"Τη μάνα μου τη Ρούμελη ν' αγνάντευα το λαχταρώ
Ψηλά που με νανούριζες καημένo Καρπενήσι!
Τρανά πλατάνια ξεδιψούν στις βρύσες με το κρύο νερό
Σαρακατσάνα ροβολάει και πάει για να γεμίσει.

Με κρουσταλλένια σφυριχτά, σε λόγγους φεύγουν σκοτεινούς
κοτσύφια και βοσκόπουλα με τα λαμπρά τα μάτια,
νερά βροντούνε στο γκρεμό και πάνε προς τους ουρανούς
ίσια κι ορθά, σαν την ψυχή της Ρούμελης, τα ελάτια..."

Ζαχαρίας Παπαντωνίου

Κυλιόμενο

16/1/17

Δημιουργία καρτέλ από μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες στην Ελλάδα


Έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού



   Από το 2013 άρχισε η αυτεπάγγελτη έρευνα, από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, μετά από πολυετή καθυστέρηση, για τη χειραγώγηση των διαγωνισμών δημοσίων έργων κατά την περίοδο 1989-2016.
   Για το σκοπό αυτό η Γεν. Γραμματεία Δημοσίων  Έργων ζήτησε στοιχεία για έργα από το 1990 και μετά, τα οποία έγιναν από τις εταιρείες “Αττικό Μετρό”, “Εγνατία Οδό”, “Τεχνική Ολυμπιακή”, ΟΣΕ, κ.ά. Πολλές πληροφορίες δόθηκαν από τον Κ. Στέγγο, με κατασκευαστική εταιρεία από την Πάτρα και ιδιοκτήτη του Ομίλου “Τεχνική Ολυμπιακή”. Στο ημερολόγιό[1] του βρέθηκαν πληροφορίες και στοιχεία για συναντήσεις με άλλες κατασκευαστικές εταιρείες.
   Στην υπόθεση της έρευνας αυτής εμπλέκονται 45 ελληνικές και ξένες κατασκευαστικές εταιρείες, και επιπλέον μία τράπεζα. Είναι εταιρείες συμφερόντων Μπόμπολα, Κόκκαλη, Περιστέρη, Ιωάννου-Παρασκευαΐδη, κ.ά. Επιπλέον είναι και διεθνείς[2] μεγάλοι όμιλοι, όπως η γαλλική Vinci και οι γερμανικές Hochtief και Siemens.
   Το Μάιο του 2016 δημοσιεύτηκε το πρώτο πόρισμα της έρευνας. Σε πολυνομοσχέδιο-σκούπα (άρθρα 105, 106) της κυβέρνησης Τσίπρα, περιλαμβανόταν διάταξη για διακανονισμό από παραβάτισσες εταιρείες με απαλλαγή από ποινικές ευθύνες, αν πληρώσουν τα πρόστιμα, μετά από ομολογία. Η διάταξη οδηγούσε σε αμνήστευση σχεδόν των εταιρειών σε καρτέλ. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι τη διάταξη προώθησαν οι υπουργοί Αλ. Φλαμπουράρης, Χρ. Σπίρτζης και Νικ. Παρασκευόπουλος. Οι αντιδράσεις όμως στη Βουλή και η κατακραυγή που ακολούθησε, ανάγκασαν σε αναδιάταξη, με υποχρέωση πληρωμής των προστίμων, μετά από ομολογία, αλλά συνέχιση της ποινικής δίωξης για άλλες ανάλογες παραβάσεις.

12/1/17

Ιδιωτικές Κλινικές Λαμίας (Μέρος Α΄)


Στα προπολεμικά χρόνια



Παθολογική Κλινική Νικολάου Αναστασίου



   Ο Νικόλαος Αναστασίου γεννήθηκε στο Λιανοκλάδι το 1900. Οι γονείς του ονομάζονταν Ευάγγελος και Πηνελόπη. Σπούδασε γιατρός γενικής ιατρικής (παθολόγος). Απέκτησε την ειδικότητα του γυναικολόγου.

Το 1926 αρχίζει να ασκεί την ιατρική τέχνη. Στη Λαμία εγκαταστάθηκε[1] και από το 1926 απέκτησε την άδεια και άρχισε να ασκεί την ιατρική τέχνη. Δεχόταν και εξέταζε ασθενείς στο Φαρμακείο Παν. Τομαρά. Το 1927 έκανε την εγγραφή του στον Ιατρικό Σύλλογο Φθιώτιδας.

