ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΑΛΙΠΑΣΤΩΝ ΣΤΗ ΣΤΥΛΙΔΑ

 Τη δεκαετία του ’50

 του Δημήτρη Κ. Καραθεοδώρου, φιλολόγου

 

   Ήμουνα μαθητής της Β΄ τάξης του εξαταξίου Γυμνασίου μας, τέλη δεκαετίας του ’50 και ο φιλόλογός μας ΚΑΡΤΣΑΚΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ μας είχε τρελάνει στις εξωσχολικές εργασίες. Μας έβαζε να σκιαγραφήσουμε και να χαρακτηρίσουμε ιστορικά πρόσωπα, όπως του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του Μεγάλου Κων/νου, του Ιουστινιανού και άλλων μεγάλων ανδρών. Ήθελε η ιστορική γνώση των σχολικών εγχειριδίων να πάει πιο βαθιά, να φωτισθεί από πολλές πλευρές κι έτσι να επέλθει, όπως μας έλεγε, η κριτική σκέψη. Πάσχιζε ο καλός καθηγητής μας γι’ αυτήν την κριτική σκέψη, αλλά οι εξωσχολικές εργασίες των μαθητών θέλαν οπωσδήποτε βιβλιοθήκη. Και πού να βρεθεί βιβλιοθήκη στα φτωχικά μας σπίτια του ’50;

Pre-war ice factory by hydrokinesis, in the Mills of Frantzis (Lamia, Greece)

 Constantinos Ath. Balomenos, physicist

 

Prologue

   Cold water, especially in the summer months, has always been liked and liked by everyone. In our mountain villages, the almost frozen spring was a sample of quality water, which everyone drank with pleasure. In it, the fruits (mainly water melons and melons) brought by it inerrant green grocers to the mountain villages cooled. Snow was the only cooling medium, but it was only for certain months. Natural places of low temperature - for cheese mainly - were the caves, where they existed.

   A pioneer in the establishment and operation of an ice factory that operated with hydraulic energy was Ioannis (John) Cranakis from 1928, at the installation of Mills Frantzis, in the Lamia region.

   This effort will be given in the present paper, as concisely as possible.

 

Υδρόμυλοι στη Φθιώτιδα

 

Υδρόμυλοι στη Φθιώτιδα

 

   Την ερχόμενη Κυριακή 6 Φεβρουαρίου 2022, θα γίνει μέσω ZOOM (διαδικτυακά) παρουσίαση του θέματος «Υδρόμυλοι στη Φθιώτιδα»

   Ομιλητής θα είναι  ο φυσικός κ. Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος, από τη Λαμία.

   Την όλη εκδήλωση διοργάνωσε το ελληνικό τμήμα της Διεθνούς Εταιρίας The International Molinological Society. 

  Η διαδικτυακή παρουσίαση θα αρχίσει στις 6.30 μμ. Θα ακολουθήσει συζήτηση.

Μπορούν να συμμετάσχουν όσοι θέλουν. Η σύνδεση γίνεται στο ακόλουθο λινκ :

 https://us02web.zoom.us/j/85068588525?pwd=VXNKSUxvcG14ZldQY0o3anBMdDJTZz09

   Θυμίζουμε - για όσους δεν ξέρουν - ότι ένα απλό κλικ επάνω σ’ αυτή τη διεύθυνση (στους γαλάζιους χαρακτήρες) αρκεί για να συνδεθείτε.

   Όσοι δεν έχετε ήδη εγκαταστήσει την πλατφόρμα (το πρόγραμμα), κάνετε κλικ στην ακόλουθη διεύθυνση :   https://zoom.us/download

και μετά ακολουθείστε τις οδηγίες που εμφανίζονται στον φυλλομετρητή (browser) σας.

   Σύσταση : Να εγκαταστήσετε το Zoom μία ημέρα πριν από την τηλεδιάσκεψη.

 

 

 

 

Υδροκίνηση στη Φθιώτιδα – Άλλες χρήσεις (Γ’ μέρος)

Συνέχεια από το Β’ μέρος

---

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γ’ μέρους

15.  Οι μπαρουτόμυλοι του Μαυρίλου

16.  Ηλεκτρική ενέργεια από υδροκίνηση

17.  Άλλες χρήσεις της υδροκίνησης (λανάρισμα, τριέρισμα, ταμπακόμυλοι, σουσαμόμυλοι)

18.  Καταστροφή υδρομύλων και νεροτριβών

19.  Παλιός υδρόμυλος Αγίας Παρασκευής Μεγάλης Βρύσης

Επίλογος

Βιβλιογραφία

15. Οι μπαρουτόμυλοι του Μαυρίλου

   Μετά τη Δημητσάνα, είναι η 2η περιοχή, που ιστορικά παρήγαγε πυρίτιδα (μπαρούτι) στον ελληνικό χώρο κατά την περίοδο από το 1700 περίπου μέχρι το 1910, οπότε ουσιαστικά έπαψε. Από τα δύσκολα  χρόνια της τουρκοκρατίας οι μπαρουτόμυλοι λειτούργησαν στο Μαυρίλο της Δυτικής Φθιώτιδας, με υδροκίνηση από τα πολλά νερά της Γκούρας. Η κατασκευή τους δεν διέφερε από τους άλλους υδρομύλους για την κίνηση της φτερωτής από τη δύναμη του νερού. Ο μηχανισμός τους άλλαζε μετά (βλ. παρατιθέμενο σκίτσο).

