Προλεγόμενα
Η Έλοβα (το 1928 μετονομάστηκε σε Άγιο Χαράλαμπο) είναι ένα πολύ ορεινό χωριό του νομού Ευρυτανίας, σε υψόμετρο 880 μ., στις βόρειες πλαγιές του Τυμφρηστού (Βελούχι). Το όνομα προήλθε από τον ενοριακό Ι.Ν. του Αγίου Χαραλάμπους στην πλατεία του χωριού. Δεν το έχω επισκεφτεί.
Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από το χωριό Έλοβα. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 28 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 2026.
Για το αποτέλεσμα αυτό χρειάστηκαν πολλές μέρες και ώρες εντατικής απασχόλησης. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (EllisIsland). Η έρευνα απέδωσε 14 μεταναστευτικά ταξίδια πλοίων (ένας μετανάστης έκανε διπλό ταξίδι) και τελικά ανευρέθηκαν στοιχεία για 28 άτομα. Πρέπει να σημειωθεί, επειδή δεν ξέρω επώνυμα, ότι κατέγραψα ως μετανάστες από το χωριό Έλοβα, όσους δήλωσαν στην Αμερική ότι γεννήθηκαν και κατοικούσαν σ’ αυτό. Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή μπορεί να έγραψαν άλλο τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής. Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη (π.χ. Καρπενήσι). Κάτι τέτοιο όμως, θα πρέπει να το συμπληρώσει κάποιος που ξέρει τα ντόπια επώνυμα, κι αν είναι μεγαλύτερης ηλικίας (με καλή μνήμη) ακόμα καλύτερα.
Η εργασία-μελέτη αυτή θέλει να τιμήσει τους ανθρώπους από την Έλοβα, για την τόλμη και την απόφαση να φύγουν στα ξένα (μερικοί ίσως να μην ξαναδούν τον τόπο τους), θυσιάζοντας τα καλύτερά τους χρόνια για να ζήσει η γονική οικογένεια και οι ίδιοι καλύτερα.
Μετά από έναν αιώνα, η προσπάθεια αυτή αποτείνεται στο θυμικό όσων έζησαν ή έχουν εικόνες από τα χρόνια της μετανάστευσης στην Αμερική. Είναι όμως μια αναγκαία κατάθεση μνήμης για τους νεότερους, στους οποίους και αφιερώνεται.
Κωνσταντίνος Αθαν. Μπαλωμένος
φυσικός
Αυτοδιοικητικά
Από τον οικισμό Έλοβα στον Άγιο Χαράλαμπο
Από τις 30 Σεπτεμβρίου 1836, ο οικισμός Έλοβα προσαρτήθηκε στο δήμο Κτημενίων (με έδρα τη Φουρνά) του νομού Ακαρνανίας και Αιτωλίας.
Στις 14 Μαΐου 1928, ο οικισμός και η κοινότητα Έλοβας μετονομάστηκε σε Άγιο Χαράλαμπο, του νομού Αιτωλοακαρνανίας. Στις 22 Μαρτίου 1943 ο οικισμός και η κοινότητα αποσπάστηκε από το νομό Αιτωλοακαρνανίας και πλέον υπάγεται στο νομό Ευρυτανίας.
Στις 4 Δεκεμβρίου 1997, η κοινότητα Αγίου Χαραλάμπους καταργήθηκε και ο οικισμός προσαρτήθηκε στο δήμο Κτημενίων (με έδρα τη Φουρνά). Στις 7 Ιουνίου 2010, ο δήμος Κτημενίων καταργήθηκε και ο οικισμός Άγιος Χαράλαμπος προσαρτήθηκε στο δήμο Καρπενησίου.
Ο πληθυσμός του (απογραφή 2011) ήταν 60 κάτοικοι.