   Στις αρχές της δεκαετίας του ’30 παντρεύτηκε μια ανεψιά του φαρμακοποιού Ι. Μαχαιρά. Είχε πολλή πελατεία, που αποτελεί απόδειξη ότι ήταν καλός γιατρός. Ήταν  κοινωνικό και ευπροσήγορο άτομο στην κοινωνία της περιοχής. Το καλό επίπεδο του εισοδήματός του αποδεικνύεται από την Εφορία. Στην κατάταξη επιτηδευματιών[2] του έτους 1934, ο Νικ. Αναστασίου[3] οικονομικά τέθηκε  στην κλάση 5 και φορολογήθηκε με 1.600 δραχ. (πολύ σημαντικό ποσό, σε αξία της εποχής του).


   Ίδρυσε Παθολογική Κλινική.  Στις 5 Ιουλίου 1936 έγιναν τα εγκαίνια[4] της Παθολογικής Κλινικής του (που είχε και χειρουργικό τμήμα), παρουσία αρχών και επιστημονικού κόσμου. Η νέα Κλινική στεγάστηκε σε μέγαρο (που διαρρυθμίστηκε κατάλληλα), στο οποίο πριν βρισκόταν η Εφορία και το Δημόσιο Ταμείο, στην οδό Βύρωνος 14.  Η Κλινική είχε τρεις θέσεις Α’, Β’ και Γ’.

     Φωτογραφία του κτιρίου της Κλινικής από διαφήμιση την εφ. “Η ΕΠΑΡΧΙΑ”, τον Ιούλιο 1936, δίνεται δίπλα.

     Το 1939 κλήθηκε, όπως όλοι οι γιατροί, για ολιγοήμερη επιστράτευση[5] πριν από τον πόλεμο του ’40. Υπηρέτησε με την ειδικότητά του στον πόλεμο 1940-41. Στην κατοχή που ακολούθησε, η Κλινική του, όπως και οι άλλες, αναγκάστηκε να κλείσει.

     Διετέλεσε μέλος του Δ.Σ. του Ιατρικού Συλλόγου Φθιώτιδας. Το 1945 απέκτησε την ειδικότητα του φυματιολόγου. Έφυγε από τη Λαμία από τις 22-6-1945 και εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Η διπλή εγγραφή του στους Ι. Σ. Φθιώτιδας και Αττικοβοιωτίας, διατηρώντας στη Λαμία την Κλινική του, ανάγκασε τον Ιατρικό Σύλλογο Φθιώτιδας σε διαγραφή του. 

     Το 1966 παντρεύτηκε την Ιωάννα Κων. Γρεβενίτη που γεννήθηκε στη Λαμία. Δεν απέκτησαν παιδιά

     Ήταν φιλότεχνο άτομο. Είχε μεγάλη συλλογή έργων τέχνης. Δεν είναι γνωστή η τύχη τους.

     Για τα επόμενα χρόνια ελλείπουν στοιχεία, όπως  και η χρονολογία του θανάτου του.

7/1/17

Μικροεπαγγελματίες της παλιάς Λαμίας


Στα προπολεμικά χρόνια



Εισαγωγή


   Είναι μια σημαντική σε αριθμό κοινωνική ομάδα, που ασκούσε μια επαγγελματική δραστηριότητα κατά κανόνα μεμονωμένα, σε σταθερή θέση ή πλανόδια, διαθέτοντας πολύ λίγα κεφάλαια. Συνήθως έκανε μικροεμπόριο (π.χ. ξηρών καρπών, παγωτών, γάλακτος, γλυκών, κλπ.), αλλά μπορεί να περιλάμβανε και τεχνίτες (π.χ. ακονιστής, καλαντζής, κλπ), ή παραγωγούς προϊόντος (π.χ. χαλβά, για μαλλί της γριάς, ψητά κάστανα, κ.ά.).
Φιστικάς υπαίθριος
     Τα στοιχεία που θα δοθούν προέρχονται από τα Βιβλία όλων των Ι. Ν. της Λαμίας, αλλά και από τα χειρόγραφα Βιβλία ληξιαρχικών πράξεων (1860, 1863) του Δήμου Λαμιέων. Καλύπτουν χρονική περίοδο μισού αιώνα περίπου στον 20ό αι., αλλά θα δοθούν και περιορισμένα στοιχεία από το 19ο αι., με όσο γίνεται συνοπτικό τρόπο.




