Προσπάθειες ανάδειξης
1. Η υπάρχουσα κατάσταση του χώρου (μέχρι το 1928)
Οι πηγές ιαματικού νερού πρέπει να ήταν γνωστές στους αρχαίους Αινιάνες, σίγουρα όμως τις χρησιμοποίησαν οι Ρωμαίοι. Όταν το 1929 ξεκίνησαν οι εργασίες για το χτίσιμο της λουτρόπολης, βρέθηκαν ερείπια αρχαίων λουτρικών εγκαταστάσεων, λουτρικά αγγεία και νομίσματα. Στους νεότερους χρόνους γινόταν ευρεία χρήση των νερών αυτών λόγω των θεραπευτικών ιδιοτήτων τους.
Δημήτρη Κ. Καραθεοδώρου
Ήμουν βραδάκι με φίλους στην πλατεία της πόλης μας, αρχές 2013, και συζητούσαμε για την ιστορία της παλιάς Στυλίδας. Εκείνη την ώρα κατέφθασε φορτσάτη στην πλατεία μας μια κουστωδία Συμβούλων τής τότε δημοτικής αρχής του ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΓΚΛΕΤΣΟΥ.
Γρήγορα αναμίχθηκε στην παρέα μας κι όλοι εμείς οι φίλοι μ’ ένα στόμα, μια φωνή ρωτήσαμε τη συνοδεία των δημοτικών Συμβούλων :
- “Πώς πάει ο Δήμος μας ; Τι κάνει ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ;”
Ένας από τους Συμβούλους μάς κοίταξε σοβαρά στα μάτια και είπε :
- “Τι τα θέλετε παιδιά, τι τα γυρεύετε ! Ο Δήμος μας είναι φτωχός με πολλά προβλήματα. Άργασε το τομάρι του Δημάρχου μας απ’ τα προβλήματα και τις απαιτήσεις που τον πνίγουν. Κοπανιέται κάθε μέρα ο Απόστολος να δώσει λύσεις στα αδιέξοδα, αλλά τις παίρνει η θάλασσα στα βάθη της. Ξεθεώθηκε απ’ την κούραση ο Απόστολος σωματικά και ψυχικά και ίσταται τώρα κατηφής και απομεριμνημένος, έπηξε ο άνθρωπος απ’ τη δουλειά και τώρα πώς να σας το πω είναι down ! ” Και λέγοντας τα τελευταία λόγια του ο δημοτικός Σύμβουλος γύρισε προς εμένα και μου ψιθύρισε :
- “Ρε, συ Δημήτρη, δεν γράφεις κάτι σατιρικό για να ξαναγυρίσει το χαμόγελο και η ενέργεια στο πρόσωπο του Δημάρχου μας !”
Διαμόρφωση – Επιμέλεια : Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος
Η απόκτηση του νέου αγαθού, που λεγόταν ηλεκτρισμός, στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αι. ήταν ζητούμενο απ’ όλους. Το πλησιέστερο παράδειγμα ήταν η Λαμία, στην οποία η αρχή έγινε από το 1907, χωρίς επιτυχία. Το έτος 1911 επαναλήφθηκε η προσπάθεια και υπογράφηκε η σύμβαση της δημοτικής αρχής Λαμίας με τους εκπροσώπους της ηλεκτρικής εταιρείας. Στο 1912 έγιναν οι εγκαταστάσεις και ακολούθησε η προμήθεια των μηχανών και γεννητριών. Τμηματικά έγινε το δίκτυο ηλεκτροφωτισμού και πλέον λειτούργησε. Πολύ σημαντική ήταν η δραστηριοποίηση για τα κατασκευαστικά έργα της Ηλεκτρικής Εταιρείας Λαμίας του εργολάβου Σταύρου Χαραλαμποπούλου, ενός εκ των μετόχων αυτής και πρώτου διευθυντή της.
