Επιλεγμένα ονόματα πετυχημένων μεταναστών της Ευρυτανίας στην Αμερική

Κυρίως στο χώρο της εστίασης

 

Προλεγόμενα

 

   Είναι ένα δύσκολο εγχείρημα, από ένα πολύ μεγάλο αριθμό μεταναστών, να αναζητήσεις, εντοπίσεις και τελικά να επιλέξεις εκείνους που πήγαν στην Αμερική και η πολύχρονη προσπάθειά τους απέδωσε καρπούς. Επίσης είναι μια εργασία, που αναγκαστικά θα στηριχτεί σε μια πηγή (αμερικανικό αρχείο), που είναι αξιόπιστη, αλλά δεν υπάρχει εμπλουτισμός των στοιχείων από άλλες πηγές, ώστε να έχουμε πληρέστερη εικόνα του επιτυχημένου μετανάστη. Θα ήταν καλό, οι ελληνο-αμερικανικές οργανώσεις στην Αμερική, αν έχουν ανάλογες καταγραφές, να συμβάλλουν στο θέμα, ώστε να επιβεβαιώσουν (ή διαφοροποιήσουν) τα παρακάτω στοιχεία, για την ιστορική ακρίβεια.

  Η εργασία θα δοθεί – όπως και σε άλλες αντίστοιχες - με όσο γίνεται συνοπτικό αλλά και ταυτόχρονα περιεκτικό τρόπο.

 

Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

                 φυσικός

 

Η γεωθερμία ως πηγή ενέργειας – Οι ελληνικές προσπάθειες

Αναξιοποίητος φυσικός πλούτος

 

Πρόλογος

 

  Είναι μια μάλλον άγνωστη μορφή ενέργειας στον πολύν κόσμο. Προέρχεται από το εσωτερικό της γης και σε κάποιες χώρες έχει ήδη αξιοποιηθεί. Κυρίως ενδιαφέρει η ηλεκτροπαραγωγή, με πρώτη χώρα στον κόσμο την Κίνα. Με τη μορφή της θερμότητας μπορεί να έχει πολλές χρήσεις. Στην Ελλάδα η γεωθερμία μπορεί να αποδώσει πολλά οφέλη, παρά τη χρονική καθυστέρηση σε σχέση εφαρμογών αυτής με άλλες χώρες.

   Στην παρούσα εργασία θα δοθούν χρήσιμα στοιχεία για τη γεωθερμική ενέργεια, με όσο γίνεται σύντομο, αλλά και περιεκτικό τρόπο.

Αναζήτηση και εκμετάλλευση (εμπορία) υδρογονανθράκων και υγρών καυσίμων στην Ελλάδα

Εισαγωγή

   Το πετρέλαιο ήταν γνωστό από τα αρχαία χρόνια (από φυσικές πηγές) σε Περσία, Αραβία μέχρι την Κίνα, για ποικίλες χρήσεις. Το 19ο αι. όμως από την Αμερική άρχισε η μεγάλη παραγωγή του. Στις 27 Αυγ. 1859 ο Edwin Drake, κοντά στο Τίτουσβίλ της Πενσυλβάνια, με ατμοκίνητο γεωτρύπανο σε βάθος 21 μ. εξόρυξε πετρέλαιο, από πηγή του (κοίτασμα). Αυτό ήταν! Η συνέχεια ήταν ταχύτατη. Ο John Rockefeller αγόρασε τις εκτάσεις και άλλες πηγές ιδρύοντας την εταιρεία Standart Oil Co. Κατασκεύασε και το πρώτο διυλιστήριο. Έγιναν αγωγοί μεταφοράς του πετρελαίου μέχρι τα λιμάνια και τα διυλιστήρια.