Είδη μικροεπαγγελματιών


   Η πλέον διαδεδομένη δραστηριότητα ήταν αυτή των μικροπωλητών. Ήταν μεμονωμένα άτομα σε μόνιμη θέση ή πλανόδια, που διέθεταν είδη τροφίμων, ποτών (μικρεμπόριο), όπως :
Παγωτατζής

28/12/16

Από το Μοσχοχώρι Φθιώτιδας, μετανάστες στην Αμερική (1907-1916)


Προλεγόμενα


   Η εργασία αυτή έγινε μετά από αίτημα του Θανάση Βελέντζα, φιλολόγου-καθηγητή, ιστοριοδίφη και εξαιρετικού ερευνητή των τοπικών ονοματοθεσιών. Για το σκοπό αυτό, του ζήτησα επώνυμα παλιών κατοίκων του Μοσχοχωρίου, για να επιβεβαιώσω το υλικό της έρευνας. Ανταποκρίθηκε και μου ήταν πολύ χρήσιμα έως αναγκαία. Βλέπετε υπάρχουν στην Ελλάδα αρκετοί οικισμοί με το όνομα Μοσχοχώρι (Κοζάνης, Λάρισας, Πιερίας, Φθιώτιδας, Μεσσηνίας). Έτσι απέκλεισα όσα επώνυμα δεν έχουν σχέση με το Μοσχοχώρι Λαμίας.
   Μεγάλο μέρος του υλικού είχε ερευνηθεί και βρεθεί από χρόνια. Η έρευνα απέδωσε 37 μεταναστευτικά (ομαδικά ή ατομικά) ταξίδια στα οποία έφυγαν 79 άτομα (κάποιοι μετανάστες έκαναν 2 ταξίδια). Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή να έγραψαν άλλο τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη (π.χ. Λαμία) της περιοχής, ενώ γεννήθηκαν και ζούσαν σε γειτονικό χωριό. Κάτι τέτοιο όμως δεν μπορώ να το ξέρω. Γι’ αυτό θα πρέπει να το συμπληρώσει κάποιος που ξέρει τα ντόπια επώνυμα, κι αν είναι μεγαλύτερης ηλικίας (με καλή μνήμη) ακόμα καλύτερα.
   Για το αποτέλεσμα αυτό χρειάστηκαν πολλές ώρες και μέρες εντατικής απασχόλησης. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (Ellis Island). Η επεξεργασία έγινε τμηματικά και το μεγαλύτερο μέρος της έγινε το φθινόπωρο του 2016. Ολοκληρώθηκε το Νοέμβριο του 2016.
   Η παρούσα εργασία θα μπορούσε να εμπλουτιστεί με φωτογραφικό υλικό των μεταναστών στις ΗΠΑ, που εγώ δεν έχω αυτή τη δυνατότητα. Ο τοπικός Σύλλογος ή με πρωτοβουλία κάποιου (ή κάποιων) μπορεί να αναζητήσει και να βρεθούν στο χωριό κάποιες φωτογραφίες, που θα εμπλουτίσουν την προσπάθεια αυτή. Επίσης μπορεί να συμπληρωθεί η εργασία, με την τύχη των μεταναστών αυτών, δηλ. ποιοι γύρισαν στην πατρίδα και ποια ήταν η προκοπή τους (επαγγελματική και προσωπική).
   Η εργασία-μελέτη αυτή θέλει να τιμήσει τους ανθρώπους της ιστορικής κωμόπολης, για την τόλμη και την απόφαση να φύγουν στα ξένα (μερικοί ίσως να μην ξαναδούν τον τόπο τους), θυσιάζοντας τα καλύτερά τους χρόνια για να  ζήσει η γονική οικογένεια και οι ίδιοι καλύτερα.
   Μετά από έναν αιώνα, η προσπάθεια αυτή αποτείνεται στο θυμικό όσων έζησαν ή έχουν εικόνες από τα χρόνια της μετανάστευσης στην Αμερική. Είναι όμως μια αναγκαία κατάθεση μνήμης για τους νεότερους, στους οποίους και αφιερώνεται.