1. Στοιχεία για τη μετανάστευση στην Αμερική[1]
Το ποσοστό που μετανάστευσε (τα 28 άτομα) ως προς τον πληθυσμό του χωριού ήταν 14 %, που είναι σχεδόν διπλάσιο, σε σχέση με το γενικό μέσο όρο της ελληνικής μετανάστευσης (που ήταν 8%). Η περιοχή είχε μόνο κτηνοτροφία, ήταν πολύ ορεινή και δυσκόλευε πολύ τη ζωή[2] των κατοίκων της.
Οι μετανάστες ήταν μόνον άρρενες. Μελετώντας την ηλικιακή κατανομή παρατηρούμε ότι κυριάρχησαν οι μικρότερες ηλικίες έως και 20 ετών (με 13 άτομα). Ακολούθησαν οι παραγωγικές ηλικίες 21-30 ετών (με 10 άτομα). Η κατανομή σε ομάδες ηλικιών των μεταναστών από το χωριό Έλοβα, δίνεται στον πίνακα 3.
(i) Αλεξάς Ηρακλής, ετών 18 (πήγε το 1909)
(ii) Αλλοίμονος Παναγιώτης, ετών 18 (πήγε το 1909)
(iii) Θεοφάνης Θωμάς, ετών 18 (πήγε το 1908)
(iv) Θεοφάνης Παναγιώτης, ετών 18 (πήγε το 1906)
(v) Πανέτσος Ευάγγελος, ετών 18 (πήγε το 1909)
(vi) Πανέτσος Ηλίας, ετών 18 (πήγε το 1908)
Μεγαλύτερες ηλικίες μεταναστών :
(i) Ζαρονικόλας Χρήστος, ετών 35 (πήγε το 1911)
(ii) Καρτέρης Κώστας, ετών 35 (πήγε το 1911)
Ο μέσος όρος ηλικιών όλων των μεταναστών είναι 23 έτη (δηλ. μικρός)!
Οι περισσότεροι μετανάστες από την Έλοβα ήταν άγαμοι. Πιο συγκεκριμένα, από τους 28 μετανάστες, οι 22 ήταν άγαμοι και οι υπόλοιποι 6 ήταν έγγαμοι.
Από τις οικογένειες του χωριού, τα περισσότερα (αριθμητικά) ταξίδια των μεταναστών στην Αμερική κατέγραψαν τα επώνυμα :
Η επιλογή του πλοίου δεν είχε κάποια ιδιαίτερη σημασία, εκτός από το κόστος του εισιτηρίου και την πυκνότητα των δρομολογίων. Τα ελληνόκτητα πλοία ήταν λιγότερα σε σχέση με τα ξένα. Στην προκείμενη περίπτωση οι περισσότεροι μετανάστες από την Έλοβα (20 άτομα) έφυγαν με ξένα πλοία. Με ελληνικά πλοία έφυγαν μόνον 8 άτομα.
Φτάνοντας στο λιμάνι της Νέας Υόρκης, οι μετανάστες περνούσαν από υγειονομικό έλεγχο επάνω στο πλοίο. Μετά κατέβαιναν και μαζί με τις αποσκευές τους περίμεναν στη σειρά για την τελική καταγραφή και έλεγχο της υπηρεσίας Μετανάστευσης, στο κτίριο του EllisIsland (νησιού Έλλις), που οι Έλληνες το έλεγαν «Καστιγγάρι».
Οι άρρωστοι, όσοι είχαν κάποια καταδίκη (κλοπή ή έγκλημα), όσοι δεν είχαν συγγενείς ή φίλους στην Αμερική κι όσοι δεν είχαν λίγα χρήματα για εισιτήριο στον τόπο προορισμού, υποχρεωτικά επέστρεφαν στο πλοίο για επαναπατρισμό.
Οι πολιτείες προορισμού που επέλεξαν οι μετανάστες από την Έλοβα φαίνονται στον Πίνακα 7. Όλοι πήγαν και εργάστηκαν στην πόλη της Νέας Υόρκης.
