Σύντομη ιστορία της Ηλεκτρικής Εταιρείας Στυλίδας

 Διαμόρφωση – Επιμέλεια : Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

 

   Η απόκτηση του νέου αγαθού, που λεγόταν ηλεκτρισμός, στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αι. ήταν ζητούμενο απ’ όλους. Το πλησιέστερο παράδειγμα ήταν η Λαμία, στην οποία η αρχή έγινε από το 1907, χωρίς επιτυχία. Το έτος 1911 επαναλήφθηκε η προσπάθεια και υπογράφηκε η σύμβαση της δημοτικής αρχής Λαμίας με τους εκπροσώπους της ηλεκτρικής εταιρείας. Στο 1912 έγιναν οι εγκαταστάσεις και ακολούθησε η προμήθεια των μηχανών και γεννητριών. Τμηματικά έγινε το δίκτυο ηλεκτροφωτισμού και πλέον λειτούργησε. Πολύ σημαντική ήταν η δραστηριοποίηση για τα κατασκευαστικά έργα της Ηλεκτρικής Εταιρείας Λαμίας του εργολάβου Σταύρου Χαραλαμποπούλου, ενός εκ των μετόχων αυτής και πρώτου διευθυντή της.

   Με την αποκτημένη εμπειρία από την ηλεκτρική εταιρεία Λαμίας, ο Σταύρος Χαραλαμπόπουλος (1877-1951) πρότεινε στην τότε Κοινότητα Στυλίδας να αναλάβει τον ηλεκτροφωτισμό της. Έτσι τον Ιούνιο 1919 υπογράφηκε η Σύμβαση της Κοινότητας Στυλίδας και του Σταύρου Χαραλαμποπούλου, ως αναδόχου του ηλεκτροφωτισμού της. Ακολούθησε η έγκριση από τον υπουργό Εσωτερικών. Επόμενο βήμα θα ήταν η ανέγερση[1] του κτιρίου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Τον ίδιο μήνα ο Αθανάσιος Ε. Μπαρούτης, πρόεδρος της Κοινότητας Στυλίδας, με έγγραφό του, ευχαρίστησε[2] τους αρμοδίους υπουργούς[3] και βουλευτές που βοήθησαν στην έγκριση δημιουργίας του έργου.

 

  Όμως η χρονική περίοδος αυτή 1919-1922, με την Μικρασιατική Εκστρατεία και την Καταστροφή, ήταν αρνητική στην πρόοδο του όλου έργου. Τα οικονομικά προβλήματα της χώρας και η αποκατάσταση των προσφύγων ανέστειλαν για 8 χρόνια αυτή την πρωτοβουλία. Επιπλέον ο ανάδοχος Σταύρος Χαραλαμπόπουλος δεν ενδιαφερόταν πλέον για ανάληψη του έργου, μετά το θάνατο της γυναίκας του Ελένης το 1922, σε πρώιμη ηλικία 35 ετών.

   Έτσι, στις 21-2-1927, το Κοινοτικό Συμβούλιο Στυλίδας μετά από συνεδρίαση, αναγκάστηκε να προκηρύξει μειοδοτική δημοπρασία για φωτισμό της Κοινότητας με λυχνίες πετρελαίου! Ο ανάδοχος θα αναλάμβανε το έργο αυτό για το έτος 1927-28.

   Όμως, το αίτημα του ηλεκτροφωτισμού της Στυλίδας είχε ωριμάσει στην τοπική κοινωνία. Τον Μάρτιο ή Απρίλιο του 1928, έμποροι και κτηματίες της Στυλίδας, αποφάσισαν τη σύσταση της εταιρείας ΑΗΕΣ (Ανώνυμη Ηλεκτρική Εταιρεία Στυλίδος), υπογράφοντας το αναγκαίο συμβόλαιο[4]. Ακολούθησε έγκριση αυτής από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και δημοσίευση στο ΦΕΚ. Οι ιδρυτές και αρχικοί μέτοχοι της ΑΗΕΣ ήταν 26 άτομα (τα ονόματα δίνονται στο παρατιθέμενο ένθετο).

