Κατάστημα Κωνσταντίνου Δ. Καραπατάκη στη Λαμία

Παλιά χαρακτηριστικά μαγαζιά που έκλεισαν

 

Κωνσταντίνος Δ. Καραπατάκης

    Η καταγωγή της πατρικής οικογένειας του Δημητρίου Καραπατάκη δεν είναι γνωστή. Θεωρείται πιθανή η προέλευση από τη Βόρειο Ήπειρο, χωρίς δυνατότητα επιβεβαίωσης. Το χωριό της οικογένειας ήταν η Δίβρη Φθιώτιδας, όπου βρισκόταν και το πατρικό σπίτι[1] τους. Τα αγόρια της οικογένειας ήταν τρία. Ο Επαμεινώνδας, ο Κωνσταντίνος και ο Αθανάσιος.

    Ο Επαμεινώνδας ασχολήθηκε με το εμπόριο και από τη δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα είχε μεγάλο εμπορικό κατάστημα  με ανδρικά είδη, στην πλατεία Ελευθερίας (στη βόρεια γωνία, που δίπλα έχει σκαλάκια προς τα δημοτικά ουρητήρια). Το κατάστημα είχε τη φίρμα “Γεώργιος Αμπλιανίτης[2] & Επαμεινώνδας Καραπατάκης[3]”.

     Ο Κωνσταντίνος Καραπατάκης γεννήθηκε το 1895, όχι όμως στη Δίβρη, αλλά στη Δαμάστα, όπου η οικογένεια είχε μετοικήσει προσωρινά (προληπτικά) λόγω των ελληνοτουρκικών γεγονότων[4] εκείνης της περιόδου.

Από τα Καρούτια (Πύργο) Φωκίδας, μετανάστες στην Αμερική (1903-1937)

 

Προλεγόμενα

 

  Τα Καρούτια είναι ορεινό χωριό της Δωρίδας, του νομού Φωκίδας, σε υψόμετρο 510 μ., σε απόσταση 19 χμ. από το Ευπάλιο, στην πλαγιά της οροσειράς Τρίκορφο. Το 1959 μετονομάστηκε σε Πύργο. Δεν το ήξερα καν και δεν το έχω επισκεφτεί.

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από τα Καρούτια. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 39 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2020.

   Για το αποτέλεσμα αυτό χρειάστηκαν πολλές μέρες και ώρες εντατικής απασχόλησης. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (Ellis Island). Η έρευνα απέδωσε 14 μεταναστευτικά ταξίδια πλοίων  και τελικά ανευρέθηκαν 39 μετανάστες. Με δυσκόλεψε αρκετά να ξεχωρίσω τους μετανάστες από τα Καρούτια και από τις Καρούτες. Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή μπορεί να έγραψαν άλλο τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής. Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη (π.χ. Άμφισσα, Λιδωρίκι, Λαμία). Κάτι τέτοιο όμως, θα πρέπει να το συμπληρώσει κάποιος που ξέρει τα ντόπια επώνυμα, κι αν είναι μεγαλύτερης ηλικίας (με καλή μνήμη) ακόμα καλύτερα.

Ένστολοι, που τελεύτησαν στην προπολεμική Λαμία

 

Από στοιχεία των Ιερών Ναών της πόλης

 

Πρόλογος

 

   Μετά την απελευθέρωση της Λαμίας από τους Τούρκους, στις 28 Μαρτίου 1933 (με το παλαιό ημερολόγιο, δηλ. στις 9 Απριλίου με το νέο ημερολόγιο) ημέρα Μεγάλη Τρίτη το Ζητούνι (Λαμία) ελευθερώθηκε. Μέχρι το 1881 η Λαμία ήταν μεθοριακή πόλη και αναγκαστικά είχε σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις και Χωροφυλακής. Στον 20ού αι. (την προπολεμική περίοδο) ήταν έδρα των δύο μεγάλων συνταγμάτων πεζικού  (5/42 και 2ο), που στελέχωναν άτομα προερχόμενα από την περιοχή αυτή. Μετά την αποστράτευσή τους αρκετοί έζησαν στη Λαμία, όπου και απεβίωσαν.