2. Επαγγέλματα των μεταναστών
Το σύνολο σχεδόν των μεταναστών, δηλ. 22 άτομα δήλωσε εργάτης (laborer, worker, workman). Υπήρξαν κι άλλα αγροτικά επαγγέλματα. Μόνον 1 δήλωσε επαγγελματίας. Στοιχεία αυτών ακολουθούν:
Σημείωση : Μάγειρος ήταν ο Γεώργιος Θεοφάνης.
Διπλά ταξίδια στην Αμερική
Από το σύνολο των μεταναστών, εντοπίστηκε 1 άτομο που έκανε διπλό ταξίδι στην Αμερική. Ο συνήθης λόγος ήταν η στράτευση για τους Βαλκανικούς πολέμους 1912-13 και μετά έφυγε πάλι.
Το όνομα και οι διπλοί προορισμοί ακολουθούν:
1. Δημήτριος Καραγεωργόπουλος : Το α’ ταξίδι έγινε την περίοδο 1907-09 στη Νέα Υόρκη. Το β’ ταξίδι έγινε το 1910 πάλι στον ίδιο προορισμό.
4. Αλφαβητικός πίνακας των μεταναστών από τηνΈλοβα
Από το αμερικανικό αρχείο του νησιού Έλλις (Ellisisland) μέσω του Διαδικτύου (internet) βρέθηκαν οι περισσότεροι μετανάστες από την Έλοβα που έφτασαν στις Η.Π.Α. και καταγράφηκαν. Από το 1892 έως το 1924, περισσότεροι από 22 εκατομμύρια μετανάστες, επιβάτες, και μέλη πληρώματος των πλοίων ήρθαν στις ΗΠΑ μέσω του νησιού Ellis και του λιμένα της Νέας Υόρκης και έχουν καταγραφεί[3]. Τα βασικά στοιχεία των μεταναστών από τηνΈλοβα δίνονται συνοπτικά στον παρακάτω πίνακα (με αλφαβητική σειρά και έτσι ακριβώς, όπως τα κατέγραψαν στην Υπηρεσία Μετανάστευσης των ΗΠΑ):
α/α Ονοματεπώνυμο χρ. άφιξης ηλικία έγγαμος Πλοίο ταξιδιού Λιμάνι αναχώρησης
1 Αλεξάς Ηρακλής 14-7-1909 18 όχι Patris Πάτρα
2 Αλεξιάς Βάγιας 14-3-1912 21 όχι Alice Πάτρα
3 Αλεξίου Ιωάννης 14-6-1909 19 όχι Patris Πάτρα
4 Αλλοίμονος Δημήτριος 29-9-1912 19 όχι Martha Washington Πάτρα
5 Αλλοίμονος Ηλίας 10-4-1909 23 όχι Massilia Πειραιάς
6 Αλλοίμονος Παναγιώτης ;-8-1909 18 όχι Patris Πειραιάς
7 Γεωργόπουλος Γεώργιος 5-9-1907 33 ναι Mexico (1905) Χάβρη
8 Ζαρονικόλας Ευάγγελος 15-4-1909 25 όχι Laura Πάτρα
9 Ζαρονικόλας Χρήστος 25-3-1911 35 ναι Argentina Πάτρα
10 Θεοφάνης Γεώργιος 1-6-1906 24 όχι Roma Νάπολη
11 Θεοφάνης Θωμάς 16-10-1908 18 όχι Oceania Πάτρα
12 Θεοφάνης Παναγιώτης 7-11-1906 18 όχι Massilia Μασσαλία
13 Καραγεωργούλης Δημήτριος 3-7-1910 32 ναι Martha Washington Πάτρα
14 Καρτέρης Κώστας 25-3-1911 35 ναι Argentina Πάτρα
15 Καρτέρης Λουκάς 10-4-1909 19 όχι Massilia Πειραιάς
16 Καρτέρης Νικόλαος 3-7-1910 28 ναι Martha Washington Πάτρα
17 Καρτέρης Σεραφείμ 10-4-1909 24 όχι Massilia Πειραιάς
18 Κιτσάκης Δημήτριος 10-4-1909 22 όχι Massilia Πειραιάς