   Το Σεπτέμβριο του 1928 το Κοινοτικό Συμβούλιο Στυλίδας αποφάσισε την εκποίηση ενός οικοπέδου 285 τ.μ., για κοινωφελή σκοπό. Στην πλειοδοτική δημοπρασία που έγινε γι’ αυτό τελευταίος πλειοδότης αναδείχθηκε η ΑΗΕΣ, με ποσό 26.000 δρχ.

   Από το αρμόδιο υπουργείο Συγκοινωνιών[5], η ΑΗΕΣ με αίτησή της, ζήτησε άδεια για τη δημιουργία μονάδας παραγωγής και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στη Στυλίδα. Η άδεια χορηγήθηκε με ημερομηνία 19 Οκτωβρίου 1928.

   Το οικόπεδο φαίνεται ότι ήταν ανεπαρκές σε έκταση. Έτσι η ΑΗΕΣ, στις 30 Ιουλίου 1929, προχώρησε στην αγορά άλλου οικοπέδου έκτασης 437 τ.μ. στη θέση Αλώνια (όπου είναι τώρα η Πυροσβεστική Υπηρεσία). Το σχετικό συμβόλαιο υπέγραψαν ο Αθανάσιος Καϊμάκης, πρόεδρος του Κοινοτικού Συμβουλίου Στυλίδας και ο Δημήτριος Κ. Ψύλλος, πρόεδρος του Δ.Σ. της Ηλεκτρικής Εταιρείας.

   Όλα ήταν έτοιμα και στις 11 Νοεμβρίου 1929, στις 5.30 μ.μ. έγιναν τα εγκαίνια λειτουργίας του εργοστασίου ηλεκτροπαραγωγής της ΑΗΕΣ. Έγινε ο αγιασμός και εκφωνήθηκαν λόγοι από τον Ηρακλή Καμπούρη, εκ μέρους της Εταιρείας και από τον Αναστάσιο Β. Αθανασίου, Πρόεδρο της κοινότητας Στυλίδας. Η Στυλίδα ηλεκτροφωτίστηκε για πρώτη φορά.

   Δεν διαθέτουμε στοιχεία για τις μηχανές. Σίγουρα χρησιμοποιήθηκαν πετρελαιομηχανές, συνδεμένες με ηλεκτρικές γεννήτριες. Μας είναι άγνωστη η ισχύς των μηχανών. Το ηλεκτρικό ρεύμα ήταν συνεχές με τάση 110 V και κάθε κιλοβατώρα χρεώθηκε 8,21 δρχ. Όπως εκτίμησε η τοπική εφ. ΕΠΑΡΧΙΑ[6],

 

“η τιμή είναι σχετικώς συμφέρουσα και ταχέως το πετρέλαιο θα καταργηθεί εις την πόλιν μας”.

 

   Η μονάδα λειτουργούσε κυρίως τις βραδινές ώρες καλύπτοντας τις ανάγκες των οικιών, του λιμανιού και φυσικά τον ηλεκτροφωτισμό της Στυλίδας. Επίσης ήταν συνδεμένο με το ηλεκτρικό δίκτυο και το πριονιστήριο του Παν. Κοσμά.

   Με τη συνήθη υπηρεσιακή χρονική καθυστέρηση, υπογράφηκε το σχετικό Π.Δ.[7] με τίτλο “Περί χορηγήσεως απλής αδείας ηλεκτρικής εγκαταστάσεως εν τη πόλει Στυλίδος εις την Ανώνυμον Ηλεκτρικήν Εταιρείαν Στυλίδος”. Σε 19 άρθρα, περιλάμβανε αναλυτικά τις υποχρεώσεις που είχε αναλάβει η εταιρεία για την πόλη.

  Το παράδειγμα της Στυλίδας θέλησε να ακολουθήσει και η Πελασγία. Έτσι μετά από αίτηση, στις 15 Ιουνίου 1931 προς το υπουργείο[8] Συγκοινωνιών και την καταβολή χρηματικής εγγύησης 10.000 δρχ. από τον Ζαχαρία Τριανταφύλλου, στις 20 Ιουλίου 1931 του χορηγήθηκε απλή άδεια παραγωγής και διανομής ηλεκτρικού ρεύματος στην κωμόπολη Πελασγίας.

