Εουτζένιο Ντε Σιμόνε και Γιόζεφ Μπλέχιγκερ

 Οι σωτήρες της  Λαμίας του 1944

 του Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου, φυσικού

 

Πρόλογος

   Είναι δύο ξένοι, που βρέθηκαν στη Λαμία κατά την περίοδο της Κατοχής. Έτυχε τον Οκτώβριο 1944, να έχουν ένα σωτήριο ρόλο για την πόλη, που κινδύνευε από τις ανατινάξεις των πυρομαχικών, τα οποία ήταν στις αποθήκες του στρατοπέδου Τσαλτάκη.

   Να αναφέρω ότι για τις μαρτυρίες, δεν υπάρχει η δυνατότητα διασταύρωσης και επιβεβαίωσης των γενομένων ενεργειών από τους ανωτέρω.

 

Ο Γερμανικός “πολιτισμός” και ο Ελληνικός Πολιτισμός

του Στούρε Λιννέρ, Σουηδού, επικεφαλής του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού στην Ελλάδα, κατά την περίοδο της Κατοχής, όπως το έγραψε στο βιβλίο του «Η Οδύσσειά μου», με αναφορά στο Δίστομο.

Επιλογή : Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου

 

    Ο Γερμανικός “πολιτισμός”

     Παντρευτήκαμε στις 14 Ιουνίου. Ο υπεύθυνος της ελληνικής επιτροπής, Έμιλ Σάντστρομ, παρέθεσε γαμήλιο γεύμα προς τιμήν μας. Αργά το βράδυ με πλησίασε και με απομάκρυνε από τα γέλια και τις φωνές, προς μια γωνιά όπου θα μπορούσαμε να μιλήσουμε οι δυο μας. Μου έδειξε ένα τηλεγράφημα που μόλις είχε λάβει: οι Γερμανοί έσφαζαν για τρεις ημέρες τον πληθυσμό του Διστόμου, στην περιοχή των Δελφών, και στη συνέχεια πυρπόλησαν το χωριό. Πιθανοί επιζώντες είχαν ανάγκη άμεσης βοήθειας. Το Δίστομο ήταν μέσα στα όρια της περιοχής την οποία, την εποχή εκείνη, ήμουν αρμόδιος να τροφοδοτώ με τρόφιμα και φάρμακα. Έδωσα με τη σειρά μου το τηλεγράφημα στην Κλειώ να το διαβάσει, εκείνη έγνεψε κι έτσι αποχωρήσαμε διακριτικά από τη χαρούμενη γιορτή.

Υποψήφιος για νέα βράβευση ο Σάββας Μαρκόπουλος, νευρολόγος-γιατρός του Γεν. Νοσοκ. Λαμίας

 Μετά από δύο Βραβεία

 Πρεσβευτής του προγράμματος «ΧΟΠΑ ΗΡΩΕΣ 112»

 

   Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα ΧΟΠΑ Ήρωες 112 (που είναι γνωστό διεθνώς ως FAST Heroes) απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 5 έως 9 ετών. Στόχος του είναι να μάθει στα παιδιά πώς να αναγνωρίζουν τα τρία βασικά συμπτώματα ενός εγκεφαλικού επεισοδίου και να καλούν αμέσως τον πανευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης 112.

   Το όνομα ΧΟΠΑ προήλθε από τα αρχικά γράμματα των λέξεων :

Χ (χέρι) , Ο (ομιλία) , Π (πρόσωπο) και Α (αμέσως)

   Αυτά αντιστοιχούν σε συμπτώματα που πρέπει να προσέξει και ενέργειες που πρέπει να κάνει, ώστε να σώσει κάποιον άνθρωπο από την εκδήλωση του εγκεφαλικού επεισοδίου. Πιο αναλυτικά :

·       Χ (Χέρι)  :   Ελέγχουν εάν το άτομο μπορεί να κουνήσει και τα δύο του χέρια.