19 Μαντζίκης Παναγιώτης 24-9-1910 19 όχι Atlanta Πάτρα
20 Πανέτσος Ευάγγελος 14-7-1909 18 όχι Patris Πάτρα
21 Πανέτσος Ηλίας 16-10-1908 18 όχι Oceania Πάτρα
22 Πανέτσος Ιωάννης 14-7-1909 18 όχι Patris Πάτρα
23 Σκαρλάτος Αριστοτέλης 14-7-1909 19 όχι Patris Πάτρα
24 Σκαρλάτος Ηλίας 3-7-1910 19 όχι Martha Washington Πάτρα
25 Σκαρλάτος Νικόλαος 14-7-1909 24 όχι Patris Πάτρα
26 Σταθογιάννης Ηρακλής 20-8-1907 24 όχι Gerty Πάτρα
27 Σταθογιάννης Ιωάννης ;-8-1909 28 όχι Patris Πειραιάς
28 Χασιώτης Δημήτριος 24-9-1910 31 ναι Atlanta Πάτρα
Χρονικό μετανάστευσης από την Έλοβα Ευρυτανίας
i. Οι πρωτοπόροι του 1906
Ο άνθρωπος που τόλμησε πρώτος το μεγάλο ταξίδι προς την Αμερική ήταν Ο Γεώργιος Θεοφάνης. Από την Ελλάδα έφτασε με πλοίο μέχρι το ιταλικό λιμάνι της Νάπολης. Από εκεί στις 17 Μαΐου 1906 ταξίδεψε με το πλοίο “Roma” και την 1η Ιουνίου αφίχθηκε στις ΗΠΑ. Ήταν 24 ετών. Ως τόπο διαμονής δήλωσε αόριστα “Ευρυτανία”. Το επάγγελμα που δήλωσε ήταν μάγειρος (cook). Με 30 $ μαζί του, αναζητούσε δουλειά στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο φίλος του Δημήτριος Σταμούλης.
Τον ακολούθησε ο αδερφός του Παναγιώτης Θεοφάνης. Από την Ελλάδα αναχώρησε με πλοίο, μέχρι το γαλλικό λιμάνι της Μασσαλίας. Από εκεί, στις 20 Οκτωβρίου έφυγε με το πλοίο “Massilia” και στις 7 Νοεμβρίου έφτασε στην Αμερική. Ήταν 18 ετών. Me 10 $ για τα πρώτα του έξοδα, πήγαινε για δουλειά στη Νέα Υόρκη, κοντά στον αδερφό του Γεώργιο.
ii. Δύο μεμονωμένες αναχωρήσεις στο 1907
Η πρώτη μεμονωμένη αναχώρηση στο 1907 έγινε από τον Ηρακλή Σταθογιάννη. Από το λιμάνι της Πάτρας, στις 28 Ιουλίου επιβιβάστηκε στο πλοίο “Gerty” και στις 20 Αυγούστου αποβιβάστηκε στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Ήταν 24 ετών. Αναζητούσε δουλειά, με 12 $ μαζί του, στη Νέα Υόρκη όπου ήταν ο αδερφός του Κωνσταντίνος Σταθογιάννης
Η δεύτερη μεμονωμένη αναχώρηση στο 1907 έγινε από τον Γεώργιο Γεωργόπουλο. Από την Ελλάδα έφυγε με πλοίο μέχρι το γαλλικό λιμάνι της Χάβρης. Από εκεί στις 24 Αυγούστου αναχώρησε με το πλοίο “Mexico (1905)” και στις 5 Σεπτεμβρίου “πάτησε πόδι” στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Ήταν 33 ετών, αναλφάβητος και παντρεμένος. Με 15 $ στην τσέπη, έψαχνε για δουλειά εργάτη σε φάρμα, στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο φίλος του Σεραφείμ Μαντέρης.
