει ο πόλεμος στα αλβανικά σύνορα με τους Ιταλούς.

   Τελευταία διαφήμιση με το όνομα του Σταύρου Χαραλαμποπούλου, υπήρξε την περίοδο 8-12 Αυγούστου 1951, ότι η Λουτρόπολη Πλατυστόμου λειτουργεί κανονικά. Ο Στ. Χαραλαμπόπουλος όμως, από τις 30 Απριλίου 1951, είχε πεθάνει. Παρά ταύτα, η 25ετής σύμβαση της εταιρείας με το Δημόσιο τηρήθηκε μέχρι το 1955.

 

Επίλογος

   Η επιτυχής πορεία της επένδυσης του ιδιώτη Στ. Χαραλαμποπούλου στηρίχθηκε στο πραγματικό ενδιαφέρον του ως στερεοελλαδίτη, ως ποιοτικού κατασκευαστή-εργολάβου  και ικανού επιχειρηματία, αλλά και στη θερμαλιστική αντίληψη ίασης της περιόδου του Μεσοπολέμου. Η συνέχεια στο δεύτερο μισό του 20ού αι. δεν ήταν το ίδιο καλή για τα Λουτρά Πλατυστόμου, όπως και για αρκετές άλλες λουτροπόλεις της χώρας. Στη δεκαετία 2007-2017 ιδιώτης επενδυτής ανέλαβε την εκμετάλλευση των Λουτρών Πλατυστόμου, αξιοποιώντας επιδοτήσεις και δημιούργησε ποιοτική μεγάλη μονάδα με τίτλο “Thermai Platystomou”, που περιλάμβανε νέα κτίρια ξενοδοχείων, εστιατορίου, λαϊκών δωματίων, υδροθεραπευτήριο με πισίνες, κ.ά. Έκλεισε το 2017 αφήνοντας πολλά χρέη.

Η κρατική και διοικητική δυστοκία, σε συνδυασμό με την έλλειψη ξεκάθαρης βούλησης από την αυτοδιοίκηση να αναλάβει τις ιαματικές πηγές, έχει συμβάλει καθοριστικά στο σημερινό αποτέλεσμα. Κρίμα …

 

----------------------

Βιβλιογραφία, αναφορές – ιστοσελίδες

1.    εφ. “Η ΕΠΑΡΧΙΑ”, ετών 1928-1940, Λαμίας.

2.    Αθανασίου Κ. Μπαλωμένου : “Δρόμοι, Καταστήματα και ιδιοκτησίες της προπολεμικής Λαμίας (1930-40)”, περ. ΦΘΙΩΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 2001 (22), Λαμία.

3.    Λεύκωμα Μεσοπολέμου : Σχέδια νεοαναγειρόμενων ξενοδοχείων Πλατυστόμου.

4.    Ιστοσελίδα : https://www.poupasrekarramitro.gr

5.    Ιστοσελίδα https://www.touristorama.com

6.    Ιαματική Πηγή Πλατυστόμου στην ιστοσελίδα https://hradf.com

7.    Επίσκεψη στις λουτροπόλεις Πλατυστόμου, Υπάτης και Θερμοπυλών, στην ιστοσελίδα http://www.elliniki-gnomi.eu

8.    Φωτογραφία Λουτρών Πλατυστόμου, την περίοδο του Μεσοπολέμου (αρχείο Νικ. Δαβαννέλου).

9.    Βικιπαίδεια

 

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

---

[1]Στην επιτύμβια πλάκα του μνημείου του στο Νεκροταφείο Λαμίας, γράφει «ετών 73», που σημαίνει ότι γεννήθηκε το 1878. Στο Βιβλίο του Ναού γράφει «ηλικία 77 ετών».

[2]Βλ. Αθανασίου Κ. Μπαλωμένου : “Δρόμοι, Καταστήματα και ιδιοκτησίες της προπολεμικής Λαμίας (1930-40)”, περ. ΦΘΙΩΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 2001 (22), Λαμία.

[3]Ήταν μια κοινή δεξαμενή νερού στην Ιερουσαλήμ.

[4]Με τίτλο “ΛΟΥΤΡΑ ΠΛΑΤΥΣΤΟΜΟΥ”, εφ. Η ΕΠΑΡΧΙΑ, φ. 437, σ. 1. 21 Νοεμβρίου 1931, Λαμία.

[5]εφ. Η ΕΠΑΡΧΙΑ, σ. 3, 6 Μαΐου 1933, Λαμία

[6]εφ. Η ΕΠΑΡΧΙΑ, φ. 804, σελ. 3, 26 Απριλίου 1934, Λαμία.

[7]εφ. Η ΕΠΑΡΧΙΑ, σελ. 4, 29 Αυγούστου 1940, Λαμία