·       Ο (Ομιλία) : Ελέγχουν εάν η ομιλία του ατόμου είναι καθαρή ή αν μπερδεύει τα λόγια του.

·       Π (Πρόσωπο): Ελέγχουν εάν το πρόσωπο του ατόμου έχει κρεμάσει από τη μία πλευρά.

·       Α (Αμέσως) :  Εάν παρατηρήσουν οποιοδήποτε από αυτά τα σημάδια, μαθαίνουν να καλούν αμέσως το 112.

   Το πρόγραμμα αυτό, μέσα από το παιχνίδι, αξιοποιεί τη διάθεση των παιδιών να μαθαίνουν και έτσι να μετατραπούν σε "σούπερ ήρωες", οι οποίοι θα μπορούν να σώσουν τις ζωές των αγαπημένων τους, κυρίως των παππούδων και των γιαγιάδων.

Η Λαμία χρειάζεται ανάδειξη των χαρακτηριστικών της και όχι ανασχεδιασμό των πλατειών της

 Μελετημένες προτάσεις του αρχιτέκτονα Χρήστου Ρεντίφη

 Ευμενής υποδοχή της παρουσίασης στο Thermopylae Forum 2026

 

Πρόλογος

  Η γραφή τούτη προήλθε ως αποτέλεσμα της παρακολούθησης στο Φόρουμ Θερμοπυλών 2026, του έργου του Λαμιώτη αρχιτέκτονα Χρήστου Ρεντίφη, στην ενότητα με τίτλο “Όταν το όραμα χτίζεται με πράξεις”, στις 21 Μαΐου 2026. Τον ευχαριστούμε για την τιμή της ονομαστικής αναφοράς του στο έργο μας για τη Λαμία και την ευρύτερη Στερεά Ελλάδα, που αποτέλεσε υλικό για τις μελέτες του.

   Η αναβάθμιση της πόλης με ανάδειξη των αντιπροσωπευτικών στοιχείων της και η επαναφορά της ταυτότητας αυτής είναι το όνειρο όλων μας.

                      του Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου, φυσικού

 

Το πάνελ των εισηγητών στο Thermopylae Forum 2026. Αριστερά ο Χρήστος Ρεντίφης.

 

1.    Στοιχεία της αρχιτεκτονικής του κέντρου της Λαμίας

   Είναι γνωστό ότι το ιστορικό κέντρο της Λαμίας, από τα χρόνια του Όθωνα, σχεδιάστηκε πολεοδομικά από τον μελετητή Βούλγαρη, με χαρακτηριστικά νεοκλασικισμού. Η αναφορά στο Φόρουμ Θερμοπυλών του Χρ. Ρεντίφη εστιάστηκε στο τρίγωνο των πλατειών (Ελευθερίας-Διάκου-Πάρκου), όπου έγινε εξαιρετική χάραξη και ήταν ταιριαστή στο γεωγραφικό ανάγλυφο της Λαμίας (μεταξύ των λόφων του Κάστρου και του Αγ. Λουκά). Η ομοιότητα των πολεοδομικών σχεδίων Αθήνας και Λαμίας, λόγω και της μορφολογίας του εδάφους με τους χαρακτηριστικούς λόφους θα μπορούσε να χαρακτηρίσει τη Λαμία ως «Μικρή Αθήνα».

Το όραμα - έργο ενός ανθρώπου και η ανταμοιβή του

 Στη Βιβλιοθήκη του Γ. Ν. Λαμίας

Γραφή – Επιμέλεια : Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

 

Πρόλογος

    Τούτη η γραφή είναι ασυνήθης για τον υπογράφοντα, εφόσον θα αναφερθεί σε πράξεις κάποιων που δεν είναι αντάξιες για τις καλές δράσεις μερικών ανθρώπων. Ιδιαίτερη αξία προσδίδει η εθελοντική προσφορά των ανθρώπων, που είναι τόσο ζητούμενη από το κοινωνικό σύνολο και είναι προφανής η απόδοση της οφειλόμενης τιμής σ’ αυτούς. Στην παρούσα περίπτωση όμως κυριάρχησε η αγνωμοσύνη.