iii. Μία ομαδική αναχώρηση στο 1908
Έγινε από δύο άτομα, τους Θωμά Θεοφάνη και Ηλία Πανέτσο. Στις 28 Σεπτεμβρίου 1908, από το λιμάνι της Πάτρας ταξίδεψαν με το πλοίο “Oceania” και στις 16 Οκτωβρίου αντίκρισαν το λιμάνι της Νέας Υόρκης. Το διαθέσιμο υλικό του αρχείου μας πληροφορεί ότι :
· Ο Θωμάς Θεοφάνης ήταν 18 ετών. Το όνομα του πατέρα του ήταν Ιωάννης. Προορισμός του για δουλειά (με 10 $ μαζί του) ήταν η Νέα Υόρκη, κοντά στον αδερφό του Γεώργιο.
· Ο Ηλίας Πανέτσος ήταν 18 ετών. Ο πατέρας του ονομαζόταν Νικόλαος. Με 10 $ για τα αναγκαία πρώτα έξοδα, πήγαινε για δουλειά στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο ξάδερφός του Κωνσταντίνος Βασιλείου[4].
iv. Κορύφωση της μετανάστευσης στο 1909
Στη διάρκεια του έτους καταγράφηκαν πέντε μεταναστευτικά ταξίδια με πλοία (3 ομαδικά και 1 από μεμονωμένο) προς την Αμερική. Συνολικά έφυγαν 13 άτομα από την Έλοβα. Πιο συγκεκριμένα :
Η πρώτη ομαδική αναχώρηση το 1909 αριθμούσε τέσσερα άτομα, Ήταν οι : Ηλ. Αλλοίμονος, Λουκ. Καρτέρης, Σερ. Καρτέρης και Δημ. Κιτσάκης. Από το λιμάνι του Πειραιά, στις 15 Μαρτίου ανέβηκαν στο πλοίο “Massilia” και στις 10 Απριλίου κατέβηκαν στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Επιπλέον στοιχεία του αρχείου μας αναφέρουν ότι :
· Ο Ηλίας Αλλοίμονος ήταν 23 ετών. Η μητέρα του ονομαζόταν Αγγέλω. Αναζητούσε δουλειά, με 7 $ μαζί του, στη Νέα Υόρκη, κοντά στον ξάδερφό του Γεώργιο Θεοφάνη.
· Ο Λουκάς Καρτέρης ήταν 19 ετών. Το όνομα του πατέρα του ήταν Ιωάννης. Με 7 $ στην τσέπη, έψαχνε για δουλειά στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο συμπατριώτης του Κωνστ, Σταθογιάννης.
· Ο Σεραφείμ Καρτέρης ήταν 24 ετών. Στο χωριό ήταν ο πατέρας του Ιωάννης. Προορισμός του για δουλειά (με 6 $ μαζί του) ήταν η Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο συμπατριώτης του Κωνστ. Σταθογιάννης.
· Ο Δημήτριος Κιτσάκης ήταν 22 ετών. Το όνομα του πατέρα του ήταν Κωνσταντίνος. Με 10 $ για τα πρώτα του αναγκαία έξοδα, πήγαινε για δουλειά στη Νέα Υόρκη, κοντά στον ξάδερφό του Ιωάννη Μπλατσιώρη.
Πλοίο “Massilia” (Photo: Peabody Essex Museum)
Η μεμονωμένη αναχώρηση το 1909 έγινε από τον Ευάγγελο Ζαρονικόλα. Στις 29 Μαρτίου, από το λιμάνι της Πάτρας ταξίδεψε με το πλοίο “Laura” και στις 15 Απριλίου αφίχθηκε στις ΗΠΑ. Ήταν 25 ετών και αναλφάβητος. Ο πατέρας του ονομαζόταν Στέλιος. Αναζητούσε δουλειά, με 10 $ μαζί του, στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο φίλος του Κώστας Σταθογιάννης.