           Κωνσταντίνος  Αθαν. Μπαλωμένος
                     φυσικός


---


Διοικητικές μεταβολές

 

Μοσχοχώρι Λαμίας


   Από τις 20 Απρ. 1835, ο οικισμός Μοσχοχώρι προσαρτήθηκε στο δήμο Οιτών (Τράχινος), του νομού Φωκίδος και Λοκρίδος.
   Στις 24 Μαρτ. 1864 ο οικισμός έπαψε να είναι έδρα του δήμου Ηρακλειωτών. Από τις 15 Δεκ. 1874 ορίστηκε ως θερινή έδρα του δήμου Ηρακλειωτών.
   Το 1899 υπαγόταν πλέον στο νομό Φθιώτιδος. Το 1909 άλλαξε πάλι και υπαγόταν στο νομό Φθιωτιδοφωκίδος.
  Από τις 31 Αυγ. 1912 ο οικισμός αποσπάστηκε από το δήμο Ηρακλειωτών (που καταργήθηκε) και ορίστηκε ως έδρα της κοινότητας Μοσχοχωρίου.
   Από τις 31 Μαρ. 1943 ο οικισμός Μοσχοχωρίου υπάγεται πλέον στο νομό Φθιώτιδος. 
   Από τις 4 Δεκ. 1997 (ΦΕΚ 244Α)ο οικισμός ορίστηκε ως έδρα του δήμου Γοργοποτάμου.
   Το 2010, ο οικισμός Μοσχοχώρι αποσπάστηκε από το δήμο Γοργοποτάμου και προσαρτήθηκε στο δήμο Λαμιέων.

20/12/16

Σαλεπιτζήδες της παλιάς Λαμίας


Λησμονημένα επαγγέλματα



   Τα ζεστά ροφήματα ήταν πάντα ευχαρίστως αποδεκτά από όλους. Τις πρωινές ώρες, οι άνδρες έφευγαν απ’ το σπίτι για τις δουλειές τους, χωρίς να πιουν κάτι. Έτσι κάποιοι επαγγελματίες αναλάμβαναν να καλύψουν αυτή την ανάγκη είτε σε μικρά καταστήματα της Λαμίας, είτε ως πλανόδιοι επαγγελματίες. Εκτός από τα καφενεία, που σέρβιραν κυρίως καφέ ή τσάι, στη Λαμία υπήρχαν πολλά γαλακτοπωλεία (για ζεστό γάλα, κ.ά.), υπήρχαν και τρία σαλεπιστήδικα (για ζεστό σαλέπι).

Πλανόδιος σαλεπιτζής
(από παλιά κάρτα)
   Το σαλέπι (είναι τουρκική λέξη) προέρχεται από αποξηραμένους βολβούς διάφορων ορχεοειδών φυτών. Αυτοί μετά γίνονται σκόνη, η οποία βράζεται με ζάχαρη ή μέλι και αρωματίζεται με πιπερόριζα (το λένε τώρα τζίντζερ). Έτσι παράγεται το ομώνυμο ποτό, που είναι θρεπτικό λόγω του αμύλου και της γόμας που περιέχει, καθώς και θερμαντικό λόγω της παχύρρευστης μορφής του και ως ζεστό ρόφημα. Φυσικά αυτό μπορούσαν να το φτιάξουν και στα σπίτια. Το αρωμάτιζαν, προσθέτοντας στο τέλος και κανέλλα.
   Στην παλιά Λαμία, υπήρχαν τρία μικρά καταστήματα που έφτιαχναν σαλέπι. Αυτά ήταν : στην οδό Τρούμαν (σήμερα λέγεται οδός Κουνούπη), στην αρχή της οδού Καραϊσκάκη (διαμπερές με την πλατεία Λαού) και στην οδό Καλύβα-Μπακογιάννη (δίπλα στο τότε ποτοποιείο Γ. Μπούτλα). Ο τελευταίος ιδιοκτήτης λεγόταν Μπουράντοβιτς. Όλοι αυτοί ήταν γκέγκηδες (από τη νότια Σερβία) ορθόδοξοι χριστιανοί και είχαν κάνει οικογένειες στη Λαμία. Σέρβιραν ζεστό σαλέπι, αλλά και ζεστό γάλα πρόβειο. Παράλληλα πουλούσαν και άλλα προϊόντα δικής τους παραγωγής, όπως γιαούρτι σε πήλινες τσανάκες, αλλά και χύμα. Επίσης χαλβά με σουσάμι (σουσαμένιο) ή με στραγάλια (στραγαλένιο), σαπουνέ  χαλβά, λουκουμάδες με μέλι και το φθινόπωρο έφτιαχναν σουτζούκια με καρύδια και μουσταλευριά.