Η πλωτή εξέδρα “Πρίνος Β” (περιοχή Θάσου)

  Η αφαίρεση του θείου (θειαφιού) από το πετρέλαιο έφερε την ανάγκη των επιστημόνων. Έγιναν εργαστήρια ώστε να βελτιωθεί το τελικό προϊόν. Η κηροζίνη έγινε το βασικό φωτιστικό καύσιμο (στον κόσμο ήταν γνωστή ως φωτιστικό πετρέλαιο).

  Την περίοδο αυτή αντίστοιχα διυλιστήρια στην Ευρώπη υπήρχαν σε Ρουμανία, Πολωνία και Ρωσία. Το 1901 ανακαλύφθηκαν μεγάλα κοιτάσματα πετρελαίου στο Τέξας. Οι ΗΠΑ τροφοδοτούσαν με πετρέλαιο όλο τον κόσμο.

   Στον 20ό αι. με τη μεγάλη κυκλοφορία πρώτα βενζινοκίνητων αυτοκινήτων (π.χ. Ford, κ.ά.) και κατόπιν των αεροπλάνων αυξήθηκε πολύ η ζήτηση βενζίνης. Αναζητήθηκαν και ανακαλύφθηκαν μεγάλα κοιτάσματα σε Μέση Ανατολή, Ασία, Νότια Αμερική, κ.α.

   Η κατανάλωση κορυφώθηκε με τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Παλιά μεταλλεία χαλκού στην Όθρυ (Λιμογάρδι)

Από την Πρώιμη ή τη Μέση Εποχή του χαλκού

Εισαγωγή

   Έχει πιστοποιηθεί η διάδοση και χρήση των μετάλλων την περίοδο 3200-2000 στα νησιά του Αιγαίου και στο ηπειρωτικό τμήμα της Ελλάδας. Αυτή ονομάστηκε  Πρώιμη Εποχή του χαλκού.  Ακολούθησε η περίοδος 2000-1600 π.Χ., που ονομάστηκε  Μέση Εποχή του χαλκού και στην οποία κυρίως αναπτύχθηκαν τα εργαστήρια επεξεργασίας χαλκού στους σπουδαιότερους αρχαίους οικισμούς.

Αντικείμενο χαλκοπλαστικής

(από γεωμετρικό τάφο στο Δαδί)

  Η οροσειρά της  Όθρυος ήταν το γειτονικό μας όρος των αρχαίων πρωτο-Ελλήνων, Πελασγών και Μυρμηδόνων, με το Ναρθάκιον, μια πολύ σημαντική πόλη στην πλευρά της Φθιώτιδας. Από δύο επιγραφές που βρέθηκαν συνάγεται ότι το Ναρθάκιον[1] βρισκόταν εκεί όπου είναι σήμερα το χωριό Λιμογάρδι. Αναφορές για το Ναρθάκιο κάνουν ο Ξενοφών, ο Στράβων και ο Πτολεμαίος.

   Θα αναφερθούμε σε αρχαία μεταλλεία χαλκού, που βρέθηκαν και λειτούργησαν στην περιοχή αυτή, παραθέτοντας τα περιορισμένα υπάρχοντα στοιχεία με όσο γίνεται σύντομο τρόπο.

Α. Ο χαλκός (σύμβολο Cu)

   Είναι το πρώτο μέταλλο που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος. Οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι τον έπαιρναν από την Κύπρο, από την οποία πήρε και το όνομά του (Cuprum). Οι αλχημιστές τον ονόμαζαν Venus (Αφροδίτη). Στη φύση υπάρχει αυτοφυής (Σιβηρία, Ουράλια, ΗΠΑ). Ενωμένος με οξυγόνο κυρίως (οξείδιο) λέγεται κυπρίτης, με θείο (θειούχο άλας) λέγεται χαλκοπυρίτης και χαλκοσίνης.

   Τα τυπικά μεταλλεύματα χαλκού περιέχουν από 0,5-1% χαλκό (σε ανοικτά ορυχεία) ή 2% χαλκό (σε υπόγεια ορυχεία).