 

 

(α) Η εικόνα της Βιβλιοθήκης μέχρι το 2025

    Ο Σάββας Μαρκόπουλος (ιατρός και συντονιστής της δράσης) οργάνωσε μια εθελοντική ομάδα 38 πολιτών και όλοι μαζί :

·         συγκέντρωσαν βιβλία, έπιπλα και εξοπλισμό από δωρεές,

·         ανακαίνισαν και διαμόρφωσαν τον χώρο,

·         έστησαν μια σύγχρονη ιατρική βιβλιοθήκη και χώρο εκδηλώσεων μέσα στο νοσοκομείο.

   Το όλο εγχείρημα έγινε χωρίς κρατική χρηματοδότηση, αποκλειστικά με προσφορά χρόνου, γνώσης και υλικών από εθελοντές και πολίτες.

11 χρόνια χρειάστηκαν για την ανακαίνιση του Δικαστικού Μεγάρου Λαμίας

Καθυστερημένο ενδιαφέρον 

του Κωνσταντίνου Αθαν. Μπαλωμένου 

 

    Το κτίριο των δικαστηρίων Λαμίας είναι γνωστό τοπόσημο και ιστορικό κτίριο της πόλης από το 1911. Στο χώρο του έγιναν περιώνυμες δίκες, όπως η «Δίκη της Λαμίας» το 1922, οι δίκες του Στρατοδικείου Λαμίας την περίοδο του Εμφυλίου 1945-1950, η δίκη της Σπυριδούλας το 1956, η δίκη του Γοργοποτάμου το 1965 και άλλες. Στο κτίριο αυτό στεγάζεται και ο Δικηγορικός Σύλλογος Λαμίας, ένας από τους αρχαιότερους της Ελλάδας που ιδρύθηκε το 1866.

   Το ιστορικό αυτό κτίριο μετά από την υπεραιωνόβια προσφορά του, χρειάστηκε ανακαίνιση. Δεν μας έγινε γνωστή αν είχε γίνει προηγούμενη ανακαίνιση, κάτι που μάλλον θα ήταν απαραίτητο. Η εγκατάλειψη για έναν αιώνα είχε δημιουργήσει φθορές και λειτουργικά προβλήματα. Χρειαζόταν στεγανοποίηση, είχε διαβρωθεί από την υγρασία και ίσως έπεφταν κεραμίδια από τη στέγη.

   103 χρόνια μετά την κατασκευή του κτιρίου και τη λειτουργία του, αποφασίστηκε η ανακαίνιση. Δυστυχώς συνέπεσε με την περίοδο της οικονομικής κρίσης. Ή λύση που δόθηκε ήταν απλή και σχετικά φτηνή. Το 2014, έγινε σύμβαση με μια εταιρεία, που έβαλε περιφερειακά σκαλωσιές, ώστε να μην πέσουν δομικά υλικά και κινδυνέψουν περαστικοί, ζητώντας αποζημιώσεις.

Θύμησες από τα τελευταία 43 χρόνια, της 90χρονης εφημερίδας “Λαμιακός Τύπος”

 Επετειακά

του Κωνσταντίνου Αθαν. Μπαλωμένου, φυσικού 

 

   Είναι η μακροβιότερη εφημερίδα της Λαμίας. Ιδρύθηκε το 1935 από τον Μιλτιάδη Αλεξανδρή (1907-1982) και φέτος συμπλήρωσε 90 χρόνια. Η έκδοση της εφημερίδας ανεστάλη αναγκαστικά στην περίοδο 1941-45 της Κατοχής. Από τις 7 Μαρτίου 1945 εκδόθηκε πάλι μέχρι το 1982, που πλέον μεταβιβάστηκε στους αδελφούς Ρίζου. Ήταν συνήθως 2σέλιδη μεγάλου σχήματος. Τα πιεστήρια τότε ήταν στην οδό Διάκου αρχικά και μετά στα στενά της Λαμίας (περιοχή 7 βρύσες).