12/12/16

Σπυρίδων Γεωργ. Κατσάνος (1929-2016) & Κλινική ΜΗΤΕΡΑ




    Ο Σπύρος Κατσάνος γεννήθηκε το 1929 στο χωριό Συκά της Δυτικής Φθιώτιδας. Οι γονείς του ονομάζονταν Γεώργιος και Βάια. Εισήλθε στην Ιατρική Σχολή του  Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Αποφοίτησε και το 1955 απέκτησε την άδεια άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος. 

Σπύρος Κατσάνος

  Το ίδιο έτος (1955) ήρθε με διάθεση προσφοράς στον τόπο του και εγκαταστάθηκε στην ιδιαίτερη πατρίδα του (Συκά Υπάτης), με την ειδικότητα του γιατρού γενικής ιατρικής. Μετά το 1959 υπηρέτησε ως γιατρός στο νέο (τότε) Νοσοκομείο Λαμίας. Το 1964 φεύγει στην Αθήνα, όπου απέκτησε την ειδικότητα του μαιευτήρα – γυναικολόγου. Μετά διετία, το 1966 επέστρεψε στη Λαμία, όπου εγκαταστάθηκε.
      Το Σεπτέμβριο του 1966 ο Σπύρος Κατσάνος με το μαιευτήρα-γυναικολόγο Δημήτριο Νίκαινα ίδρυσαν την Ιδιωτική Μαιευτική – Γυναικολογική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ. Βρισκόταν σε νοικιασμένο κτίριο στην οδό Λεωσθένους – Δεδούση στη Λαμία (απέναντι απ’ το σημερινό κρεοπωλείο του Λουκά Ζήρου). Μεταξύ των βασικών συνεργατών της Κλινικής ήταν η αναισθησιολόγος-γιατρός Αλίκη Κούτρα – Κατσάνου και σύζυγος του πρώτου.