Η δεύτερη ομαδική αναχώρηση το 1909 αριθμούσε έξι άτομα και περιλάμβανε τους : Ιωάν. Αλεξίου, Ηρ. Αλεξά, Ευάγ. Πανέτσο, Ιωάν. Πανέτσο, Αριστ. Σκαρλάτο και Νικ. Σκαρλάτο. Από το λιμάνι της Πάτρας, στις 27 Ιουνίου επιβιβάστηκαν στο ελληνόκτητο πλοίο “Patris” και στις 14 Ιουλίου αποβιβάστηκαν στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Για τους μετανάστες αυτούς γνωρίζουμε ότι:
· Ο Ιωάννης Αλεξίου ήταν 19 ετών. Ο πατέρας του ονομαζόταν Χρήστος. Γεννήθηκε στην Έλοβα, αλλά ως τόπο διαμονής δήλωσε το Καρπενήσι. Αναζητούσε δουλειά, με 10 $ μαζί του, στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο συμπατριώτης του Κώστας Σταθογιάννης.
· Ο Ηρακλής Αλεξάς ήταν 18 ετών. Το όνομα της μητέρας του ήταν Αγορίτσα. Με 15 $ στην τσέπη, έψαχνε για δουλειά στη Νέα Υόρκη, κοντά στον ξάδερφό του Γεώργιο Θεοφάνη.
· Ο Ευάγγελος Πανέτσος ήταν 18 ετών. Ο πατέρας του ονομαζόταν Κωνσταντίνος. Προορισμός του για δουλειά (με 15 $ μαζί του) ήταν η Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο θείος του Κων/νος Βασιλείου.
· Ο Ιωάννης Πανέτσος ήταν 18 ετών. Το όνομα του πατέρα του ήταν Νικόλαος. Με 25 $ για τα πρώτα του έξοδα, πήγαινε για δουλειά στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο θείος του Κων/νος Βασιλείου.
· Ο Αριστοτέλης Σκαρλάτος ήταν 19 ετών. Στο χωριό ήταν ο πατέρα του Δημήτριος. Αναζητούσε δουλειά, με 10 $ μαζί του, στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο συμπατριώτης του Μιλτιάδης Σταθογιάννης.
· Ο Νικόλαος Σκαρλάτος ήταν 24 ετών. Το όνομα του πατέρα του ήταν Δημήτριος. Με 15 $ στην τσέπη, έψαχνε για δουλειά στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο συμπατριώτης του Κώστας Σταθογιάννης.
Ατμόπλοιο “Πατρίς” (Patris)
Η τρίτη ομαδική αναχώρηση το 1909 έγινε από δύο άτομα, τους Παν. Αλλοίμονο και Ιωάν. Σταθογιάννη. Στις 22 Σεπτεμβρίου, από το λιμάνι του Πειραιά έφυγαν με το πλοίο “Patris” και έφτασαν στην Αμερική. Ξέρουμε επίσης ότι :
· Ο Παναγιώτης Αλλοίμονος ήταν 18 ετών και αναλφάβητος. Στο χωριό ήταν η μητέρα του Αγγέλω. Προορισμός του για δουλειά (με 15 $ μαζί του) ήταν η Νέα Υόρκη, κοντά στον αδερφό του Ηλία.