   Στην παρούσα εργασία, θα παρουσιαστούν στοιχεία ένστολων (στρατού, χωροφυλακής, αγροφυλακής), που τελεύτησαν στη Λαμία, με όσο γίνεται σύντομο και περιεκτικό τρόπο.

Κωνσταντίνος Αθαν. Μπαλωμένος

                 φυσικός

Οι ταχυδρομικές υπηρεσίες στον ελληνικό χώρο – Αναφορά στη Λαμία

 

Ιστορική αναδρομή

 

  Πρόλογος

 

   Με τη συγκρότηση των πρώτων κοινωνιών και τη γεωγραφική τους εξάπλωση έγινε πλέον απαραίτητη η επικοινωνία των ανθρώπων μεταξύ τους. Ο πιο εύκολος τρόπος ήταν η προφορική μεταφορά μηνυμάτων μέσω ενός τρίτου ανθρώπου (χαιρετίσματα ή παραγγελίες). Μετά την ανακάλυψη της γραφής και τα ιστορικά χρόνια, επινοήθηκε το ταχυδρομείο για επικοινωνία των αρχόντων με τις κρατικές υπηρεσίες αρχικά. Έτσι οι ταχυδρόμοι έγιναν ο Ερμής ή ο άγγελος των ειδήσεων για όλους μας. Στην παρούσα εργασία θα παρουσιαστεί η ιστορία των ταχυδρομικών υπηρεσιών στην Ελλάδα, με όσο γίνεται συνοπτικό, αλλά και περιεκτικό τρόπο.

 Κωνσταντίνος Αθαν. Μπαλωμένος

                   φυσικός

Από τους Δελφούς, μετανάστες στην Αμερική (1907-1930)

 Προλεγόμενα

 

   Οι Δελφοί είναι γνωστοί σ’ όλο τον κόσμο. Από την UNESCO έχουν χαρακτηριστεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς, όπου ήταν το σημαντικότερο μαντείο του αρχαιοελληνικού κόσμου, αφιερωμένο στον θεό Απόλλωνα, με ιέρεια την Πυθία.

   Ο σύγχρονος οικισμός των Δελφών χτίστηκε δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο, σε υψόμετρο 570μ., με  θέα στον ελαιώνα της Άμφισσας και στον κόλπο της Ιτέας. Έχει γνωρίσει πολύ μεγάλη τουριστική ανάπτυξη.

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν απ’ τους Δελφούς. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 27 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2020.

   Το αρχειακό υλικό προήλθε από το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (Ellis Island). Η έρευνα απέδωσε 16 μεταναστευτικά ταξίδια πλοίων και τελικά ανευρέθηκαν 27 μετανάστες. Πρέπει να σημειωθεί, επειδή δεν ξέρω επώνυμα, ότι κατέγραψα ως μετανάστες από τους Δελφούς, όσους δήλωσαν στην Αμερική ότι γεννήθηκαν ή κατοικούσαν σ’ αυτούς.

Η λήξη της γερμανικής Κατοχής στη Λαμία

 

Μικρό χρονικό

 

Εισαγωγή

   Από τις 18 Απριλίου 1941, που βομβαρδίστηκε η Λαμία και μετά εισήλθαν τα στρατεύματα Κατοχής πέρασαν τρεισήμισι χρόνια μέχρι τον Οκτώβριο του 1944. Η ρωσική προέλαση ανάγκασε τις γερμανικές δυνάμεις σε αποχώρηση από την Ελλάδα. Ήδη από τις 12 Οκτωβρίου 1944 η Αθήνα ήταν ελεύθερη.