Με την αποκτημένη εμπειρία από την ηλεκτρική εταιρεία Λαμίας, ο Σταύρος Χαραλαμπόπουλος (1877-1951) πρότεινε στην τότε Κοινότητα Στυλίδας να αναλάβει τον ηλεκτροφωτισμό της. Έτσι τον Ιούνιο 1919 υπογράφηκε η Σύμβαση της Κοινότητας Στυλίδας και του Σταύρου Χαραλαμποπούλου, ως αναδόχου του ηλεκτροφωτισμού της. Ακολούθησε η έγκριση από τον υπουργό Εσωτερικών. Επόμενο βήμα θα ήταν η ανέγερση[1] του κτιρίου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Τον ίδιο μήνα ο Αθανάσιος Ε. Μπαρούτης, πρόεδρος της Κοινότητας Στυλίδας, με έγγραφό του, ευχαρίστησε[2] τους αρμοδίους υπουργούς[3] και βουλευτές που βοήθησαν στην έγκριση δημιουργίας του έργου.
του Τούρκου περιηγητή Εβλιγιά Τσελεμπή
1. Ο περιηγητής
Ο δερβίσης Μεχμέτ Ζιλλί (1611-1682) ήταν Οθωμανός Τούρκος. Έγινε γνωστός με το όνομα Εβλιγιά Τσελεμπή. Για 40 χρόνια ταξίδεψε στην οθωμανική αυτοκρατορία και κατέγραψε τις εντυπώσεις του ως περιηγητής και χρονικογράφος σε 10 βιβλία. Το Εβλιγιά είναι ψευδώνυμο και το Τσελεμπή σημαίνει ευγενής-ευσεβής. Σπούδασε σε μεντρεσέ της Πόλης και μετά στο παλάτι του σουλτάνου. Με το έργο του δίνει πληροφορίες για τις πόλεις και χωριά την περίοδο 1640-1676, άλλοτε με ακρίβεια κι άλλες φορές μαζί με μύθους και φαντασία.
2. Περιγραφή του κάστρου και της πόλης Ιζντίν (Ζητούνι)
Αναφέρει ότι το όνομα Ιζντίν είναι παραφθορά του ονόματος Ζιντίν (Ζητούνι). Καταλήφθηκε το 1448, από τους Βενετούς και η περιοχή αυτή ανήκε στο σαντζάκι του Ευρίπου. Ο περιηγητής εντυπωσιάζεται από το κάστρο του Ιζντίν και με το εύφορο έδαφος της πεδιάδας.
Προλεγόμενα
Το Δερελί είναι ορεινό χωριό της Φθιώτιδας, σε υψόμετρο 510 μ. στην Όθρη. Το 1928 μετονομάστηκε σε Περιβόλι. Διοικητικά ανήκε στο δήμο Ξυνιάδας και από το 2010 ανήκει στο δήμο Δομοκού.
Από τη μελέτη των μεταναστών αυτού του χωριού βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 44 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2026.
 |
|
Ο Ι.Ν. Αγ. Τριάδας στο Δερελί |
Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή οι μετανάστες τότε να δήλωσαν άλλο τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής. Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη (π.χ. Λαμία) ή άλλο χωριό της περιοχής.
του Δημήτρη Κ. Καραθεοδώρου, φιλολόγου
Ήμουνα μαθητής της Β΄ τάξης του εξαταξίου Γυμνασίου μας, τέλη δεκαετίας του ’50 και ο φιλόλογός μας ΚΑΡΤΣΑΚΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ μας είχε τρελάνει στις εξωσχολικές εργασίες. Μας έβαζε να σκιαγραφήσουμε και να χαρακτηρίσουμε ιστορικά πρόσωπα, όπως του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του Μεγάλου Κων/νου, του Ιουστινιανού και άλλων μεγάλων ανδρών. Ήθελε η ιστορική γνώση των σχολικών εγχειριδίων να πάει πιο βαθιά, να φωτισθεί από πολλές πλευρές κι έτσι να επέλθει, όπως μας έλεγε, η κριτική σκέψη. Πάσχιζε ο καλός καθηγητής μας γι’ αυτήν την κριτική σκέψη, αλλά οι εξωσχολικές εργασίες των μαθητών θέλαν οπωσδήποτε βιβλιοθήκη. Και πού να βρεθεί βιβλιοθήκη στα φτωχικά μας σπίτια του ’50;
Επιμέλεια : Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος
Γεννήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1935 στη Στυλίδα. Το κοσμικό του όνομα ήταν Ιωάννης Μαστίχης. Τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο Στυλίδας, σπούδασε τρία χρόνια στην Εκκλησιαστική Σχολή Λαμίας και μετά φοίτησε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, από την οποία αποφοίτησε το 1958. Έλαβε το όνομα Μάξιμος ως πνευματικό τέκνο του Μάξιμου Ρεπανέλλη (1919-1991), που ήταν Σχολάρχης (από το 1955) της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και (από το 1965) μητροπολίτης Σταυρουπόλεως.
Προλεγόμενα
Η Αρκίτσα είναι παράλιος οικισμός στην πρώην επαρχία Λοκρίδας της Φθιώτιδας, γνωστός και σαν τουριστικό θέρετρο για τις παραλίες του στο Βόρειο Ευβοϊκό Κόλπο.
Μελετώντας τους Έλληνες μετανάστες που πήγαν στην Αμερική, εδώ και αρκετά χρόνια, κατέγραψα και όσους προήλθαν από την Αρκίτσα. Η συγκέντρωση του υλικού άρχισε πριν από χρόνια και βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 38 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2026.
 |
| Ο Ι.Ν. Αγ. Γεωργίου Αρκίτσας |
Ίσως να διέφυγαν κάποια ονόματα που δεν εντόπισα ή μπορεί να δήλωσαν άλλον τόπο γέννησης και προηγούμενης διαμονής. Θυμίζω τη (συνήθη) περίπτωση που κάποιοι, τότε στις ΗΠΑ, δήλωναν ότι γεννήθηκαν ή ότι διέμεναν στη μεγαλύτερη πόλη ή κωμόπολη (π.χ. Λαμία, Λιβανάτες, Αταλάντη). Κάτι τέτοιο όμως, θα πρέπει να το συμπληρώσει κάποιος που ξέρει τα ντόπια επώνυμα, κι αν είναι μεγαλύτερης ηλικίας (με καλή μνήμη) ακόμα καλύτερα.
Προλεγόμενα
Η Καρδάρα Ευπαλίου (το 1960 μετονομάστηκε σε Δροσάτο) είναι μικρό ημιορεινό χωριό στα ΝΔ της Φωκίδας, σε υψόμετρο 450 μ. με θέα προς τον κάμπο και τον Κορινθιακό κόλπο. Δεν το έχω επισκεφτεί.
Η συγκέντρωση του υλικού για μετανάστες άρχισε πριν από χρόνια. Βρέθηκαν αναλυτικά στοιχεία για 63 άτομα. Η εργασία ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2026.
Μια προσωπικότητα του τόπου
του Κωνσταντίνου Αθ. Μπαλωμένου
Βιογραφικό
Γεννήθηκε στο χωριό Σταυρό Φθιώτιδας (7 Km στα δυτικά της Λαμίας) στις 28 Απρίλη 1939. Ο πατέρας του ονομαζόταν Ευάγγελος και ήταν γεωργός. Από μικρός ήταν φιλάσθενος και η μητέρα του Ευφροσύνη είχε φόβους για την υγεία του. Άλλα 2 αδέρφια του (Χρήστος, Λευτέρης) πέθαναν σε μικρή ηλικία. Ο Γιάννης είχε και δύο αδελφές (Ελένη, Γιαννούλα[1]).
Μετά την Κατοχή, το 1945 πήγε στο Δημοτικό Σχολείο του χωριού του στο Σταυρό. Δάσκαλο είχε τον αείμνηστο Στάθη Καραναστάση. Έπειτα στη Λαμία, το 1951 εισήλθε με εξετάσεις στο Α’ Γυμνάσιο Αρρένων Λαμίας και το 1957 αποφοίτησε. Ήταν άριστος μαθητής.
Ο μάγος της αρμονίας
Πρόλογος
Το όνομα Αινιάν παραπέμπει αμέσως στην ιστορική οικογένεια από την Υπάτη. Με καταγωγή από τη Φθιώτιδα, κάτω από δύσκολη προσωπική διαδρομή ο Αλέξανδρος Αινιάν ανέδειξε και επέβαλε στην Ελλάδα τα ποιοτικά χορωδιακά σύνολα, κερδίζοντας άξια τον τίτλο του μάγου της αρμονίας.
Στην παρούσα γραφή θα δοθεί η διαδρομή του και το έργο του, με όσο γίνεται σύντομο αλλά και περιεκτικό τρόπο.
Κωνσταντίνος Αθ. Μπαλωμένος