· Ο Ιωάννης Σταθογιάννης ήταν 28 ετών και αναλφάβητος. Η μητέρα του ονομαζόταν Ολυμπιάς. Με 15 $ για τα πρώτα του έξοδα, πήγαινε για δουλειά στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο αδερφός του Αριστείδης Σταθογιάννης.
v. Μείωση του αριθμού μεταναστών στο 1910
Στη διάρκεια του έτους καταγράφηκαν δύο ομαδικά μεταναστευτικά ταξίδια με πλοία προς την Αμερική. Συνολικά έφυγαν 5 άτομα από την Έλοβα. Πιο αναλυτικά :
Η πρώτη ομαδική αναχώρηση το 1910 κατέγραψε τρία άτομα, τους : Δημ. Καραγεωργούλη, Νικ. Καρτέρη και Ηλία Σκαρλάτο. Στις 20 Ιουνίου, από το λιμάνι της Πάτρας αναχώρησαν με το πλοίο “Martha Washington” και στις 3 Ιουλίου αντίκρισαν το λιμάνι της Νέας Υόρκης. Τα διαθέσιμα στοιχεία του αρχείου μας πληροφορούν ακόμη ότι :
· Ο Δημήτριος Καραγεωργούλης ήταν 32 ετών και παντρεμένος. Η γυναίκα του ονομαζόταν Ελένη. Αναζητούσε δουλειά, με 21 $ μαζί του, στη Νέα Υόρκη όπου ήταν ο ξάδερφός του Μιλτ. Σταθογιάννης. Είχε ξαναπάει στην Αμερική ο Δημήτριος Καραγεωργούλης, την περίοδο 1907-09 και εργάστηκε πάλι στον ίδιο προορισμό.
· Ο Νικόλαος Καρτέρης ήταν 28 ετών, αναλφάβητος και παντρεμένος. Το όνομα της γυναίκας του ήταν Ευτυχία. Με 23 $ στην τσέπη, έψαχνε για δουλειά στη Νέα Υόρκη, κοντά στον ξάδερφό του Κ. Σταθογιάννη.
· Ο Ηλίας Σκαρλάτος ήταν 19 ετών. Ο πατέρας του ονομαζόταν Δημήτριος. Προορισμός του για δουλειά (με 27 $ μαζί του) ήταν η Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο αδελφός του Αρ. Σκαρλάτος.
Η δεύτερη ομαδική αναχώρηση το 1910 έγινε από δύο άτομα. Ήταν οι Παν. Μαντζίκης και Δημ. Χασιώτης. Από το λιμάνι της Πάτρας, στις 5 Σεπτεμβρίου ανέβηκαν στο πλοίο “Atlanta” και στις 24 Σεπτεμβρίου κατέβηκαν στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Επιπλέον στοιχεία μας γνωρίζουν ότι:
· Ο Παναγιώτης Μαντζίκης ήταν 19 ετών. Στο χωριό ήταν ο πατέρας του Νικόλαος. Με 25 $ για τα πρώτα του έξοδα, πήγαινε για δουλειά εργάτη σε φάρμα στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο φίλος του Γ. Σταθογιάννης.
· Ο Δημήτριος Χασιώτης ήταν 31 ετών, αναλφάβητος και παντρεμένος. Το όνομα της γυναίκας του ήταν Ασημίνα. Αναζητούσε δουλειά εργάτη σε φάρμα, με 25 $ μαζί του, στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο κουνιάδος του Γ. Αλλοίμονος.
vi. Μία ομαδική αναχώρηση στο 1911
Έγινε από δύο άτομα, τους : Χρ. Zαρονικόλα και Κώσ. Καρτέρη. Στις 8 Μαρτίου, από το λιμάνι της Πάτρας επιβιβάστηκαν στο πλοίο “Argentina” και στις 25 Μαρτίου αποβιβάστηκαν στο λιμάνι της Νέας Υόρκης. Ξέρουμε ακόμη γι’ αυτούς ότι :
· Ο Χρήστος Ζαρονικόλας ήταν 35 ετών, αναλφάβητος και παντρεμένος. Η γυναίκα του ονομαζόταν Κατίνα. Με 25 $ μαζί του, έψαχνε για δουλειά εργάτη σε φάρμα, στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο συγγενής του Ι. Μπλατσιώρης.
