Ευρυτάνες μετανάστες στην Αμερική (1899-1924), Μέρος Β’

Περιλαμβάνει όσους δήλωσαν ως πατρίδα τους το Καρπενήσι

Μέρος Β' 

501.	Πανόπουλος Απόστολος	7-10-1907	25	Sicilian Prince	Πειραιεύς
502.	Πανόπουλος Ηλίας	22-7-1910	19	Atlanta	Πάτρα
503.	Πανταζή Ευφροσύνη	12-10-1924	23	Byron	Πειραιεύς
504.	Πανταζής Ηλίας	23-11-1909	15	Athinai	Πειραιεύς
505.	Πανταζής Νικόλαος	18-6-1907	35	Gallia	Πειραιεύς
506.	Πανταζής Σεραφείμ	18-6-1907	32	Gallia	Πειραιεύς
507.	Πανταζής Σεραφείμ	8-7-1912	37	Macedonia	Πειραιεύς
508.	Παπαγαλάνης Επαμεινώνδας	13-9-1912	26	Saxonia	Πάτρα
509.	Παπαγεωργίου Αθανάσιος	11-12-1906	26	Gerty	Πάτρα
510.	Παπαγεωργίου Ανδρέας	24-6-1910	17	Italia	Νάπολη
511.	Παπαγεωργίου Γεώργιος	22-10-1912	23	Patris	Πειραιεύς
512.	Παπαγεωργίου Γεώργιος	1-4-1921	32	Megali Hellas	Πειραιεύς
513.	Παπαγεωργίου Ιωάννης	2-4-1914	17	Laconia (1912)	Πάτρα
514.	Παπαγεωργίου Κωνσταντίνος	3-6-1907	38	Sicilian Prince	Πειραιεύς
515.	Παπαγεωργίου Μαθιός	6-7-1907	31	Napolitan Prince	Πειραιεύς
516.	Παπαγεωργίου Χρήστος	1-3-1912	23	Athinai	Πειραιεύς
517.	Παπαγιάννη Σπυριδούλα Αλκ.	18-6-1924	20	King Alexander	Πειραιεύς
518.	Παπαγιάννης Αλκιβιάδης	18-6-1924	27	King Alexander	Πειραιεύς
519.	Παπαγιαννόπουλος Αναστάσιος	21-3-1916	41	Patris	Πειραιεύς
520.	Παπαδημητρίου Αικατερίνη Δ.	14-12-1920	25	Calabria	Πάτρα
521.	Παπαδημητρίου Δημήτριος	14-12-1920	30	Calabria	Πάτρα
522.	Παπαδογούλας Βασίλειος	19-7-1910	19	Patris	Πειραιεύς
523.	Παπαδονίκος Γεώργιος	23-6-1907	29	Gerty	Πάτρα
524.	Παπαδονίκος Ιωάννης	26-1-1908	40	Laura	Πάτρα
525.	Παπαδόπουλος Αθανάσιος	25-7-1919	46	Columbia	Πάτρα
526.	Παπαδόπουλος Δημήτριος	24-5-1916	46	Patris	Πειραιεύς
527.	Παπαδόπουλος Ιωάννης	18-6-1907	28	Gallia	Πειραιεύς
528.	Παπαϊωάννου Γρηγόριος	20-1-1921	33	Megali Hellas	Πειραιεύς
529.	Παπαϊωάννου Δημήτριος	12-7-1915	34	Vasifs Constantinos	Πειραιεύς
530.	Παπαϊωάννου Ιωάννης	23-9-1911	30	Athinai	Πειραιεύς
531.	Παπαϊωάννου Παύλος	2-10-1923	40	Constantinople	Πειραιεύς
532.	Παπαϊωάννου Φώτιος	4-3-1914	34	Kaiser Franz Josef I	Πάτρα
533.	Παπακωνσταντίνου Ιωάννης	7-6-1920	43	Pannonia	Πάτρα
534.	Παπακώστας Ηλίας	28-3-1914	18	Themistocles	Πειραιεύς
535.	Παπανικολάου Αντώνιος	28-3-1910	25	Athinai	Πειραιεύς
536.	Παπανικολάου Κώστας	28-3-1910	19	Athinai	Πειραιεύς
537.	Παπανικολάου Κωνσταντίνος	10-10-1907	18	Giulia	Πάτρα
538.	Παπασπύρος Γεώργιος Σ.	24-9-1910	37	Atlanta	Πάτρα
539.	Παπασπύρος Γεώργιος	11-8-1920	45	Pannonia	Πάτρα
540.	Παπασπύρος Δημήτριος	5-4-1911	19	Principe di Piemonte	Νάπολη
541.	Παπασπύρος Σπυρίδων	14-2-1914	30	Patris	Πειραιεύς
542.	Παπασπύρος Σπυρίδων	23-6-1919	28	La Touraine	Χάβρη
543.	Παπασπύρος Σπύρος	9-7-1920	39	La Touraine	Χάβρη
544.	Παπασπύρου Αθανάσιος	7-6-1920	42	Pannonia	Πάτρα
545.	Παπασπύρου Αλκιβιάδης	24-3-1920	26	Argentina	Πάτρα
546.	Παπασπύρου Κωνσταντίνος	3-6-1907	18	Sicilian Prince	Πειραιεύς
547.	Παπουτσόπουλος Ηλίας	10-4-1910	20	Eugenia	Πάτρα
548.	Παππάς Γεώργιος	3-6-1909	28	Athinai	Πάτρα