Μεταλλεύματα νικελίου στην Ελλάδα και ΛΑΡΚΟ

Ο ορυκτός πλούτος της Λοκρίδας

Πρόλογος

  Το ελληνικό υπέδαφος είναι πλούσιο με ορυκτά, που όμως η χώρα δεν μπόρεσε κατά το 19ο αι. να τα αξιοποιήσει. Μερικά ορυκτά περιέχουν σημαντικά μέταλλα σε αναλογία, που συμφέρει οικονομικά η εκμετάλλευσή τους. Στην παρούσα εργασία θα αναφερθούμε στα σιδηρονικελιούχα μεταλλεύματα, που αφθονούν στην περιοχή της Λοκρίδας, από τα οποία παράγεται το νικέλιο.

   Οι προσπάθειες που έγιναν τόσο για τον εντοπισμό, αλλά και την απόκτηση τεχνογνωσίας, ώστε από το μετάλλευμα, με τη λειτουργία του εργοστασίου ΛΑΡΚΟ, να παραχθεί το νικέλιο, θα δοθούν με ιστορική συνέχεια, αλλά με όσο γίνεται συνοπτικό και κατανοητό τρόπο.

1. Το νικέλιο

  

   Είναι σημαντικό μέταλλο[1] με πολλές εφαρμογές. Υπάρχει μόνο σε ορυκτά μεταλλεύματα, κυρίως ενωμένο με το σίδηρο (σιδηρονικέλιο) σε αναλογία 20-40 % σε νικέλιο. Στην Ελλάδα σημαντικά κοιτάσματα[2] υπάρχουν στη Φθιώτιδα (περιοχή Λοκρίδας), Βοιωτία, Εύβοια και Καστοριά.

Νομίσματα από νικέλιο της ΕΣΣΔ (ρούβλια) 

(δεκαετία’80)

   Το νικέλιο και τα κράματά του είναι πολύτιμα για την αντοχή, ελαστικότητα, καλή θερμική και ηλεκτρική αγωγιμότητα, αντοχή στη διάβρωση, μαγνητικές ιδιότητες και ως καταλύτης[3].  Χρησιμοποιείται κυρίως για παραγωγή ανοξείδωτου χάλυβα, σε άλλα κράματα, σε επιμετάλλωση, χύτευση μετάλλων και σε συσσωρευτές.

2. Μεταλλευτικές προσπάθειες στη Στερεά Ελλάδα κατά το Μεσοπόλεμο

     Στη διάρκεια του πρώτου τετάρτου του 20ού αι. (1900-1925), οι μεταλλευτικές επιχειρήσεις ασχολήθηκαν περισσότερο με την εξόρυξη και τη διάθεση φυσικών μεταλλευμάτων, παρά με την εκκαμίνευση και τον εμπλουτισμό τους. Έτσι, οι πρώτες ύλες, ακατέργαστες όπως έβγαιναν, έφευγαν στο εξωτερικό, όπου μετατρέπονταν σε προϊόντα από τα οποία αγόραζε η Ελλάδα, σε ακριβές μάλιστα τιμές.

   Από το 19ο αι. οι ελληνικές πρώτες ύλες δεν μπορούσαν να αξιοποιηθούν για οικονομικούς λόγους και έπρεπε να προσελκυσθεί το ξένο κεφάλαιο. Για αυτό το σκοπό, από ειδικούς, γράφτηκαν[4] ειδικές εκθέσεις και πραγματείες, που στάλθηκαν στο εξωτερικό, για να δείξουν στους Ευρωπαίους κεφαλαιούχους τον μεταλλευτικό πλούτο της χώρας.

   Από το 1910, στη Λάρυμνα, η μεταλλευτική εταιρία «Λοκρίς» είχε ανακαλύψει τα νικελιούχα μεταλλεύματα της περιοχής. Μέχρι το  1918 εξόρυξε 85.997 τόνους μεταλλεύματα, τα οποία με την τότε μέση τιμή των 39,08 δρχ. τον τόνο (FOB Λάρυμνα), απέφεραν έσοδα 3.360.000 δρχ.