10/12/16

Δημοτική Φιλαρμονική Λαμίας - 120 χρόνια



   Στην ελεύθερη από τους Τούρκους Ελλάδα, το 1830 η δυτική μουσική ήταν σχεδόν άγνωστη στους Έλληνες της ηπειρωτική χώρας. Στα χρόνια των Βαυαρών του Όθωνα, η μουσική παιδεία ήταν παραμελημένη, το δε ελληνικό κράτος μιμούμενο τους Επτανήσιους ξόδευε χρήματα σε ιταλικούς θιάσους όπερας.
   Μετά το 1870 η δυτική μουσική κερδίζει έδαφος στην Αθήνα, με την ίδρυση του Ωδείου Αθηνών το 1871, όσο και πολλές ιδιωτικές πρωτοβουλίες μέχρι το 1900. Στα πρότυπα της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κέρκυρας ιδρύθηκαν τότε η Φιλαρμονική Εταιρεία Αθηνών και ο Όμιλος Φιλόμουσων.
   Οι μουσικές επιδράσεις της πρωτεύουσας με κάποια χρονική καθυστέρηση έφταναν και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Αντίστοιχα λοιπόν, το 1896, ιδρύθηκε στη Λαμία ο “Μουσικός Σύλλογος Λαμίας”. Είναι το εναρκτήριο έτος της Φιλαρμονικής Λαμίας. Στους σκοπούς του Μουσικού Συλλόγου (εφόσον δεν υπήρχε Ωδείο) ήταν η διδασκαλία πνευστών και εγχόρδων οργάνων για φιλαρμονική ορχήστρα, που θα έδινε συναυλίες σε δημόσιους χώρους, κ.ά.
   Μάλιστα από το 1896, στο εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής Ταράτσας Λαμίας υπάρχει μια εικόνα της Αγίας Παρασκευής, που είναι δωρεά των Μουσικών Λαμίας. Σ’ αυτήν αναγράφονται 17 ονόματα με πρώτο τον αρχιμουσικό Αθανάσιο Ζαχαρόπουλο.
   Δήμαρχος Λαμίας ήταν τότε ο δραστήριος Αριστείδης Σκληβανιώτης. Ο Σύλλογος ήταν υπό την αιγίδα του Δήμου, υποστηρίζοντας και τη λειτουργία της Δημοτικής Φιλαρμονικής. Έδινε συναυλίες στην πλατεία Ελευθερίας της Λαμίας και σε χωριά της περιοχής, συμμετείχε σε παρελάσεις, σε υποδοχές επισήμων και σε άλλες κοινωνικές εκδηλώσεις του δήμου, υπηρετώντας παράλληλα τη μουσική αναβάθμιση της πόλης.
   Για την ιστορία, αναφέρω τα μέλη του πρώτου Δ.Σ. του Μουσικού Συλλόγου Λαμίας: Ξεν. Ζητουνιάτης, πρόεδρος, Κων. Παπαχατζής, γραμματέας, Παναγ. Παναγιωτίδης, γεν. έφορος, Γεώρ. Ν. Παπαστεργίου ειδ. έφορος.
   Το 1897 λόγω του ελληνοτουρκικού πολέμου ο Μουσικός Σύλλογος Λαμίας ανέστειλε μερικώς τη δράση του. Μετά τη λήξη του όμως ενεργοποιήθηκε πάλι σε όλες τις προπολεμικές δεκαετίες του 20ού αιώνα.
   Παράλληλα, λειτουργούσε και η Χορωδία Λαμίας, με μαέστρο το Γιάγκο Καρατζά. Τη στελέχωναν εκλεκτά επώνυμα  άτομα της Λαμιακής κοινωνίας, όπως Βουλγαράκης, Κατράνης, Σαράτσης, Καραφέρης, κ.ά.

Από παρτιτούρα μουσικού έργου
του συνθέτη Αθαν. Ζαχαροπούλου
   Το 1909 ήρθε στη Λαμία και εγκαταστάθηκε η δασκάλα πιάνου και ξένων γλωσσών Μαρία Μπερτόγια, που αποτέλεσε την πρωτοπορία για τη διάδοση της δυτικής μουσικής στον τόπο μας. Είχε κάνει στην Ελβετία ολοκληρωμένες σπουδές στη μουσική (πιάνο). Πέρασε 40 χρόνια στη Λαμία - ακόμα και την περίοδο της Κατοχής - αποδίδοντας σημαντικό έργο στη μουσική (όπως και στην ξενόγλωσση παιδεία).  Με την ευκαιρία κ. Δήμαρχε, για τη μεγάλη προσφορά της στη Λαμία, η πόλη της οφείλει την αναγνώριση και την απόδοση τιμής κι ευγνωμοσύνης.
  Στην πρώτη δεκαετία του 20ού αι. - μετά από έγκριση του υπουργείου Παιδείας - αποφασίστηκε να διδάσκονται μουσική οι μαθητές του Γυμνασίου Λαμίας δωρεάν από τον αρχιμουσικό του Συλλόγου, με την υποχρέωση να αγοράζουν τα πνευστά όργανα. Οι εθνικοαπελευθερωτικοί πόλεμοι από το 1912 και μετά ανέτρεψαν τα ωραία σχέδια του Μουσικού Συλλόγου Λαμίας. Είχαν μάλιστα παραγγείλει και μουσικά όργανα σε Βοημία και Ιταλία, όμως τελικά η προσπάθεια ματαιώθηκε, λόγω των Βαλκανικών πολέμων. Η Μικρασιατική Καταστροφή και ο ερχομός των προσφύγων έκλεισαν τη δύσκολη αυτή χρονική περίοδο.
    Στα μέσα της δεκαετίας 1920-30, έχουμε επιπλέον και τη δραστήρια “Πανλαμιακή Ένωση των Φιλομούσων”. Αυτή διοργάνωνε εκδηλώσεις και συναυλίες, στις οποίες συμμετείχε δωρεάν και η πιανίστα Μαρία Μπερτόγια.