549.	Παππάς Δημήτριος	2-4-1914	18	Laconia (1912)	Πάτρα
550.	Παππάς Ιωάννης	31-8-1912	32	Kaiser Franz Josef I	Πάτρα
551.	Παρουτσάς Δημήτριος	10-5-1907	23	Sofia Hohenberg	Πάτρα
552.	Πασιάκος Νικόλαος	2-4-1914	30	Laconia (1912)	Πάτρα
553.	Πάσσιος Σπύρος	22-3-1907	20	La Gascogne	Χάβρη
554.	Πατρώνης Γεώργιος	28-3-1914	27	Themistocles	Πειραιεύς
555.	Παχής Δημήτριος	14-12-1920	25	Calabria	Πάτρα
556.	Παχής Σωτήριος	16-12-1920	26	Heffron	Πάτρα
557.	Πελετλής Κωνσταντίνος	3-6-1907	20	Sicilian Prince	Πειραιεύς
558.	Πετρόπουλος Δημήτριος	15-4-1909	27	Laura	Πάτρα
559.	Πετρόπουλος Δημήτριος	25-11-1920	35	Megali Hellas	Πειραιεύς
560.	Πετσίκας Βασίλειος	23-8-1912	22	Themistocles	Πειραιεύς
561.	Πήρουλας Γεώργιος	16-9-1907	19	Alice	Πάτρα
562.	Πιστόλης Ιωάννης	25-7-1919	42	Columbia	Πάτρα
563.	Πλάκας Νικόλαος	28-10-1914	34	Carpathia	Πειραιεύς
564.	Πλάκας Νικόλαος	24-8-1915	25	Vasilefs Constantinos	Πειραιεύς
565.	Πλάκας Παντελής	28-4-1910	17	Patris	Πάτρα
566.	Πλάκας Σπυρίδων	26-12-1911	24	Patris	Καλαμάτα
567.	Πλατειάς Αριστείδης	22-9-1910	35	Athinai	Πειραιεύς
568.	Πλούμης Απόστολος	28-3-1910	18	Athinai	Πειραιεύς
569.	Πολύζος Βασίλειος	24-8-1915	23	Vasilefs Constantinos	Πειραιεύς
570.	Πολύζος Γεώργιος	9-6-1910	18	Patris	Πειραιεύς
571.	Πολύζος Κωνσταντίνος	22-10-1911	30	Themistocles	Πειραιεύς
572.	Πολύζου Βασιλική	1-4-1921	27	Megali Hellas	Πειραιεύς
573.	Πολύζου Ελένη	27-11-1913	24	Patris	Πειραιεύς
574.	Πολύζου Παρασκευή	1-4-1921	18	Megali Hellas	Πειραιεύς
575.	Πολυζώης Γεώργιος	11-6-1910	17	Batavia	Νάπολη
576.	Ποντικόπουλος Σπυρίδων	9-9-1916	17	Vasilefs Constantinos	Πειραιεύς
577.	Πουρνάρας Κωνσταντίνος	7-6-1920	43	Pannonia	Πάτρα
578.	Πρέντζας Ηλίας	4-3-1914	20	Kaiser Franz Josef I	Πάτρα
579.	Πριγκιφίλης Θεοφάνης	24-3-1920	29	Argentina	Πάτρα
580.	Πρίμπας Γεώργιος	8-7-1912	27	Macedonia	Πάτρα
581.	Πρίμπας Γεώργιος	4-3-1914	29	Kaiser Franz Josef I	Πάτρα
582.	Πρίμπας Ιωάννης	1-3-1912	20	Athinai	Πειραιεύς
583.	Πρίμπας Κωνσταντίνος	1-3-1912	35	Athinai	Πειραιεύς
584.	Πρίμπας Νικόλαος	2-11-1907	30	Alice	Πάτρα
585.	Πρίμπας Νικόλαος Ιωάν.	1-3-1912	19	Athinai	Πειραιεύς
586.	Πριόβολος Δημήτριος	12-4-1914	25	Kaiser Franz Josef I	Πάτρα
587.	Πριόβολος Κωνσταντίνος	3-12-1905	35	Roma	Νάπολη
588.	Ράικος Σεραφείμ	26-3-1912	23	La Bretagne	Χάβρη
589.	Ράμμος Δημήτριος	11-5-1905	29	Konig Albert	Νάπολη
590.	Ράντζος Αριστείδης	2-4-1914	25	Laconia (1912)	Πάτρα
591.	Ράντζος Κώστας	28-3-1910	29	Athinai	Πειραιεύς
592.	Ράντζος Νικόλαος	17-3-1909	25	Martha Washington	Πάτρα
593.	Ρέλλιας Ευάγγελος	12-9-1915	27	Patris	Πειραιεύς
594.	Ρίζος Γεώργιος	22-9-1910	24	Athinai	Πειραιεύς
595.	Σαγκίτης Τόλης	22-9-1910	18	Athinai	Πειραιεύς
596.	Σακαλή Αναστασία	9-9-1916	24	Vasilefs Constantinos	Πειραιεύς
597.	Σακκάς Ευάγγελος	25-11-1920	39	Megali Hellas	Πειραιεύς
598.	Σακκάς Ιωάννης	7-9-1909	24	Laura	Πάτρα
599.	Σακκάς Ιωάννης	22-9-1910	23	Athinai	Πειραιεύς
600.	Σακκάς Λάμπρος	4-3-1914	17	Kaiser Franz Josef I	Πάτρα

