Από τα Καμπιά Φθιώτιδας μετανάστες στην Αμερική (1905-1931)

 

Προλεγόμενα

Η Ι.Μ. Αγίου Νικολάου του Νέου στα Καμπιά (1890)

   Τα Κάτω Καμπιά είναι ένα ημιορεινό χωριό της Δυτικής Φθιώτιδας, σε υψόμετρο 405 μ. και ανήκει διοικητικά στο δήμο Μακρακώμης. Τα Άνω Καμπιά έχουν μεταπολεμικά εγκαταλειφθεί.  Η ονομασία προήλθε από την περιοχή που βρίσκεται, σ’ ένα μικρό οροπέδιο ή ένα μικρό κάμπο, απ’ όπου η λέξη Καμπιά.

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από τα Καμπιά. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 55 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Απρίλιο του 2021.

   Για το αποτέλεσμα αυτό χρειάστηκαν πολλές μέρες και ώρες εντατικής απασχόλησης. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (Ellis Island). Η έρευνα απέδωσε 23 μεταναστευτικά ταξίδια και τελικά ανευρέθηκαν 55 μετανάστες. Πρέπει να σημειωθεί, επειδή δεν ξέρω επώνυμα, ότι κατέγραψα ως μετανάστες από τα Καμπιά, όσους δήλωσαν στην Αμερική ότι γεννήθηκαν ή κατοικούσαν σ’ αυτό. Το πρόβλημα ήταν ότι υπάρχουν στην Ελλάδα κι άλλοι οικισμοί με το ίδιο όνομα (π.χ. Καμπιά Αιγιαλείας, κ.ά.).

Γλυπτά έργα (επιλεγμένα) ταφικών μνημείων του Δημοτικού Νεκροταφείου Ξηριώτισσας Λαμίας

 

(Μέρος Α’, Έργα Αφών Μαλακατέ)

 

Προλεγόμενα

   Η συλλογή του υλικού ξεκίνησε στις αρχές του 2000. Οι επισκέψεις στο χώρο του Κοιμητηρίου Ξηριώτισσας ήταν πολλές. Το φωτογραφικό υλικό έπρεπε να υποστηριχθεί με βιογραφικά στοιχεία των θανόντων. Ευτυχώς βρέθηκαν πηγές, τόσο γραπτές όσο και μαρτυρίες.

   Το Κοιμητήριο είχε μιαν άναρχη πορεία ως προς τις θέσεις των ταφικών μνημείων, κυρίως στο αρχικό τμήμα του και λιγότερη στις επεκτάσεις που ακολούθησαν. Είναι φανερό ότι στο παρελθόν δεν υπήρξε σχεδίαση των θέσεων των μνημείων και επιπλέον - πλην του κεντρικού δρόμου - δεν υπήρχαν κοινόχρηστοι χώροι (διάδρομοι προσπέλασης, μικρά πάρκα και χώροι πρασίνου). Στα νεότερα χρόνια σχεδιάστηκαν-ορίστηκαν οι θέσεις των μνημείων και υπάρχουν διάδρομοι, λείπει όμως το πράσινο και δεν υπάρχουν δένδρα. Πώς λοιπόν επιβεβαιώνεται η χριστιανική γραφή για “τόπο χλοερό και τόπο αναψύξεως”;

   Τα χρονικά παλαιότερα ταφικά μνημεία από τη δεκαετία 1870-80 είναι υψηλής ποιότητας γλυπτά έργα τέχνης. Είναι διατηρητέα μνημεία και - δυστυχώς - δεν έχουν συντηρηθεί και δεν έχουν αναδειχθεί. Αποτελούν ένα θησαυρό του Δημοτικού Νεκροταφείου Ξηριώτισσας Λαμίας, άγνωστο και παρατημένο από τις κατά καιρούς  δημοτικές αρχές.

Γύφτοι

 

Από το βιβλίο “Εισαγωγή στην Ινδοευρωπαϊκή Γλωσσολογία”, του Νικολάου Π. Ανδριώτη (1906-1976), αειμνήστου καθηγητή Γλωσσολογίας του Πανεπ. Θεσσαλονίκης, έλαβα ένα πολύ ενδιαφέρον απόσπασμα με τον τίτλο “Γύφτοι”. Με ερέθισμα την εργασία “Σλα μαχαλάς – Γύφτικα Λαμίας”, μου το έστειλε ο καλός φίλος, καθηγητής φιλόλογος και λογοτέχνης κ. Δημήτρης Καραθεοδώρου και τον ευχαριστώ ιδιαίτερα.

   Περιλαμβάνει ενδιαφέροντα στοιχεία γι’  αυτό το λαό και πρέπει να παρουσιαστούν από τούτο το βήμα. Το παραθέτουμε αμέσως :

 ------------------------------

    Προ αιώνων είχε παρατηρηθεί ότι ανάμεσα στους Ινδροευρωπαίους της Ευρώπης υπήρχε και ένας λαός που περιφερόνταν νομαδικά και για τον οποίον δεν ήξεραν από πού προέρχεται. Στην Ελλάδα τους έλεγαν Αιγυπτίους-Γύφτους και Αθιγγάνους-Ατσιγγάνους. Με βεβαιότητα δεν μπορούσε να λεχθεί τίποτα για την καταγωγή τους, γιατί, λόγω της νομαδικής ζωής τους, δεν αφήνουν γραπτά μνημεία αλλά ούτε και οι ίδιοι ξέρουν τίποτα. Οι Γάλλοι που τους γνώρισαν ως πρόσφυγες από τη Βοημία, τους ονόμασαν Bohémes (Βοημούς). Οι τσιγγάνοι της Γερμανίας λένε ότι είναι Rom, δηλ. Ρωμαίοι, γιατί η ιστορική τους μνήμη εξικνείται μέχρις της εποχής που ήσαν υπήκοοι του Ανατ. Ρωμαϊκού Κράτους. 