   Πέρασαν κάποια χρόνια απραξίας και η απλή άδεια που δόθηκε στον Ζαχαρία Τριανταφύλλου για ηλεκτροφωτισμό της Πελασγίας, με νεότερο Διάταγμα, που υπεγράφη στις 22 Φεβρουαρίου 1938,ανανεώθηκε για διάρκεια 5 ετών. Υπήρχε ο δεσμευτικός όρος ότι έπρεπε να αναλάβει τον φωτισμό οδών και πλατειών που θα ζητήσει η Κοινότητα εντός 6μήνου, από την έκδοση της αδείας. Αλλιώς θα πλήρωνε πρόστιμο. Με τον πόλεμο που ακολούθησε από το 1940, φαίνεται ότι η προσπάθεια αυτή τελικά απέβη άκαρπη.

   Στα τέλη της δεκαετίας 1930-40 το Διοικητικό Συμβούλιο της Ηλεκτρικής Εταιρείας Στυλίδας (ΑΗΕΣ) συγκροτούσαν οι :

Γεωργ. Πολυμερόπουλος[9] (πρόεδρος),

Ρίζος Κ. Ψύλλος (αντιπρόεδρος),

Ηρακλ. Ν. Καμπούρης (εντεταλμένος σύμβουλος), 

Ιωάν, Β. Κορμάζος (σύμβουλος) και

Δημήτ. Αχ. Χρήστου (σύμβουλος).

   Η εταιρεία είχε κεφάλαιο 1.200.000 δρχ., σε 2.400 μετοχές των 500 δρχ. Τα οικονομικά αποτελέσματα χρήσης του έτους 1939 ήταν κερδοφόρα, με ποσό 20.075 δρχ. μέρισμα σε κάθε μετοχή.

Λογαριασμός έτους 1952

   Γνωστά ονόματα εργαζομένων στην Ηλεκτρική Εταιρεία Στυλίδας την περίοδο 1939-40 ήταν : Ο διευθυντής Γεράσιμος Δανηλάτος, ο αρχιμηχανικός Ζαχαρίας Παπαζαχαρίου, ο ηλεκτρολόγος Κώστας Σπίτσας και ο μηχανικός Νίκος Κοντός. Εισπράκτορες ήταν οι Δημήτριος Καχριμάνης και Σωτήριος Κόντης.

   Μετά την ίδρυση της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ) το 1950, που πλέον ανέλαβε την παραγωγή και διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας, οι ιδιωτικές εταιρείες εξαγοράστηκαν ή έκλεισαν. Στην Στυλίδα, από τις 21 Ιανουαρίου 1956, στις 4 μ.μ. δόθηκε[10] πλέον ηλεκτρικό ρεύμα από το δίκτυο της ΔΕΗ, μέσω του υπάρχοντος εσωτερικού δικτύου της Ηλεκτρικής Εταιρείας Στυλίδος.Η τιμή της κιλοβατώρας ορίστηκε σε 0,45 δρχ., αλλά στους καταναλωτές έφτανε τις 2,80 δρχ. Το γενικό αίτημα ήταν η μείωση της τιμής αυτής.

   Το επόμενο χρονικό διάστημα, η εταιρεία ΑΗΕΣ διαλύθηκε, το δε οικόπεδο παρέμεινε στην ιδιοκτησία της. Δεν είναι γνωστή η τύχη των μηχανών και γεννητριών, που η ΔΕΗ ενίοτε τις εξαγόραζε ή αλλιώς γινόταν εκποίησή τους. Από τους υπαλλήλους της ΑΗΕΣ κάποιοι πήγαν στη ΔΕΗ και άλλοι αποχώρησαν με κάποια εφάπαξ αποζημίωση. Στη δεκαετία του ’80 το πετρόκτιστο κτίριο της ΑΗΕΣ κατεδαφίστηκε. Ο δήμος Στυλίδας απέκτησε τελικά το οικόπεδο, λόγω χρησικτησίας.