Ευρυτάνες μετανάστες στην Αμερική (1899-1924), Μέρος Α'

Περιλαμβάνει όσους δήλωσαν ως πατρίδα τους το Καρπενήσι

 

Μέρος Α' 

Προλεγόμενα-Εισαγωγή

 Η προσπάθεια τούτη είναι πολύχρονη (πλέον των 5 ετών), έχουν καταγραφεί πλέον των 2.000 μεταναστών της Ευρυτανίας. Φυσικά υπάρχουν πολλοί περισσότεροι. Η προσπάθεια ήταν να κατανεμηθούν στους τόπους προέλευσης (πόλεις ή χωριά). Όμως όταν καταγράφηκαν στην Αμερική (μετά την άφιξή τους) δεν δήλωναν ακριβώς τον τόπο απ’ όπου ήρθαν. Αρκετοί λοιπόν είπαν και καταγράφηκε ότι γεννήθηκαν ή ότι τελευταία διαμονή τους ήταν το Καρπενήσι. Εδώ λοιπόν βρίσκεται το πρόβλημα, για κάποιον που δεν ξέρει επώνυμα ώστε να προσδιορίσει τον τόπο καταγωγής των ατόμων.

   Η προσπάθεια αυτή κατέγραψε 846 μεταναστευτικά ταξίδια, από άτομα που όλα δήλωσαν ως πατρίδα τους το Καρπενήσι. Αν δε προστεθούν κι άλλα 154 ταξίδια που βρέθηκαν από μετανάστες με όμοια δήλωση προέλευσης (δηλ. το Καρπενήσι) έχουμε 1.000 ταξίδια!