· Ο Κώστας Καρτέρης ήταν 35 ετών και παντρεμένος. Στο χωριό είχε τη γυναίκα του Χρύσω. Προορισμός του για δουλειά εργάτη σε φάρμα (με 25 $ μαζί του) ήταν η Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο συγγενής του Κ. Σταθογιάννης.
Ατμόπλοιο
“Argentina”
vii. Μεταναστευτικός επίλογος με δύο ατομικές αναχωρήσεις στο 1912
Η πρώτη μεμονωμένη αναχώρηση στο 1912 έγινε από τον Βάγια Αλεξιά. Από το λιμάνι της Πάτρας, στις 26 Φεβρουαρίου ταξίδεψαν με το πλοίο “Alice” και στις 14 Μαρτίου έφτασαν στην Αμερική. Ήταν 21 ετών. Η μητέρα του ονομαζόταν Αγουρίτσα. Με 28 $ για τα αναγκαία πρώτα του έξοδα, πήγαινε για δουλειά στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο αδερφός του Ηρακλής Αλεξιάς.
Η δεύτερη μεμονωμένη αναχώρηση στο 1912 έγινε από τον Δημήτριο Αλλοίμονο. Στις 10 Σεπτεμβρίου από το λιμάνι της Πάτρας ταξίδεψε με το πλοίο “Martha Washington” και στις 29 Σεπτεμβρίου αφίχθηκε στις ΗΠΑ. Ήταν 19 ετών. Το επάγγελμα που δήλωσε ήταν αγρότης-κτηματίας (farmer). Το όνομα του πατέρα του ήταν Κώστας. Αναζητούσε δουλειά, με 25 $ μαζί του στη Νέα Υόρκη, όπου ήταν ο συγγενής του Δ. Χασιώτης.
----------------------------------
Βιβλιογραφία-Αναφορές-Ιστοσελίδες
1. Αρχείο EllisIsland, της Υπηρεσίας Μετανάστευσης των ΗΠΑ.
2. Β.Δ. 3/15-12-1833
3. Διάταγμα 29-8-1912 (ΦΕΚ 261/1912)
4. Απογραφές πληθυσμού 1889, 1896, 1920.
5. Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου : “Ευρυτάνες μετανάστες στην Αμερική (1899-1924)”, από Οκτ. 2015 είναι αναρτημένη στο μπλογκ www.amfictyon.blogspot.gr
6. Ιστοσελίδα https://www.eetaa.gr
7. περ. «Οικονομικός Ταχυδρόμος», ειδικό τεύχος, σελ. 54, 1997.
8. εφ. Η ΕΠΑΡΧΙΑ, ετών 1927-1934, Λαμίας.
9. «Οδηγός του Μετανάστου», 1910, Αθήνα.
10. Θ. Ανθογαλίδου «Η ελληνική μετανάστευση στις ΗΠΑ (1900-1925)», στην ηλεκτρονική διεύθυνση: http://www.auth.gr/virtualschool/1.2/Praxis/BoravouProject.html
11. Θανάση Καλαφάτη «1880-1920, η πρώτη εν Αμερική μετανάστευσις», 2-5-2004, από το Διαδίκτυο.
12. Ιστοσελίδα http://www.mariailiaki.gr/
13. Βικιπαίδεια
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1]Όταν λέμε Αμερική εννοούμε τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ).
[2]Στο σύνολο των 28 μεταναστών από την Έλοβα, βρέθηκαν 7 αναλφάβητοι (ποσοστό 25 %).
[3]Δεν καταγράφηκαν και δεν περιλαμβάνονται σ’ αυτή την εργασία όσοι μετανάστες ήρθαν στις ΗΠΑ, αλλά από άλλα λιμάνια της.
[4]Από το Καρπενήσι. Πήγε στην Αμερική το 1907, σε ηλικία 20 ετών. Προορισμός του για δουλειά ήταν η Νέα Υόρκη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου