ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΛΑΜΙΩΤΩΝ (κατά το πρώτο μισό του 20ού αι.) - Μέρος 3ο

Πρόλογος (όλης της σειράς)

   Είναι πολλά χρόνια, που άρχισε αυτή η συλλογή και καταγραφή στοιχείων των ανθρώπων που έζησαν και τελεύτησαν στη Λαμία. Το υλικό αυτό προήλθε από τα Βιβλία Αποβιώσεων των Ιερών Ναών της Λαμίας. Η αρχή έγινε το 2006 από την ενορία των Αγίων Θεοδώρων και καλύπτει την περίοδο 1912-50 (με ανεπαρκή στοιχεία για την περίοδο 1912-25). Το 2007 συγκεντρώθηκε υλικό από την ενορία του Ι.Ν. Αγίου Νικολάου, που αναφέρεται στην περίοδο 1913-65 (με κενό όμως για την περίοδο 1922-29). Συνεχίστηκε το 2008 με υλικό από την ενορία του Ι.Ν. Παναγίας Δέσποινας, για την περίοδο 1913-51 (τα προηγούμενα χρόνια 1900-12 δυστυχώς λείπουν). Ακολούθησε το 2009, η καταγραφή από την ενορία του Ι.Ν. Ευαγγελιστρίας, που καλύπτει την περίοδο 1923-71. Τέλος, το 2011 συμπληρώθηκε ο κατάλογος αυτός, με στοιχεία από την ενορία του Ι.Ν. Αγίου Δημητρίου, που αναφέρονται στην περίοδο 1929-65.

   Τα στοιχεία αυτά, μετά από κατάλληλη επεξεργασία, πήραν τη μορφή Ευρετηρίου, με αλφαβητική σειρά, ώστε η αναζήτηση να είναι εύκολη. Είναι 2.212 ονόματα και καλύπτουν περίπου το πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Από την Αραχωβίτσα (Πετράλωνα) Ευρυτανίας, μετανάστες στην Αμερική (1901-1931)

   Τα Πετράλωνα (ή Πετράλωνο) είναι ορεινό χωριό του νομού Ευρυτανίας, που βρίσκεται  σε υψόμετρο 900 μ. στις πλαγιές των Αγράφων. Το παλιό του όνομα (πριν το 1928) ήταν Αραχωβίτσα (ή Μικρή Αράχωβα). Δυστυχώς δεν το έχω επισκεφτεί.

Το χωριό Αραχωβίτσα ή Πετράλωνα (πανοραμική φωτογραφία)

(η φωτογραφία ελήφθη από το Διαδίκτυο)

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από την Αραχωβίτσα. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 36 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε το Σεπτέμβριο του 2019.

Από τον Ασβέστη Φθιώτιδας, μετανάστες στην Αμερική (1911-1914)

Προλεγόμενα

  Ο Ασβέστης είναι ένα μικρό χωριό της Δυτικής Φθιώτιδας, σε απόσταση 15 χλ. περίπου βόρεια της Μακρακώμης. Ανήκει διοικητικά στο δήμο Μακρακώμης. Δεν το έχω επισκεφτεί.

 

Το χωριό Ασβέστης

(η φωτογραφία ελήφθη από το https://www.facebook.com/pg/asvesti1/posts

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν απ’ τον Ασβέστη. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 17 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο του 2019.

Στεγασμένοι έμποροι της Λαμίας μέχρι τα μέσα του 20ού αι.

   Η μερική ή ολική αντιγραφή (copy-paste) και η ανάρτηση ή δημοσίευση της εργασίας σε άλλο ηλεκτρονικό ή έντυπο μέσο απαγορεύεται, χωρίς  τη σχετική άδεια του συγγραφέα ή του διαχειριστή του παρόντος μέσου (www. amfictyon.blogspot.gr).

   Θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται σύμφωνα με το νόμο.

1.    Προλεγόμενα

    Από τη Μυθολογία ξέρουμε ότι ο αρχαιοελληνικός θεός του εμπορίου ήταν ο Ερμής (κερδώος Ερμής), αν και διέθετε κι άλλες ιδιότητες (προστάτης των κλεφτών, των τυχερών παιγνίων, κλπ), κυρίως όμως ήταν αγγελιαφόρος των θεών και ψυχοπομπός. Η λέξη Εμπόριον είναι αρχαιοελληνική και με το ίδιο όνομα ήταν η πρώτη δυτικότερη ελληνική αποικία στις ακτές της σημερινής Καταλονίας στην Ισπανία.

   Σε συνδυασμό με τη ναυτιλία, που κυριαρχούσε στη Μεσόγειο, ήταν η πηγή του πλούτου για του παλαιότερους αιώνες στην Ελλάδα και τις άλλες χώρες της Μεσογείου.

  Στην παρούσα εργασία αναφερόμαστε στις εμπορικές δραστηριότητες κατά τους τελευταίους 2 αιώνες του ελεύθερου ελληνικού κράτους, εστιασμένες στην πόλη και περιοχή της Λαμίας. Τα υπάρχοντα στοιχεία προέρχονται από τα Βιβλία των Ι. Ν. της πόλης, από υλικό του δήμου Λαμίας και από τον τοπικό τύπο. Η παρουσίαση θα γίνει με όσο γίνεται σύντομο αλλά περιεκτικό τρόπο.

                                Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

                                                  φυσικός

Από το Αρχάνι Φθιώτιδας, μετανάστες στην Αμερική (1902-1912)

Προλεγόμενα

  Το Αρχάνι είναι πολύ γνωστό χωριό της Δυτικής Φθιώτιδας, στους πρόποδες της Όθρυος και σε υψόμετρο 200 μ. Ανήκει στο δήμο Μακρακώμης.

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν απ’ το Αρχάνι. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 44 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2019. 

Αρχάνι – Η πλατεία του χωριού (φωτ. 2008, από το Διαδίκτυο)

Από τον Προυσό Ευρυτανίας, μετανάστες στην Αμερική (1892-1928)

Προλεγόμενα

  Ο Προυσός είναι ορεινό χωριό του νομού Ευρυτανίας, σε υψόμετρο 860 μέτρων, στα νοτιοδυτικά όρια του νομού Ευρυτανίας με την Αιτωλοακαρνανία. Το χωριό είναι ιστορικά συνδεδεμένο με την ομώνυμη Ιερά Μονή της Παναγίας.

Το χωριό Προυσός (πανοραμική φωτογραφία)

(η φωτογραφία ελήφθη από το www.pemptousia.gr)

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν απ’ τον Προυσό. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 77 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε το Ιούλιο του 2019.

Από τη Βιτρινίτσα (Τολοφώνα) Δωρίδας, μετανάστες στην Αμερική (1903-1921)

Προλεγόμενα

   Η Βιτρινίτσα είναι πεδινό χωριό της Δωρίδας, στο νομό Φωκίδας. Το όνομα Βιτρινίτσα είναι σλαβικής προέλευσης και σημαίνει ”ανεμοχώρι”. Το σύγχρονο όνομα προέρχεται από την αρχαία πόλη Τολοφώνα, που ερείπια αυτής (πιθανά) έχουν εντοπιστεί στην περιοχή.

Καταστράφηκε από τους Τούρκους παλιότερα και πυρπολήθηκε στην Κατοχή από τους Ιταλούς.

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από τη Βιτρινίτσα. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 153 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2019.

   Για το αποτέλεσμα αυτό χρειάστηκαν πολλές ώρες και μέρες εντατικής απασχόλησης. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (Ellis Island). Η έρευνα απέδωσε 53 μεταναστευτικά ταξίδια (κάποιοι μετανάστες έκαναν πολλαπλά ταξίδια) και τελικά βρέθηκαν 153 καταγραφές. Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή να έγραψαν άλλο τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής (υπόψη ότι δεν ξέρω επώνυμα κατοίκων της). Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη (π.χ. Άμφισσα) ή άλλο χωριό της περιοχής. Κάτι τέτοιο όμως, θα πρέπει να το συμπληρώσει κάποιος που ξέρει τα ντόπια επώνυμα, κι αν είναι μεγαλύτερης ηλικίας (με καλή μνήμη) ακόμα καλύτερα.

   Η εργασία-μελέτη αυτή θέλει να τιμήσει τους ανθρώπους της Βιτρινίτσας, για την τόλμη και την απόφαση να φύγουν στα ξένα (μερικοί ίσως να μην ξαναδούν τον τόπο τους), θυσιάζοντας τα καλύτερά τους χρόνια για να  ζήσει η γονική οικογένεια και οι ίδιοι καλύτερα.

   Μετά από έναν αιώνα, η προσπάθεια αυτή αποτείνεται στο θυμικό όσων έζησαν ή έχουν εικόνες από τα χρόνια της μετανάστευσης στην Αμερική. Είναι όμως μια αναγκαία κατάθεση μνήμης για τους νεότερους, στους οποίους και αφιερώνεται.

Κωνσταντίνος  Αθαν. Μπαλωμένος

                  φυσικός