Από το Σκλήθρο Φωκίδας μετανάστες στην Αμερική (1907-1921)

Προλεγόμενα

   Το Σκλήθρο είναι ορεινός οικισμός (σε υψόμετρο 760 μ.) της περιοχής Παρνασσίδας, του νομού Φωκίδας. Δεν το έχω επισκεφτεί.

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από το Σκλήθρο. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια. Βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 32 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2022.

Οδική πινακίδα

   Για το αποτέλεσμα αυτό χρειάστηκε αρκετός χρόνος. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (Ellis Island). Η έρευνα απέδωσε 15 μεταναστευτικά ταξίδια πλοίων (1 μετανάστης έκανε διπλό ταξίδι) και τελικά βρέθηκαν οι 32 καταγραφές. Υπόψη ότι δεν ξέρω επώνυμα των κατοίκων της. Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή να έγραψαν άλλο τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής. Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη (π.χ. Άμφισσα) ή άλλο χωριό της περιοχής.

   Η εργασία-μελέτη αυτή θέλει να τιμήσει τους ανθρώπους του Σκλήθρου, για την τόλμη και την απόφαση να φύγουν στα ξένα (μερικοί ίσως να μην ξαναδούν τον τόπο τους), θυσιάζοντας τα καλύτερά τους χρόνια για να  ζήσει η γονική οικογένεια και οι ίδιοι καλύτερα.

   Μετά από έναν αιώνα, η προσπάθεια αυτή αποτείνεται στο θυμικό όσων έζησαν ή έχουν εικόνες από τα χρόνια της μετανάστευσης στην Αμερική. Είναι όμως μια αναγκαία κατάθεση μνήμης για τους νεότερους, στους οποίους και αφιερώνεται.

Κωνσταντίνος  Αθαν. Μπαλωμένος

                  φυσικός

Η μούσα της Στυλίδας

του Δημήτρη Κ. Καραθεοδώρου, φιλολόγου

 

   Στην αρχαία μας Μυθολογία μια από τις εννέα Μούσες ήταν και η Καλλιόπη και μάλιστα η πιο σεβαστή. Συνήθως η Καλλιόπη :

”παρίσταται εις στάσιν ρεμβώδη. Η κεφαλή της ακουμβά επί της χειρός της ž  ο αγκών της στηρίζεται επί των γονάτων της. Καλλίφωνος και καλλιεπής ρητορική, δι’ ης και πολιτεύονται και δήμους προσφωνούσιν, άγοντες πειθοί και ου βία εφ’ ό,τι αν προαιρώνται”.

 

Η κεντρική πλατεία της Στυλίδας (το 1937)

Από το Βασίλειο Καϊλάνη, στο Νικόλαο Κατσούδα

 

Ένα ακόμα αιωνόβιο Φαρμακείο στη Λαμία

    Ήταν στη δεκαετία του ’20, όταν στα υπάρχοντα τότε φαρμακεία της Λαμίας προστέθηκε άλλο ένα. Αυτό ήταν του φαρμακοποιού Βασιλείου Κ. Καϊλάνη. Η θέση του ήταν σε ενοικιασμένο κτίριο, στα δυτικά της πλατείας Βασιλέως Κωνσταντίνου (Σταροπάζαρο), δίπλα από το κτίριο, όπου τώρα στεγάζεται η Τράπεζα Αττικής.

   Ο Βασίλειος Καϊλάνης είχε αναπτύξει και κοινωνική δράση. Μετά από λαϊκό έρανο, ως εκπρόσωπος λαϊκής επιτροπής το 1935 παρέδωσε στο Δήμο Λαμιέων αναθηματική στήλη, η οποία στήθηκε στην Καμηλόβρυση, εις μνήμην των πεσόντων κατά το 1897 (προϊόν λαϊκού εράνου). Η εκδήλωση έγινε την Κυριακή 12 Μαΐου 1935, στο καθιερωμένο ετήσιο μνημόσυνο[1] στην Ταράτσα Λαμίας.

Από τα Βελωτά Ευρυτανίας, μετανάστες στην Αμερική (1907-1914)

 

Προλεγόμενα

  Τα Βελωτά είναι ένας ορεινός οικισμός στα ΝΔ του νομού Ευρυτανίας και σε υψόμετρο 780 μ. Ο Προυσός είναι σε απόσταση 18 χμ. στα ΝΔ του χωριού. Δεν το έχω επισκεφθεί.

 

Το χωριό Βελωτά και στο βάθος η Χελιδόνα (Η φωτογραφία ελήφθη από www.katelanos,blogspot.gr)

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από τα Βελωτά. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 17 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2022. 

 

Οι πρώτοι μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Νέας Άμπλιανης Λαμίας

 Στο σχολικό έτος 1935-1936

      Γενικά

       Στα νότια της Λαμίας, η περιοχή ήταν χωρίς κατοικίες, τα δε κτήματα ανήκαν σε διάφορους ιδιοκτήτες, με κάποια αμπέλια, και γι’ αυτό ονομαζόταν  “Παλιάμπελα Λαμίας”. Για κάποιους νομάδες κτηνοτρόφους, που προέρχονταν από το χωριό Άμπλιανη Ευρυτανίας, μετά τα μέσα του 19ου αι., η περιοχή ήταν τα χειμαδιά τους, όπου διέμεναν και οι οικογένειες σε καλύβες, ενώ τα κοπάδια έβοσκαν στα γύρω μέρη.

   Από το 1920 περίπου οι αμπλιανίτες κτηνοτρόφοι αποφάσισαν να εγκατασταθούν μόνιμα και από τότε έγιναν οι πρώτες πετρόκτιστες κατοικίες τους, κυρίως κατά μήκος της οδού Αθηνών. Οι θρησκευτικές ανάγκες οδήγησαν στην κατασκευή και λειτουργία ως ενοριακού του Ι. Ναού της Αγίας Παρασκευής, από τον Ιούλιο 1929.

   Στη δεκαετία του ’30, ο οικισμός πήρε το όνομα Νέα Άμπλιανη (ή αμπλιανίτικα) και έγινε επιτακτική η ανάγκη δημοτικού σχολείου. Μέχρι το 1935-36, κάποια αγόρια πήγαιναν στο Α’ Δημοτικό Σχολείο Λαμίας, τα δε κορίτσια τα κρατούσαν στο σπίτι, μένοντας αναλφάβητα.

                         Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

                                           φυσικός

 

Από τη Γραμμένη Φθιώτιδας, μετανάστες στην Αμερική (1907-1913)

 

Προλεγόμενα

 

  Η Γραμμένη είναι ένα ημιορεινό χωριό της Φθιώτιδας, σε υψόμετρο 180 μ., στους νοτιοδυτικούς πρόποδες του όρους Όθρυς, ανάμεσα στα χωριά Αρχάνι και Καστρί. Ανήκει διοικητικά στο δήμο Μακρακώμης. Δεν το έχω επισκεφτεί.

 

Το χωριό Γραμμένη  (ελήφθη από το https://www.grammeni-fthiotidas.blogspot.gr)

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν απ’ τη Γραμμένη. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 19 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε το Μάιο του 2022.

Γυρεύοντας και τιμώντας τον Νικόλαο Κασομούλη (1795-1872)

150 χρόνια από το θάνατό του στη Στυλίδα

                                                                                   του Δημήτρη Κ. Καραθεοδώρου, φιλολόγου

 

Προτομή Ν. Κασομούλη στον

παλιό ανθόκηπο της Στυλίδας (1980)

   Κοιτάξαμε ένα πρωί γύρω-γύρω το άγαλμα του Κασομούλη, εκεί στο πέτρινο τεχνητό αλωνάκι του ανθόκηπου. Από το μέρος τής πλατείας η χλαλοή των ανθρώπων ρουφούσε αχόρταγα το φούσκωμα της ζωής, αλλά κι από το μέρος τής παραλίας μια θάλασσα πράσινη και χωρίς αναλαμπή, μας δέχτηκε μαρμαρωμένη και παραδομένη σε ταμαχιάρηδες δανειστές μας με την απόφαση μιας απουσίας παντοτινής.  

   Σε κάποια στιγμή, το φως του ήλιου έστριψε διαμαντικά στην ορειχάλκινη προτομή κι αντιχτυπώντας τις σγουρές λεβαντίνες του γήλοφου, μια οσμήν ανέδωκεν που ερέθισε ιστορικά δυσάρεστα τα οπτικά και οσφρητικά μου νεύρα.  Ο ΚΑΣΟΜΟΥΛΗΣ άγνωστος και λησμονημένος από όλους μας και ένα κενό[1].

   Ποιος να ’ταν ο Νικόλαος Κασομούλης που τον γυρεύουμε προσεκτικά σε τούτον τον ανθόκηπο, εκατόν πενήντα χρόνια μετά τον θάνατό του; Ποιος να ’ταν άραγε;

   Να ’ταν αυτός που μνημονεύει ο Βλαχογιάννης, βασισμένος στις πληροφορίες και έρευνές του :

“Άνθρωπος μετρίου αναστήματος, ευτραφής, εύμορφος, σοβαράς φυσιογνωμίας, φορών πάντα την ελληνική ενδυμασία”,

 ή ήταν αυτός που καταγράφει το διαβατήριο της Ύδρας, στις 10 Δεκ. 1821 :

“ανάστημα σωστόν, μαλλιά καστανά, μέτωπον ευρύχωρον, ομμάτια γαλανά, μύτη σωστή, μουστάκια καστανά, στόμα μέτριον – ιδιαίτερα σημεία δεν έχει;”[2]