[προήλθε από το βιβλίο “Το εργαστήρι της φωτιάς” του Χαρ. Μηχιώτη]

Υδροκίνηση στη Φθιώτιδα (μαντάνια-ντριστέλες) – Μέρος Β’

Συνέχεια από το Α’ Μέρος

                                                                            του Κωνσταντίνου Αθαν. Μπαλωμένου 

                                                                                                      φυσικού

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Β’ μέρους

12.  Μαντάνια, ντριστήλες στη Φθιώτιδα

13.  Νεροπρίονα – Κατασκευή και λειτουργία, καταγραφή νεροπρίονων στη Φθιώτιδα

14.  Ελαιοτριβεία με υδροκίνηση στη Φθιώτιδα

12.   Νεροτριβές (ντριστέλες, μαντάνια)

   Είναι κατασκευές, που χρησιμοποιούσαν την υδραυλική ενέργεια για τον καθαρισμό των ρούχων. Στον Ελλαδικό χώρο πρωτοεμφανίστηκαν από τα μέσα του 19ου αιώνα και πλέον. Διακρίνονται σε δριστέλες (ή ντριστέλες) και σε μαντάνια.

Διπλή δριστίλα σε λειτουργία

   Οι ντριστέλες[1] ή δριστέλες στηρίζονται στην ταχύτητα πτώσης του νερού, από κατερχόμενο σωλήνα, σε ημικυκλική στέρνα, όπου το νερό δημιουργεί στροβίλους που συμπαρασύρουν τα ρούχα από κάτω προς τα πάνω και η τριβή που δημιουργούν με το νερό δίνει στα υφαντά  και χοντρά ρούχα άλλη υφή και όψη. Τα κενά της ύφανσης κλείνουν. Η δράση του νερού τα κάνει να «αναμαλλιάζουν», να χνουδιάζουν και να γίνονται αφράτα.

   Η αποτελεσματικότητα της νεροτριβής στηρίζεται στην ορμή του νερού, ενώ για πρακτικούς λόγους απαγορεύεται το απορρυπαντικό. Ο όγκος και η ταχύτητα ροής του νερού προφανώς καθιστούν αδύνατη τη δράση του απορρυπαντικού στα ρούχα.

Υδροκίνηση στη Φθιώτιδα (μέχρι το τέλος του 20ού αι.) – Μέρος Α’

Πρόλογος

   Η εργασία θα παρουσιαστεί σε 3 μέρη, λόγω μεγέθους. Η κάλυψη ενός μεγάλου νομού, όπως η Φθιώτιδα στο μεγάλο θέμα της υδροκίνησης επιτεύχθηκε στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, με τη βοήθεια των ΟΤΑ, της περιόδου 1996-98, με τη χρήση μεγάλου ερωτηματολογίου. Αυτό έγινε από τους Κωνστ. Μπαλωμένο, φυσικό και Κωνστ. Στασινό, βιολόγο. Εστάλη από την τότε Νομαρχία Φθιώτιδας. Από τις τότε Κοινότητες και Δήμους λάβαμε απαντήσεις σε ποσοστό 70 %. Αυτό δεν μειώνει το αποτέλεσμα της προσπάθειας. Αν κάποιοι τόποι της Φθιώτιδας δεν αναφέρονται, αυτό δεν οφείλεται σε παράλειψη, αλλά σε απουσία στοιχείων.

  Η εργασία θα αποδοθεί με όσο γίνεται σύντομο, αλλά και περιεκτικό τρόπο.

                                                                     Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος
                                                                                     φυσικός

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ (Α’ μέρους)

1.    Γενικά - Εισαγωγή

2.    Είδη μύλων (ιστορικά στοιχεία, τεχνικά στοιχεία)

3.    Οι υδρόμυλοι - κατασκευή και δομή (θέση, κτίσμα, υδρομάστευση, κλπ)

4.    Περιγραφή – Μέρη του υδρομύλου

5.    Οι μυλωθροί (το έργο του, ο ρόλος του)

6.    Στοιχεία υδρομύλων της Φθιώτιδας

7.    Βακούφικοι υδρόμυλοι της Φθιώτιδας

8.    Η παραγωγή των υδρομύλων

9.    Εγκατεστημένη ισχύς και ισοδύναμη ενέργεια από υδρομύλους

10.  Χωριά χωρίς υδρομύλους

11.  Στατιστικά υδρομύλων της Φθιώτιδας