Ο ανδριάντας του Άρη Βελουχιώτη στη Λαμία

Ένα περιπετειώδες έργο 

Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

 

Γ. Παλαμιώτης, Λ. Παπαδήμας (1989)

   Από την πρώτη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ το 1981, υλοποιήθηκε η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης. Απέμενε να τιμηθεί ο αγώνας του Θανάση Κλάρα, που ήταν γέννημα-θρέμμα της Λαμίας ή Άρη Βελουχιώτη, αρχικαπετάνιου του ΕΛΑΣ 1943, με κορυφαία δράση από το 1942 με την ανατίναξη της σιδηροδρομικής γέφυρας Γοργοποτάμου. Ο Λάμπρος Παπαδήμας,ως δήμαρχος Λαμίας, από την πρώτη θητεία[1] του (1982-86), έθεσε το θέμα της απόδοσης της οφειλόμενης τιμής σ’ αυτόν,πιστός στο πνεύμα της Εθνικής Ομοψυχίας.

   Έτσι το 1985 το Δημοτικό Συμβούλιο Λαμίας αποφάσισε ομόφωνα, την κατασκευή έφιππου ανδριάντα του Άρη Βελουχιώτη. Ακολούθησε η προκήρυξη πανελληνίου καλλιτεχνικού διαγωνισμού, από Κριτική Επιτροπή με τη συμμετοχή και μελών του Εικαστικού Επιμελητηρίου και του ΤΕΕ. Το πρώτο βραβείο κέρδισε ο γλύπτης Κώστας Καζάκος  (1949- ), που ανέλαβε και την κατασκευή του. Ακολούθησε η δεύτερη θητεία του Λάμπρου Παπαδήμα ως δημάρχου Λαμίας (1986-90).

 

Ο ανδριάντας έτοιμος για τοποθέτηση

Αριστερά ο Γιώργ. Ντελής. Δεξιά ο Γιώργ. Παλαμιώτης

   Η δεκαετία του ’80 ήταν πολιτικά πολωμένη ακόμα και για πρόσωπα ή γεγονότα της Κατοχής. Κάποια συντηρητικά άτομα πρόβαλαν ακραίες συμπεριφορές, με εμπρηστικές δηλώσεις. Χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση του γιατρού Φρανς Τσαγκάρη, ο οποίος επιτίμησετον αδελφό του Χρήστο Τσαγκάρη, που ως δημοτικός σύμβουλος Λαμίας, το 1985 ψήφισε “ναι” για τον ανδριάντα, λέγοντάς του ότι «πήγε με τους κομμουνιστές». Παράλληλα ο Φρανς[2]ζητούσε από τον τότε νομάρχη και περιφερειάρχη να ακυρώσουν τις σχετικές αποφάσεις. Επίσης διέδιδε ότι θα το καταστρέψει.

   Η πρώτη απόφαση για την θέση του ανδριάντα ήταν στην πλατεία έξω από το παλιό δημαρχείο, εφόσον στο μεταξύ θα κατεδαφιζόταν το κτίριο του παλιού κινηματογράφου “Rex”. Όμως αυτό αργούσε κι γι’ αυτό έγινε η επιλογή της πλατείας Λαού. Όταν κατασκευάστηκε το βάθρο του αγάλματος, ξεσηκώθηκαν ορισμένοι ακροδεξιοί και οι απειλές ήταν μεγάλες.Ο Φρανς ζητούσε από τη “Νέα Δημοκρατία” να τους σταματήσει, αλλά αυτό δεν μπορούσε να γίνει.

Ο ανδριάντας τοποθετημένος (φωτ. Γ. Παλαμιώτη)

   Μπροστά σ’ αυτή την κατάσταση, ο δήμαρχος Λάμπρος Παπαδήμας το 1989 οργάνωσε να γίνει η τοποθέτηση μυστικά σ’ ένα Σαββατοκύριακο. Πολύ πρωί λοιπόν, μεθοδικά, το άγαλμα πάνω στο φορτηγό από το γκαράζ του Δήμου ήρθε στην πλατεία Λαού,έγιναν οι προετοιμασίες  και μέχρι να το συνειδητοποιήσουν,ο ανδριάντας του Άρη Βελουχιώτη είχε μπει στο βάθρο.Η μεθοδικότητα και η ψυχραιμία του δημάρχου, ολοκλήρωσε το έργο αποφεύγοντας τα παρατράγουδα. Ήταν δε παρών σε όλη τη διάρκεια των εργασιών.

   Όπως έγραψε ο αείμνηστος δημοσιογράφος Γιώργος Παλαμιώτης, αργότερα, ο Φρανς Τσαγκάρης είπε ότι θα ήθελε στη θέση αυτή να ήταν άγαλμα του Ναπολέοντα Ζέρβα, αλλά - τελικά - καλώς μπήκε ο Άρης Βελουχιώτης, αν και οι υπόγειοι κάδοι σκουπιδιών που τότε είχαν τοποθετηθεί μπροστά στο μνημείο από τη δημοτική αρχή[3], ήταν ντροπή για το τιμώμενο πρόσωπο.

   Το μνημείο είναι ένα στολίδι της πόλης. Ήταν χρέος όλων και ο καπετάνιος του ΕΛΑΣ κάθε χρόνο τιμάται από όλους του αντιστασιακούς, με κατάθεση στεφάνων και πανηγυρικούς λόγους.

        --------------------

           Αναφορές-Ιστοσελίδες

1.    Γιώργ. Παλαμιώτη : “30 χρόνια πριν: Έτσι γράφτηκε η ιστορία” (Ιστορίες... πρώτης γραμμής), στην εφ. ΣΕΝΤΡΑ, φ. 21619, σ. 32, 2 Δεκ. 2019, Λαμία

2.    https://culture.lamia.gr/

 

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

 

---

[1]Είχε τρεις θητείες ως δήμαρχος 1982-1986, 1986-1990 και 1990-1994. Όμως το 1993 παραιτήθηκε από δήμαρχος Λαμίας,επειδή εξελέγη βουλευτής Φθιώτιδας του ΠΑΣΟΚ.

[2]Ο Φρανς Τσαγκάρης είχε εκλεγεί πρώτος δημοτικός σύμβουλος Λαμίας δυο φορές.

[3]Δήμαρχος τότε ήταν ο Γ. Κοτρωνιάς.