Παλαιός λογότυπος

   Τον Αύγουστο 1982, ο αείμνηστος Δημήτριος Ρίζος, χρόνια τυπογράφος, εξαγόρασε τον τίτλο και όλο το τυπογραφικό υλικό. Μεταφέρθηκαν στην οδό Ροζάκη-Αγγελή 42. Ακολούθησαν αλλαγές στο σχήμα της εφημερίδας και στον αριθμό σελίδων. Άλλαξε και το κλισέ (λογότυπος) του τίτλου.

“ΓΙΑΝΝΙΤΣΟΥ, Πατρίδα μου”, του Θωμά Ζέρβα, συνταξιούχου

 Βιβλιοπαρουσίαση

 Κωνσταντίνος Αθαν. Μπαλωμένος, φυσικός

 

   Ήταν ο πλέον κατάλληλος άνθρωπος για να υλοποιήσει το επαναλαμβανόμενο ερώτημα των συμπατριωτών του : “Κάποιος πρέπει να γράψει την  Ιστορία του χωριού μας”. Η αυτογνωσία και η σεμνότητα του ευγενικού αυτού ανθρώπου, μαζί με την απόφαση να αναλάβει το δύσκολο αυτό έργο, έφερε τη δήλωσή του ότι “η έρευνά μου ξέρω ότι δεν θα είναι ολοκληρωμένη αλλά είναι μια αρχή, που θα συνεχίσουν οι επόμενες γενιές”.

   Στην περιοχή αυτή υπήρξαν οι μικροί προεπαναστατικοί οικισμοί Λυτά, Θέρμα, Λαβανίτσα, Τοπόλου, Καστριά και Κούνιες. Από την Παλαιά Γιαννιτσού, στο “φρύδι της Όθρυος”, με υψόμετρο 950 μ., σε σημείο που δεσπόζει στο Θεσσαλικό και Φθιωτικό κάμπο και προς τα Άγραφα, από το 1833 προήλθε η Νέα Γιαννιτσού (πριν λεγόταν Γιαννιτσιώτικα Καλύβια). Η χάραξη της οροθετικής γραμμής από το 1829 μέχρι το 1832 ήταν ο λόγος της μετακίνησης των κατοίκων από την Παλαιά Γιαννιτσού στη Νέα. Μέχρι το 1881 ήταν τα σύνορα Ελλάδας-Τουρκίας. Από το 1971 το όνομα είναι Γιαννιτσού. Από το 1912 είχε συσταθεί η Κοινότητα Γιαννιτσούς, μέχρι το 1997 που καταργήθηκε και προσαρτήθηκε στο δήμο Μακρακώμης. Έχει 413 κατοίκους (απογραφή 2021).

“Το Νικολίτσι, τόπος μου αγαπημένος”, του Κωνσταντίνου Δ. Ζησίμου

Βιβλιοπαρουσίαση 

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Μπαλωμένο 

 

   Η μεγάλη αγάπη του συγγραφέα για τον πατρογονικό τόπο του ήταν το κίνητρο της γραφής αυτού του βιβλίου. Φιλόλογος και εκπαιδευτικός, με ισχυρές μνήμες από τα νεανικά του χρόνια στο χωριό, ήταν το ιδανικό άτομο για να καταγράψει τόσο προσωπικά βιώματα, όσο και μαρτυρίες συγχωριανών του, σε ένα βιβλίο, που συνοδεύτηκε με πλούσιο φωτογραφικό υλικό και το υπάρχον αρχειακό υλικό της Κοινότητας και του Σχολείου.

Το εξώφυλλο του βιβλίου

   Είναι ένας χείμαρρος τοπικού ιστορικού και αναλυτικού λαογραφικού υλικού, που εμπλουτίζει τη φθιωτική βιβλιογραφία.