   Προφανώς δεν προήλθαν όλοι απ’ το Καρπενήσι, εφόσον στις αρχές του 20ού αι. το Καρπενήσι είχε 2.000 κατοίκους (βλ. παρατιθέμενο πίνακα 1) περίπου και δεν στέκει το 50 % του πληθυσμού να έφυγε στη μετανάστευση. Οδηγήθηκα λοιπόν στη λύση να κρατήσω τα στοιχεία όλων σε αλφαβητικό πίνακα (που θα δοθεί στη συνέχεια) και επιπλέον να δημιουργήσω ένα Χρονικό της μετανάστευσης όλων αυτών, με βάση τα στοιχεία που κατέγραψε το αμερικανικό αρχείο EllisIsland.

 Ο σκοπός μου είναι αυτά να διαβαστούν από ανθρώπους της Ευρυτανίας, που κάποιοι θα ξέρουν επώνυμα, χωριά και ίσως πρόσωπα. Αυτοί να συμπληρώσουν ή να διορθώσουν τον τόπο γέννησης ή διαμονής, από Καρπενήσι που δήλωσαν οι μετανάστες, στον ακριβή τόπο. Έτσι κάθε τόπος της Ευρυτανίας θα βρει τους “δικούς” του μετανάστες.

 Στον διπλανό πίνακα 2 δίνονται αριθμητικά στοιχεία για τον αριθμό ταξιδιών και μεταναστών στη διάρκεια των 25 ετών που κατέγραψε αυτή η εργασία (1899-1924). Περισσότερα ταξίδια έγιναν στα έτη 1907, 1910, 1906, 1914. Περισσότεροι μετανάστες έφυγαν στα έτη 1910, 1914, 1907, 1912 και 1906.
 Εντοπίστηκαν 175 πολλαπλά ταξίδια των μεταναστών. Στην πλειοψηφία τους ήταν διπλά ταξίδια, αλλά βρέθηκε κι ένα τριπλό (από το Δημ. Κοντούλα). Αναλυτικά στοιχεία γι’ αυτά δίνονται σε χωριστή ενότητα.

 Η εργασία-μελέτη αυτή θέλει να τιμήσει τους ανθρώπους της Ευρυτανίας, για την τόλμη και την απόφαση να φύγουν στα ξένα (μερικοί ίσως να μην ξαναδούν τον τόπο τους), θυσιάζοντας τα καλύτερά τους χρόνια για να  ζήσει η γονική οικογένεια και οι ίδιοι καλύτερα.

  Μετά από ένα και πλέον αιώνα, η προσπάθεια αυτή αποτείνεται στο θυμικό όσων έζησαν ή έχουν εικόνες από τα χρόνια της μετανάστευσης στην Αμερική. Είναι όμως μια αναγκαία κατάθεση μνήμης για τους νεότερους, στους οποίους και αφιερώνεται.

Κωνσταντίνος Αθαν. Μπαλωμένος

                    φυσικός

Οι ευεργέτες της Λαμίας και το χρέος της πόλης

Απόδοση τιμών στην πράξη

Σε μια χώρα που κυβερνάται καλά, η φτώχεια είναι ντροπή. Σε μια χώρα που κυβερνάται άσχημα, ο πλούτος είναι ντροπή.

Κομφούκιος

   Στη νεότερη ελληνική ιστορία (18ος-20ός αιώνας) είναι πολλά τα παραδείγματα που εκδηλώθηκαν έμπρακτα διαχρονικές αξίες όπως η εθνική ευεργεσία, η κοινωνική φιλανθρωπία και οι ιδιωτικές δωρεές ή χορηγίες στον τομέα του πολιτισμού, της παιδείας και έρευνας, καθώς και της υγείας. Λένε ότι το φαινόμενο της ευεργεσίας είναι κατ’ εξοχήν ελληνικό.

   Με τους τρόπους αυτούς το ελληνικό έθνος, σε δύσκολους καιρούς, εξασφάλισε τις βασικές προνοιακές, εκπαιδευτικές, αμυντικές και πλείστες άλλες ανάγκες του Κράτους. Αναφέρουμε τις υποδομές στην πρωτεύουσα για Πανεπιστήμιο, Πολυτεχνείο, Βιβλιοθήκη, Μουσείο, Βαρβάκειος Σχολή, Δικαστήρια, Γηροκομεία, Φυλακές, Ωδεία, Θέατρα, κ.ά.

  Από τα πρώτα χρόνια του νέου ελληνικού κράτους, το χαρακτηριστικό του ήταν τα χρέη σε ξένους και η κακοδιαχείριση  (με ελάχιστες εξαιρέσεις) που πάντα συνδέεται με τη διαφθορά. Οι 4 εθνικές χρεοκοπίες της χώρας το αποδεικνύουν. Έτσι η φτώχεια οδήγησε τους Έλληνες στη μετανάστευση. Εκεί ανέδειξαν τις ικανότητές τους στο εμπόριο, στη ναυτιλία, στις επιχειρήσεις και ο παροικιακός ελληνισμός απέκτησε πλούτο.

   Η μεγάλη αγάπη για τους συμπατριώτες τους, το έλλειμμα της πατρώας γης και το ισχυρό συναίσθημα του νόστου, σε συνδυασμό με τις εθνικές ανάγκες έφερε την αυθόρμητη πράξη της προσφοράς, που λέγονται Xoρηγία, Ευεργεσία, Φιλανθρωπία. Είναι τρεις έννοιες που αποκτούν διαφορετική σημασία μέσα στα ιστορικά συμφραζόμενα που τις δημιούργησαν.

  Ο τόπος μας τιμήθηκε από τέτοιες πράξεις. Αυτές προήλθαν από ευαίσθητους ανθρώπους, που - οι περισσότεροι - δεν γεννήθηκαν στη Λαμία, αλλά ήρθαν στην πόλη και κάλυψαν κάποια σημαντική ανάγκη των ανθρώπων της, την οποία εκείνοι μπορούσαν να ικανοποιήσουν. Το σκληρό είναι ότι οι εκπρόσωποι της Λαμίας (αυτοδιοίκηση) δεν αναγνώρισαν πάντα και δεν απέδωσαν την οφειλόμενη τιμή σ’ αυτούς. Τέτοιες περιπτώσεις ήταν :

   Το 1822, ο Κάρολος Όθων Βάλντεμαρ φον Κουαλέν, Δανός ευγενής, που ήρθε να βοηθήσει τον απελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων κατά των Τούρκων, στη μάχη της Αγίας Μαρίνας με αρχηγό τον Οδυσσέα Ανδρούτσο, σκοτώθηκε από μπάλα κανονιού, το Μάρτιο του 1822. Η πόλη της Λαμίας, από το 1897, τίμησε τη θυσία του φιλέλληνα ευγενή δίνοντας το όνομά του “οδός Γκουαλλέν” σε κεντρική οδό της πόλης, που το 1953, με δήμαρχο Λαμίας το Σπύρο Πετρόπουλο την  μετονόμασε σε οδό Ελευθερίου Βενιζέλου!  Έκτοτε η θυσία του φιλέλληνα αγνοήθηκε και δεν τον ξέρει σχεδόν κανείς στην πόλη τούτη.

Τα καφενεία - ουζερί της προπολεμικής Λαμίας

Οι μάγοι με το μπρίκι

Α. Από την ανακάλυψη του καφέ στη λειτουργία καφενείων

 Στη Μέση Ανατολή και ευρύτερα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, ο καρπός του καφέ ήταν γνωστός από το 12ο αιώνα. Ως αυτοφυές φυτό, η ποικιλία Αράμπικα του καφέ, ανακαλύφθηκε τον 6ο αι. μ.Χ. στα υψίπεδα της Αιθιοπίας και της Υεμένης[1]. Η πρώτη χρήση του ήταν να τρώγεται ωμός με ψωμί. Λέγεται ότι κάποιος δερβίσης είχε την ιδέα να βράσει σπόρους καφέ και με το αφέψημά τους να σερβίρει τους πελάτες του. Έτσι το πρώτο καφενείο εμφανίστηκε στη Μέκκα.