Αξιοποίηση του ελληνικού βωξίτη

Από το βωξίτη στο αλουμίνιο

Πρόλογος

  Η Ελλάδα είναι χώρα κυρίως ορεινή, το δε έδαφός της πέρασε πολλές γεωλογικές μεταβολές. Αποτέλεσμα αυτών ήταν ο σχηματισμός σημαντικών ορυκτών, που περιέχουν μέταλλα σε μεγάλες συγκεντρώσεις. Στην παρούσα περίπτωση μας ενδιαφέρει το αλουμίνιο, ένα πολύ σημαντικό μέταλλο, που παράγεται από ένα μετάλλευμα το βωξίτη[1], με σημαντικά κοιτάσματα[2] στην Ελλάδα (τα μεγαλύτερα της Ευρώπης).

   Η ανακάλυψη και αξιοποίηση του ελληνικού βωξίτη είναι το θέμα της παρούσης εργασίας και θα αποδοθεί όσο γίνεται με συνοπτικό και κατανοητό τρόπο.

1. Το αλουμίνιο

   Στα παλαιότερα χρόνια ήταν άγνωστο. Ουσιαστικά είναι το μέταλλο του 20ού αιώνα. Κι όμως είναι από τα πλέον άφθονα συστατικά[3] του πλανήτη μας. Ελεύθερο αλουμίνιο (στη Χημεία λέγεται αργίλιο) δεν υπάρχει, αλλά ενωμένο με άλλα χημικά στοιχεία βρίσκεται σε 270 και πλέον ορυκτά. Για βιομηχανική παραγωγή του αλουμινίου, η κύρια πηγή είναι ο βωξίτης.

  Για πρώτη φορά, ως χημικό στοιχείο, το αλουμίνιο ανακαλύφθηκε το 1808 από τον άγγλο χημικό Ντέιβι (Davy). Ο Δανός Χανς Έρστεντ (1825) και ο Γερμανός Βέλερ (1827) το απομόνωσαν. Ο Γάλλος Πιέρ Μπερτιέ (Berthier) πρώτος ανακάλυψε και απομόνωσε το αλουμίνιο από το βωξίτη. 

Αλουμινένια δεκάρα του 1966

   Το 1886 οι Hall & Heroult ανακάλυψαν μέθοδο βιομηχανικής παραγωγής του αλουμινίου από μίγμα αλουμίνας (οξείδιο του αργιλίου) και κρυολίθου[4] σε μορφή τήγματος. Αυτό ηλεκτρολύεται με συνεχές ηλεκτρικό ρεύμα 150.000 Αμπέρ. Το τηγμένο (λιωμένο) αλουμίνιο συλλέγεται στο βυθό μιας ηλεκτρολυτικής λεκάνης (πισίνας). Η ηλεκτρόλυση είναι εξαιρετικά ενεργοβόρα διαδικασία. Ένα μέσο εργοστάσιο αλουμινίου καταναλώνει ρεύμα όσο μια μικρή πόλη.

   Ο βωξίτης είναι μίγμα ορυκτών, με κυριότερο το μετάλλευμα με αργίλιο (ή αλουμίνιο). Οικονομικά εκμεταλλεύσιμος θεωρείται όταν έχει περισσότερο από 45-50% οξείδιο του αργιλίου (αλουμίνα) και λιγότερο από 20% σκουριά (σιδήρου).

   Από το βωξίτη, με τη μέθοδο Bayer (1889) παράγεται καθαρή αλουμίνα (με καυστικό νάτριο). Σε παγκόσμια κλίμακα από το 1900 άρχισε η παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων αλουμινίου, με 8.000 τόνους. Το 1999 η παραγωγή έφτασε τα 24 εκατ. τόνους.