   Το Νικολίτσι είναι ορεινό χωριό της Δυτικής Φθιώτιδας, σε υψόμετρο 700 μ., με λίγη καλλιεργήσιμη γη και πολλές βελανιδιές. Παλιότερα είχε 35 πετρόκτιστα σπίτια και τρία καφεμπακάλικα. Τώρα λίγα απ’ αυτά έμειναν. Τοπόσημα χαρακτηριστικά του χωριού είναι η Εκκλησία, το Σχολείο, οι πετρόκτιστες κρήνες, οι δυο πλατείες και η εκκλησία του νεκροταφείου. Στο βιβλίο ακολουθεί αναλυτική καταγραφή τοπωνυμίων του χωριού, με επεξηγήσεις.

  Η πρώτη ενότητα του βιβλίου αναφέρεται στη συμμετοχή των κατοίκων του χωριού στα ιστορικά γεγονότα της χώρας (στην Επανάσταση 1821-29, στο 1897, στους Βαλκανικούς Πολέμους, στον Α’ Π. Π., στην εκστρατεία στην Ουκρανία και στη Μικρασιατική Εκστρατεία) με ανάλογα θύματα. Είναι συγκινητική και άξια ιδιαίτερης μνείας η συμμετοχή του πρώην μετανάστη στην Αμερική, Σπυρ. Ριρή, σε όλους αυτούς τους αγώνες, αλλά και στη συνέχεια. Το χωριό πέρασε δύσκολα στην Κατοχή, είχε συμμετοχή στην Εθνική Αντίσταση, με κορύφωση των παθών στα χρόνια του Εμφυλίου, όπου θρήνησε 18 άτομα και έγινε στόχος παρακρατικών συμμοριών. Πολλά σπίτια πυρπολήθηκαν. Οι διώξεις ήταν μια διαρκής πληγή στις επόμενες δεκαετίες.  

Ο Χατζή Χαλήλ Εφέντης και η ελληνική Επανάσταση του 1821

 Η θυσία του Οθωμανού Ιεροεξεταστή

Αρνήθηκε στο Σουλτάνο να γίνουν σφαγές των ρωμιών

 

«O τουρκικός λαός, από την ημέρα της εμφανίσεώς του στην παγκόσμια αρένα, δεν έκανε τίποτα για να νομιμοποιήσει την ύπαρξή του από την άποψη του πολιτισμού. Μπήκε στη ζωή των άλλων λαών, σκορπώντας χειμάρρους αίματος και δακρύων. Δεν επιβεβαιώθηκε μέσα στον κόσμο παρά με τον πόλεμο και τις αλυσίδες. Δεν έζησε παρά με σκλαβωμένους.»

[Andre Mandelstam, Καθηγ. Δικαίου του Πανεπ. της Αγίας Πετρούπολης]

 

            Πρόλογος

   Η εκδήλωση της ελληνικής επανάστασης του 1821 τάραξε τα λιμνάζοντα νερά της παρηκμασμένης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Σουλτάνος και οι σύμβουλοι της Αυλής του αμέσως σκέφτηκαν να την καταπνίξουν, με τον συνήθη αιματηρό τρόπο, δηλ. με συλλήψεις, βασανισμούς και ομαδικές σφαγές. Η απόφαση όμως αυτή, με βάση το εθιμικό δίκαιο, έπρεπε να γίνει με την έκδοση εγκυκλίου (φετφά) από τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη του ισλάμ στη χώρα (τον σεϊχουλισλάμ).

   Ήταν ο Χατζή Χαλήλ Εφέντης. Αρνήθηκε τη γενική σφαγή των Ελλήνων, εφαρμόζοντας το γράμμα του Κορανίου, που δεν επέτρεπε τη σφαγή αθώων. Ο Σουλτάνος τον καθαίρεσε και τον εξόρισε μαζί με τη σύζυγό του, με αποτέλεσμα τον σύντομο θάνατό του. Ήταν ένα σπάνιο άτομο, το οποίο στην υψηλή θέση που κατείχε, με προσωπική θυσία, κράτησε ψηλά τη μεγάλη αξία του ανθρώπου.