 

Από τα Φιδάκια Ευρυτανίας, μετανάστες στην Αμερική (1906-1924)

 

Προλεγόμενα

   Τα Φιδάκια είναι ορεινό χωριό του νομού Ευρυτανίας, σε υψόμετρο 920 μέτρων, στις πλαγιές του όρους Χελιδόνα. Είναι παραδοσιακός οικισμός με αρκετά πετρόκτιστα πανέμορφα δίπατα σπίτια. Υπάρχει μια άποψη ότι εκεί βρισκόταν η αρχαία Οιχαλία, που ήταν η πρωτεύουσα των Ευρυτάνων. Δεν είναι γνωστή η προέλευση του ονόματος Φιδάκια.

   Η παρούσα εργασία αναφέρεται στη μετανάστευση προς την Αμερική στο πρώτο τέταρτο του 20ού αι. Υπήρξε όμως κι άλλη μετανάστευση, που έγινε μεταπολεμικά και μείωσε σημαντικά τον πληθυσμό του χωριού. Δεν είναι όμως αντικείμενο τούτης της εργασίας.

Τα Φιδάκια (φωτογραφία akisdrakis)

 

Η ευρύτερη περιοχή Δομοκού, έναν αιώνα μετά την Άλωση της Πόλης

Από παλαιά Οθωμανικά αρχεία

 

Πρόλογος

Το Κάστρο του Δομοκού (από τη Βικιπαίδεια)

  Τα Οθωμανικά κατάστιχα των ετών 1514-1550, στα οποία στηρίζεται η παρούσα εργασία είναι πρωτογενές υλικό καταγραφής του πρώτου μισού του 16ου αι., που έγινε για φορολογικούς λόγους,  μετά την οριστική κατάληψη της Ρούμελης από τους Οθωμανούς Τούρκους. Ήταν καιρός να αντλήσουμε στοιχεία και από τα αρχεία της πλευράς αυτής. Μετά την περιοχή Ζητουνίου και Μενδενίτσας, του Πατρατζικίου (Υπάτης), ακολουθεί η περιοχή Δομοκού.

   Η εργασία αυτή, όπως συνηθίζω και σε άλλες ανάλογες, θα αποδοθεί με όσο γίνεται σύντομο, αλλά και περιεκτικό τρόπο.

 Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

                 φυσικός

Από τη Σεργούλα Φωκίδας μετανάστες στην Αμερική (1906-1920)

 

Προλεγόμενα

   Η Σεργούλα είναι ημιορεινό χωριό της Δωρίδας, του νομού Φωκίδας, σε υψόμετρο 480 μέτρων, στην πλαγιά του όρους Τρίκορφο.

   Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από τη Σεργούλα. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 30 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε το Μάρτιο του 2021.

Σεργούλα Φωκίδας (φωτογραφία από το Διαδίκτυο)

   Για το αποτέλεσμα αυτό χρειάστηκαν πολλές μέρες και ώρες εντατικής απασχόλησης. Με βοήθησε πολύ, μέσω του Διαδικτύου, το εξαιρετικό αμερικανικό αρχείο μετανάστευσης του νησιού Έλλις (Ellis Island). Η έρευνα απέδωσε 17 μεταναστευτικά ταξίδια πλοίων (ένας μετανάστης έκανε διπλό ταξίδι) και τελικά ανευρέθηκαν 30 μετανάστες. Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή μπορεί να έγραψαν άλλο τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής. Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη (π.χ. Άμφισσα, Ευπάλιο, Λαμία). Κάτι τέτοιο όμως, θα πρέπει να το συμπληρώσει κάποιος που ξέρει τα ντόπια επώνυμα, κι αν είναι μεγαλύτερης ηλικίας (με καλή μνήμη) ακόμα καλύτερα.

Το Πατρατζίκι (Υπάτη), έναν αιώνα μετά την Άλωση της Πόλης

Από οθωμανικά αρχεία

 

Πρόλογος

    Η Υπάτη με τη μεγάλη ιστορία της, με το όνομα Νέαι Πάτραι από τα χρόνια του Μεσαίωνα, ως πρωτεύουσα ηγεμονίας της Θεσσαλίας και ως έδρα φραγκικού σταυροφορικού δουκάτου (1313-1390), ονομάστηκε Πατρατζίκι (μικρή Πάτρα) από τους Οθωμανούς Τούρκους.

   Στα Οθωμανικά κατάστιχα των ετών 1514-1550 θα στηριχθεί και η παρούσα εργασία, αντλώντας ενδιαφέροντα στοιχεία για την περίοδο του πρώτου μισού του 16ου αι. Θα αποδοθεί με όσο γίνεται σύντομο, αλλά και περιεκτικό τρόπο.

                           Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

                                            φυσικός

---