 Μετά την κατάληψη της Αιθιοπίας από τον Τούρκο Σουλτάνο Σελήμ Α’, ο καφές εισήχθη το 1519 στην Κωνσταντινούπολη. Από τότε άρχισε η γνωστή χρήση του ως αφέψημα. H διάδοση όμως του καφέ ως είδους ευρείας κατανάλωσης πραγματοποιήθηκε κατά το δεύτερο ήμισυ του 16ου αιώνα, μετά το 1543, οπότε άνοιξαν και τα πρώτα καφενεία (1551 ή 1554) που αναδείχθηκαν σε τόπους κοινωνικής συνάθροισης και λαϊκής επικοινω­νίας, ψυχαγωγίας και διασκέδασης (για κάλυψη εξωθρησκευτικών αναγκών). Πάντως τα πρωτεία στο άνοιγμα καφενείων διεκδικούν Αραβία, Αίγυπτος, Συρία, ενώ το πρώτο επίσημα γνωστό καφενείο το άνοιξαν δύο Σύριοι στην Κωνσταντινούπολη. Δίπλα στην Αγιά Σοφιά!

 Από την Υεμένη, μουσουλμάνοι έμποροι μετέφεραν τον καφέ στη Τζέντα, μετά στο Κάιρο και στην Αλεξάνδρεια. Με πλοία έφθανε στην Κωνσταντινούπολη. Καθαριζόταν και καβουρντιζόταν. Κοπανιζόταν σε μεγάλα γουδιά. Μετά από έλεγχο, γινόταν η διανομή σε πωλητές. Συνήθως τον πουλούσαν[2] σε κόκκους και μετά στα καφενεία ή στα σπίτια[3], τον καβούρντιζαν και τον άλεθαν σε μικρό μύλο του καφέ.

 Η ιδέα του καφέ (ως αφέψημα) επεκράτησε γρήγορα και απλώθηκε και στην Ευρώπη. Από τότε άνοιξαν και εξαπλώθηκαν τα καφενεία.

 Στο Λονδίνο το πρώτο καφενείο ανήκε σε Έλληνα Μικρασιάτη. Το 1669, ο Τούρκος πρέσβης στο Παρίσι έγραψε ιστορία, μετά από επίσημο γεύμα, προσφέροντας καφέ στους καλεσμένους του! Ήταν ένα παχύρρευστο σκουρόχρωμο υγρό, άγνωστο μέχρι τότε στους Παριζιάνους, το οποίο τους κατέκτησε αμέσως!

 Στο α' μισό του 18ου αι., άνοιξε στη Μασσαλία το περίφημο «Café Procope» όπου σύχναζαν, μεταξύ άλλων, ο Βολταίρος, ο Ρουσσώ κι ο Ντιντερό, οι οποίοι απολάμβαναν το καφεδάκι[4] τους και αντάλλασσαν φιλοσοφικές απόψεις με άλλους θαμώνες.

 Μεταξύ 1890 και 1930 αναπτύχθηκε η καλλιέργεια του καφέ και στη Δυτική Αφρική όπου και ανακαλύφθηκε μία άλλη αυτοφυής ποικιλία, η Ρομπούστα, στις δυτικές περιοχές του τότε Ζαΐρ (πρώην Κογκό).

 Την ίδια εποχή η καλλιέργεια του καφέ Αράμπικα εξαπλώθηκε στη Λατινική Αμερική (Μεξικό, Γουατεμάλα, Κολομβία, Βραζιλία, κ.α.), ενώ το δεύτερο μισό του 20ού  αιώνα η Ρομπούστα εξαπλώθηκε σε Δυτική και Νότια Αφρική, δίνοντας νέα ώθηση στις υπάρχουσες φυτείες σε Ινδία, Ινδονησία και Ινδοκίνα.

 Στις αρχές του 20ού αι., εφευρέθηκε (1901) ο στιγμιαίος καφές από τον Ιάπωνα Σατόρι Κάτο, επιστήμονα που δούλευε στο Σικάγο των ΗΠΑ. Την πρωταπριλιά του 1938 ο στιγμιαίος καφές παρουσιάστηκε στο εμπόριο από την ελβετική εταιρία Nestlé με το εμπορικό όνομα Nescafé. Στις 3 τελευταίες 10ετίες του 20ού αι., αυτή η μορφή καφέ είχε μεγάλη εξάπλωση την Ελλάδα (ιδιαίτερα με τη μορφή του κρύου χτυπημένου καφέ, με το όνομα φραπέ). Επίσης ήρθαν και τα άλλα είδη καφέ όπως εσπρέσο, καπουτσίνο, γαλλικός  ή φίλτρου, κοζίτο, φροζίτο, κ.ά.