   Από τη ΔΕΗ, μέχρι το τέλος του 1956, είχε δοθεί ηλεκτρικό ρεύμα σε Ανθήλη, Αχινό, Καραβόμυλο, Αγία Μαρίνα, Αυλάκι, Μεγ. Βρύση και βιομηχανικό ρεύμα στην Ελαιουργική Ένωση Στυλίδος. Ακολούθησε η σύνταξη μελέτης για παροχή ηλεκτρικού ρεύματος στις Ράχες.Με σχετική χρονική καθυστέρηση, στις 18 Ιουλίου 1957, συνδέθηκε[11] με το δίκτυο της ΔΕΗ και η κωμόπολη της Πελασγίας. Έτσι πλέον εγκαταλείφθηκαν οριστικά οι λάμπες πετρελαίου.

Επίλογος

    Η απόφαση των ανθρώπων της Στυλίδας να ιδρύσουν την Ηλεκτρική Εταιρεία Στυλίδος (ΑΗΕΣ) παρά τη χρονική καθυστέρηση ήταν πολύ σημαντική για τον τόπο.Υλοποίησε τη μετάβαση στις πολλές δυνατότητες της ηλεκτρικής ενέργειας με τον ηλεκτροφωτισμό της και την ηλεκτροκίνηση των μηχανών. Από το 1929 μέχρι το 1956, δηλ. για 27 χρόνια, έφερε το δώρο του ηλεκτρισμού στη Στυλίδα, ώστε να μην υστερεί των άλλων πόλεων.

 -------------------------------------

             Βιβλιογραφία-Αναφορές-Ιστοσελίδες

 1.    Κων/νου Αλπόγλου : “Ανώνυμος Ηλεκτρική Εταιρεία Στυλίδος”, στο Λεύκωμα “ΣΤΥΛΙΔΟΣ ΕΝΘΥΜΗΜΑΤΑ”, σελ. 166-167, Στυλίδα, 2017.

2.    Αθαν. Γ. Καραπέτσα : “ΣΤΥΛΙΔΑ – Ιστορικές διαδρομές στην Ανατολική Φθιώτιδα”, Β’ τόμος, σελ. 79-94, 2025, εκδ. Μπατσιούλας, Αθήνα.

3.    Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου : “Ηλεκτρική Εταιρεία Λαμίας”, περ. ΦΘΙΩΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 2003, σελ. 94-111, Λαμία.

4.    Βικιπαίδεια

 

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

---

[1]εφ. “Ρούμελη”, 16-6-1919, Λαμία.

[2]εφ. “Ρούμελη”, 30-6-1919, Λαμία.

[3]Τον Κων/νο Ρακτιβάν, αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης Ελευθ. Βενιζέλου και υπουργό Εσωτερικών (1918-20), τον Αλέξ. Παπαναστασίου, Υπουργό Συγκοινωνιών και προσωρινά Υπουργό Περιθάλψεως και Εσωτερικών (την περίοδο 1917-20) και τον Ιωάν. Τσιριμώκο, βουλευτή Φθιωτιδοφωκίδος των Φιλελευθέρων.

[4]Συμβόλαιο αριθ. 6.450/1928 του συμβολαιογράφου Στυλίδος Γ. Πολυμεροπούλου.

[5]Υπουργός ήταν ο Αντώνιος Χρηστομάνος.

[6]Στις 28 Νοεμβρίου 1929.

[7]ΦΕΚ αριθ. 398, 22 Δεκ. 1933.

[8]Υπουργός ήταν ο Δημήτριος Γ. Δίγκας.

[9]Ήταν πρόεδρος της εταιρείας από το 1938 μέχρι και το έτος 1941.

[10]εφ. ΕΘΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝ, σελ. 3, 22-1-1956, Λαμία.

[11]εφ. ΕΘΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝ, σελ. 4, 18-7-1957, Λαμία.