   Στην παρούσα εργασία θα δοθεί ένα μικρό χρονικό των δύο τελευταίων ημερών 17 και 18 Οκτωβρίου 1944, που άφησαν τη Λαμία πάλι ελεύθερη. Αναγκαστικά θα δοθεί με όσο γίνεται σύντομο τρόπο.

 

 

 1.    Παραμονή της αποχώρησης των Γερμανών από τη Λαμία (17 Οκτ. 1944)

W. Sitzenstock

    Από τις αρχές Οκτωβρίου 1944 ο Γερμανός Διοικητής και Φρούραρχος στη Λαμία συνταγματάρχης Ζιτσενστόκ (W. Sitzenstock) - βλ. φωτογραφία -  κάλεσε όλους τους αξιωματικούς στο γραφείο του. Εντελώς ωμά, χωρίς προλόγους και περιστροφές τους είπε, ότι πρέπει να προετοιμαστούν για «σύμπτυξη» και τους έδωσε οδηγίες.

   Στον ταγματάρχη Πρελ ανέθεσε την ευθύνη - σε συνεργασία με το γερμανικό μηχανικό - να προβούν στην καταστροφή των πολεμοφοδίων και του εν γένει στρατιωτικού υλικού, των στρατιωτικών εγκαταστάσεων, οδικών γεφυρών, σιδηροδρομικών σταθμών, αποθηκών, κλπ. και μετά να εγκαταλείψουν την πόλη με τα τελευταία υποχωρούντα Γερμανικά τμήματα.

Το Ρουμελιώτικο γλωσσικό ιδίωμα - Λεξιλόγιο (μέρος β’)

 του Σεραφείμ  Κακούρα, φιλολόγου

 

Σύντομη εισαγωγή στο λεξιλόγιο (εμπλουτισμένο)

 

   Το λεξιλόγιο που ακολουθεί αποτελείται από μια συλλογή λέξεων, όπως τις μιλούσαν αρκετοί μέχρι και τη δεκαετία του ’60, κι όπως - ίσως - τις μιλάνε κάποιοι μεγαλύτεροι ακόμα και σήμερα στα χωριά κυρίως της ορεινής Ρούμελης. Από τις λέξεις πολλές είναι εκείνες που έχουν αρχαιοελληνικές ρίζες, άλλες έχουν μεσαιωνικές ελληνικές, μερικές είναι παραφθορά λέξεων της κοινής νέας ελληνικής. Τέλος αρκετές είναι κι εκείνες που έχουν  ξενική προέλευση (τουρκική, σλαβική, αλβανική, κ.ά). Για αρκετές από τις ξενικής προέλευσης λέξεις σημειώνω την καταγωγή τους. Οι αναφερόμενες ως αραβικές ή περσικές έφτασαν στην ελληνική μέσω της τουρκικής γλώσσας. (Εδώ θα άξιζε ίσως να αναφερθεί ότι η τουρκική γλώσσα ήταν πολύ φτωχή σε λέξεις και για το λόγο αυτό αναγκάστηκε να δανειστεί μια πληθώρα λέξεων από άλλους λαούς και κυρίως ομοδόξους των Τούρκων, όπως π.χ. είναι οι Άραβες και οι Πέρσες). 

  Κάποιες απ’ τις λέξεις του λεξιλογίου απαντώνται και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, άλλες με όμοιο ακριβώς τρόπο μ’ αυτές της Ρούμελης και κάποιες άλλες λίγο ως πολύ παραλλαγμένες. Ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα στο ρουμελιώτικο ιδίωμα αποτελεί ασφαλώς η αποβολή πολλών φωνηέντων ή και η αντικατάστασή τους από άλλα.

  Κατά την καταγραφή των λέξεων προτιμήθηκε, όσο ήταν δυνατόν, η παρουσίασή τους με τον τρόπο που αυτές προφέρονταν και για το λόγο αυτό επέλεξα κατά την αναγραφή τους την ορθογραφία σύμφωνα με την προφορά τους.