Β. Λειτουργία ελληνιών καφενείων - Η περίπτωση της Λαμίας

 Την περίοδο της Τουρκοκρατίας (τον 17ο αι.), άνοιξαν τα πρώτα καφενεία στην κατακτημένη Ελλάδα, όπου σύχναζαν μόνο Τούρκοι. Καφεκοπτεία δεν υπήρχαν και τα καφενεία προμηθεύονταν πράσινο σπυρί, το καβούρντιζαν στο μαγαζί σε μικρές ποσότητες και το άλεθαν σε μικρούς χειροκίνητους μύλους. Πάντως οι Έλληνες δοκίμασαν τον καφέ πριν από τους άλλους Ευρωπαίους.

 Μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους (1828), στο Ναύπλιο, στην πρώτη πρωτεύουσα,  άνοιξε το πρώτο Ελληνικό καφενείο. Το πρώτο, καθαρά ευρωπαϊκού στυλ, καφενείο στην Αθήνα, ήταν το «Πράσινο Δενδρί» που άνοιξε το 1834 και λειτούργησε κάπου στην Ιερά Οδό!

  Το Ζητούνι από τις 20 Ιουνίου 1836, ονομάζεται και πάλι Λαμία. Το 1838 έχουμε στη Λαμία το πρώτο γνωστό καφενείο που λειτούργησε ο ζαχαροπλάστης Εμμανουήλ Φράγκου[5]. Δεν είναι γνωστή η θέση του.

 Το 1852 η κεντρική πλατεία της Λαμίας ονομάστηκε πλατεία Όθωνος[6]. Η άλλη ονομάστηκε πλατεία Διάκου. 
 Το 1870, το κεντρικό τότε Φαρμακείο των αδελφών Δ. Ιατρού, στην πλατεία Ελευθερίας της Λαμίας, εκτός από παραγγελίες φαρμάκων, έφερνε και λίγα εισαγόμενα είδη εμπορίου (όπως καφές, ζάχαρη, κ.ά.), που τα διαφήμιζε[7] ανάλογα. Η σχετική διαφήμιση παρατίθεται.

 

Το καφενείο Κρίτσα στο ισόγειο. Στη δεξιά γωνία είναι το ραφείο του Κων. Ρούση.
Δίπλα, οι σκαλωσιές για την κατασκευή του Ι. Ν. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Λαμίας (1916).

 Από το 1870 λειτουργεί το πρώτο καφενείο της Λαμίας, ιδιοκτησίας Ιωάν. Κρίτσα στην πλατεία Ελευθερίας (πρώην Όθωνος). Είναι στο ισόγειο μεγάλου διώροφου κτιρίου[8] στη γωνία με οδό Υψηλάντου 1 με πρόσοψη στην πλατεία (παρατίθεται φωτογραφία). Από το 1876 το ανέλαβε[9] νέος καφεπώλης, ο Δημήτριος Μόσχος που σέρβιρε και διάφορα γλυκίσματα καλλίστης ποιότητος.

Αγνωμοσύνη

Στις αρχές Ιανουαρίου 2004, δημοσιεύτηκε στην εφ. ΛΑΜΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ, το παρακάτω σημείωμα. Με την ευκαιρία της χθεσινής συζήτησης στο Δημοτικό Συμβούλιο Λαμίας για τον αείμνηστο Στούρε Λιννέρ, το μεγάλο ευεργέτη της πόλης, για τον οποίο η δημοτική παράταξη του κ. Κοτρωνιά, δήλωσε άγνοια και αρνήθηκε την απόδοση της οφειλόμενης τιμής, όσο και η αρνητική ψήφος από την κ. Αντωνίου, δεν τιμούν τους ίδιους, αλλά και τη θέση που υπηρετούν, γίνεται η παρούσα ανάρτηση.

---------------------------------------------------------------------

Σημειώματα

Αγνωμοσύνη

       Γράφτηκε στη χθεσινή ειδησεογραφία :

« … στον Χανς Ένλεστρολ, Σουηδό φιλέλληνα  και εκπρόσωπο του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Στεφανόπουλος απονέμει τον Χρυσό Σταυρό Τιμής».