   Η παρουσίαση του θέματος θα γίνει με όσο είναι δυνατό σύντομο, αλλά και περιεκτικό τρόπο.

Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

                 φυσικός

 

Τι απέγιναν τα υλικά του μεταλλικού περιπτέρου της Π.Ε.Λ.;

Το ερώτημα που αγνοήθηκε

                                   του Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου

                                                     φυσικού

 

    Στο φύλλο της 11ης Οκτωβρίου 2024, σελ. 7, του “Λαμιακού Τύπου”, διατύπωσα ένα λογικό και πρακτικό ερώτημα :

 Ποια θα είναι η τύχη των μεταλλικών κυρίως αλλά και των άλλων μερών (σε καλή κατάσταση) των τριών περιπτέρων στο χώρο της Πανελλήνιας Έκθεσης Λαμίας ;

   Οι επιλογές ήταν τουλάχιστον δύο :

(α) να δοθούν για ανακύκλωση ή

(β) να χρησιμοποιηθούν πάλι, αλλά σε άλλη χρήση.

   Μέχρι τώρα, δεν υπήρξε απάντηση από κανέναν. Υπήρξε πλεόνασμα ενδιαφέροντος!

   Διατύπωσα τότε το σκεπτικό κάθε πρακτικού δημότη και πολίτη, αναλύοντας τις επιλογές αυτές. Η πρώτη περίπτωση, ήθελα να σκέφτομαι ότι θα αποκλειόταν αμέσως, από τους αρμοδίους. Έτσι απέμενε η άλλη επιλογή, που προσφέρει αμέσως και δωρεάν τη δημιουργία τριών μεγάλων στεγασμένων χώρων.

Αποξήλωση του περιπτέρου στην Π.Ε.Λ. (ελήφθη από Mag24).

   Να θυμίσω ότι τα μεταλλικά μέρη (σίδερα) των τριών περιπτέρων σχεδιάστηκαν από τον Λαμιώτη αρχιτέκτονα Κώστα Δαρδιώτη και είναι λυόμενα. Δεν είναι γνωστός ο βαθμός συντήρησης όλα αυτά τα χρόνια, αλλά είναι βέβαιο ότι ανταποκρίθηκαν πολύ καλά. Τα περίπτερα αυτά εξυπηρέτησαν για αρκετές δεκαετίες τις δράσεις της Έκθεσης. Η αποσυναρμολόγηση ενός περιπτέρου άρχισε από τον Οκτώβριο του 2024 και ολοκληρώθηκε στις αρχές του 2025. Περνώντας από την περιοχή της Π.Ε.Λ. δεν είδα πουθενά τα σίδερα αυτά. Εδώ και 4 μήνες, στο παραπάνω ερώτημά μου δεν πήρα καμία απάντηση.

   Μου μετέφεραν την είδηση ότι κατέληξαν σε εταιρία σκραπ στα ανατολικά της Λαμίας. Αν είναι αλήθεια, τότε είναι αξιέπαινοι! Είμαστε μια πλούσια χώρα και ειδικά η Αυτοδιοίκηση (Περιφέρεια Στερεάς, δήμος Λαμίας) είναι πιο πλούσια, που πετάει πολύτιμο υλικό σε χαλεπούς καιρούς.

   Επιβαλλόταν να δοθούν για τη στέγαση αθλητικών εγκαταστάσεων σε οικισμούς του δήμου Λαμίας ή γενικότερα σε ΟΤΑ της Φθιώτιδας. Η επανασυναρμολόγησή τους σε άλλον τόπο είναι μια πολύ εύκολη και ανέξοδη εργασία, με άμεσο χρηστικό αποτέλεσμα.

   Αν είναι αλήθεια, τότε ντροπή τους. Θα λάβω κάποια απάντηση ;