    Ένας άλλος Σουηδός ο κ. Linner (ελπίζουμε να βρίσκεται στη ζωή), επίσης φιλέλληνας και εκπρόσωπος του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, ήταν στη Λαμία τη δύσκολη περίοδο της Κατοχής 1942-44.

     Οργάνωσε 15 περίπου αποθήκες με τρόφιμα στη Λαμία (στο Πέτρινο Γυμνάσιο, στο Νοσοκομείο Λαμίας, στη Δημοτική Αγορά και αλλού). Με σωστή διαχείριση και διανομή έσωσε από την πείνα πολύν κόσμο. Επίσης βοήθησε μεσολαβώντας στις γερμανικές και ιταλικές αρχές κατοχής.

     Μετά από παρέμβασή του προς το Γερμανό διοικητή, έσωσε από ανατίναξη το Εργοστάσιο της Ηλεκτρικής Εταιρείας, το βράδυ της παραμονής του Αγίου Λουκά, το Νοέμβριο του 1944, όταν οι Γερμανοί αποχωρούσαν από τη Λαμία.

     Αρκεί να θυμίσουμε το στιχάκι που έλεγε τότε ο κόσμος, που μαζευόταν κάτω απ’ το μπαλκόνι του σπιτιού στην οδό Αινιάνων (κοντά στο σταυροδρόμι με την οδό Διάκου), για την προσφορά αυτού του καταπληκτικού ανθρώπου :

«Βγες Linner στο μπαλκόνι, ο λαός πεινάει κρυώνει»

     Η πόλη της Πάτρας, με τον πρώτο Έλληνα της χώρας μας, τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας,  τον κ. Στεφανόπουλο, που είναι Πατρινός στην καταγωγή, τίμησε τον ευεργέτη της. Η πόλη της Λαμίας, δυστυχώς, αδιαφόρησε για τον δικό της ευεργέτη ...

     Μην πουν ότι «δεν τον ήξεραν». Στα «Φθιωτικά Χρονικά» του 2003, που κυκλοφόρησαν πριν αρκετούς μήνες, σε εργασία για την «Ηλεκτρική Εταιρία Λαμίας» είχα προτείνει την απόδοση της οφειλόμενης τιμής στο Σουηδό ευεργέτη της Λαμίας.

     Φαίνεται ότι δεν διαβάζουν κάποιοι, που έπρεπε ... Το χειρότερο όμως είναι η αγνωμοσύνη αυτού του τόπου σε ξένους φιλέλληνες που απέδειξαν ότι αξίζει να λέγονται πραγματικοί Έλληνες.

     Κρίμα !

                                              Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος

                                                             φυσικός – καθηγητής

Κατασκευή και λειτουργία της σιδηροδρομικής διακλάδωσης Αγίας Μαρίνας – Λαμίας (1891 - σήμερα)

   Το έτος 1889 ήταν καθοριστικό για τη δημιουργία σιδηροδρόμου από τον Πειραιά μέχρι τα τουρκικά σύνορα[1]. Ο πρωθυπουργός Χαρίλαος Τρικούπης στις 14-3-1889 κατέθεσε[2] νομοσχέδιο για την κατασκευή και εκμετάλλευση σιδηροδρόμου πλάτους 1,44 μ., με διακλαδώσεις για τη Χαλκίδα και τον λιμένα της Λαμίας (δηλ. την Αγία Μαρίνα). Ψηφίστηκε από τη Βουλή στις 7 Απριλίου 1889.

Η προβλήτα της Αγίας Μαρίνας (1889)

    Θέλοντας να διαμορφώσει προσωπική εικόνα για τις δυσκολίες του έργου, ο Χαρ. Τρικούπης πέρασε από το ορεινό τμήμα του Μπράλου, του Ασωπού και Γοργοποτάμου και από τον Γκοτλάν, αρχιμηχανικό της Γαλλικής αποστολής, ενημερώθηκε για τα κατασκευαστικά προβλήματα. Έφτασε μέχρι τη Στυλίδα, όπου άκουσε τα αιτήματα, και μεταξύ άλλων υποσχέθηκε εκβάθυνση του λιμανιού «υπό της εταιρείας σιδηροδρόμου».